Czy dawcy spermy powinni być anonimowi?

Jakie argumenty przemawiają za wprowadzeniem do systemu prawnego pełnej anonimowości dawców nasienia? Czy dziecko poczęte ze spermy pochodzącej od anonimowego dawcy może poznać tożsamość swojego ojca?
Czy dawcy spermy powinni być anonimowi? fot. Fotolia

Pierwszym i głównym powodem jest uznanie prawa dawcy do poszanowania jego życia prywatnego, jako prawo wynikające nie tylko z Konstytucji RP i ustaw szczegółowych, ale także aktów prawa międzynarodowego. Prawo to należy uznać za jedno z fundamentalnych praw człowieka, którego ochrona powinna być szczególna.

Anonimowość podczas oddawania nasienia

Problem anonimowości dawcy i biorcy budzi wątpliwości szczególnie w przypadku dawstwa komórek rozrodczych. Argumentem za anonimowością w przypadku dawstwa komórek rozrodczych jest kwestia odpłatności za oddanie takich komórek. Z oczywistych względów umożliwienie identyfikacji dawcy skutkowałoby znacznym ograniczeniem lub nawet wyeliminowaniem osób chętnych do oddania komórek. Istnieją bowiem na świecie precedensowe rozwiązania, w których to sąd zobowiązał dawców nasienia do płacenia alimentów na rzecz dzieci urodzonych na skutek wykorzystania ich nasienia.

Jakie argumenty przemawiają za zniesieniem anonimowości dawcy?

Jako jeden z najważniejszych należy uznać prawo dziecka do znajomości swojego pochodzenia (Konwencja o Prawach Dziecka przyjęta 20.11.1989 r. przez ONZ). Przepis ten mówi m.in. o konieczności sporządzenia aktu urodzenia dziecka niezwłocznie po jego urodzeniu oraz o tym, że od momentu urodzenia dziecko będzie miało prawo do poznania swoich rodziców. Pojawia się tutaj sformułowanie „o ile to możliwe”. Zatem państwo ratyfikujące Konwencję nie musi dawać gwarancji, że dziecko w każdym czasie i w każdej sytuacji ustali swoje pochodzenie biologiczne.

Polskie adnotacje prawne w kwestii anonimowości

Na gruncie polskiego ustawodawstwa aktem regulującym tę problematykę jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy, którego ostatnia nowelizacja podyktowana była właśnie koniecznością szerszego gwarantowania dziecku prawa do poznania swojego biologicznego pochodzenia. Należy również podkreślić, że w polskim systemie prawa nie jest dopuszczalne różnicowanie w prawach dzieci urodzonych w małżeństwie oraz dzieci pozamałżeńskich.

Zobacz też: Obrzezanie – czy poprawia jakość seksu?

Argumenty przeciw anonimowości dawcy

W aktualnym stanie prawnym, dzieci urodzone na skutek zastosowania metod wspomaganej prokreacji w porównaniu z innymi dziećmi nie mają możliwości uzyskania nawet informacji, że genetycznie nie pochodzą od osób wpisanych w ich akcie urodzenia jako rodzice.

Uzasadnione więc wydaje się, aby wprowadzono do polskiego systemu prawnego regulacje umożliwiające dziecku poczętemu metodą wspomaganej prokreacji uzyskanie wiedzy o takim poczęciu oraz danych medycznych na temat dawcy.

Kolejnym istotnym argumentem przeciw anonimowości dawcy jest obowiązujący na gruncie prawa rodzinnego zakaz zawierania małżeństw między krewnymi w linii prostej oraz między rodzeństwem. Konsekwencją niewiedzy o pochodzeniu od określonych osób może być również problem niezawinionego kazirodztwa, brata i siostry pochodzących od tego samego mężczyzny – dawcy nasienia.

Jako jeden z powodów można również wyodrębnić problem braku zabezpieczenia socjalnego, finansowego na przyszłość dziecka, które wobec braku ustalonego pochodzenia od dawcy nie nabywa żadnych praw z tym związanych, tj. uprawnień alimentacyjnych, prawa do renty po zmarłym rodzicu, nie jest w kręgu spadkobierców po zmarłym rodzicu.

Biorąc pod uwagę dbałość o pozytywnie pojmowany interes dziecka, obowiązującą w polskim systemie prawnym zasadę równości oraz prawo każdego dziecka do poznania swojego pochodzenia, konieczne wydaje się wprowadzenie w tym zakresie zmian w prawie.

Zobacz też: Czego można nauczyć się z filmów pornograficznych?

Źródło: Wydawnictwo Continuo, „Społeczno-etyczne aspekty transplantologii”, Rozdział 8. Ochrona danych osobowych dawcy i biorcy jako realizacja ich prawa do prywatności, Aleksandra Wilk.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (2)
/3 lata temu
Zostań anonimowym dawcą spermy! Wejdź na www.dawcy-spermy.pl
/6 lat temu
nie oddawajcie spermy bo bedziecie placic alimenty.