Film "Zobaczysz wszystko" jeszcze przed oficjalną polską premierą (zaplanowaną na 6 listopada) stał się najlepiej ocenianą produkcją 2026 roku na Filmwebie.
WIDEO…
Co ciekawe, zachwycają się nim i widzowie, i krytycy, a nie zdarza się to wcale tak często. Ci pierwsi wystawili filmowi 8,8 (na 10), zaś krytycy 9,2 (w tej samej skali). Słowem: trudno nie zacząć seansu z wygórowanymi oczekiwaniami.
Fenomen widać również w kasach kin, na razie w Stanach. Niemal trzygodzinny film Nathana Fieldera i Lance'a Oppenheima to drugie najlepsze otwarcie dokumentu niemuzycznego w historii amerykańskiego box office'a, zaraz po "Fahrenheit 9/11", który wszedł do kin 22 lata temu.
Theranos i self-made woman
Bohaterką filmu jest Elizabeth Holmes, założycielka Theranosa - firmy, która miała zrewolucjonizować diagnostykę medyczną. Produkowane przez nich urządzenie miało pozwolić wykonywać setki badań na podstawie kilku kropli krwi pobranych z palca. Holmes założyła firmę w 2003 roku, a niedługo potem rzuciła inżynierię chemiczną na Stanfordzie, jednej z najlepszych uczelni nie tylko w Stanach, ale i na świecie, by poświęcić się rozwojowi firmy.
Dekadę później "Forbes" uznał ją za najmłodszą miliarderkę, która majątku dorobiła się samodzielnie. Theranosa wyceniano wówczas na 9 miliardów dolarów, a wśród inwestorów znalazł się m.in. potentat mediowy Rupert Murdoch. Sama Holmes nie stroniła od mediów - stylizowała się też na Steve'a Jobsa, zawsze pozując w czarnym golfie.
Jak na ironię, niespełna rok później należący do Murdocha "The Wall Street Journal" opublikował ustalenia Johna Carreyrou, podważające opowieści o przełomowej technologii Theranosa. Urządzenia produkowane przez spółkę potrafiły wykonać niewielką część obiecanych badań, a na domiar większość przeprowadzano na aparaturze innych producentów. Pojawiały się również zastrzeżenia co do wiarygodności wyników. Firma nie była już wówczas start-upem; z jej usług korzystali pacjenci, przekonani, że są poddawani nowoczesnej, wielopoziomowej diagnostyce.
W 2022 roku Elizabeth Holmes została skazana za liczne oszustwa na 11 lat i trzy miesiące więzienia.
34 dni na wszystko
Akcja "Zobaczysz wszystko" zaczyna się na 34 dni przed początkiem planowanej odsiadki. Holmes i jej partner Billy Evans wpuszczają ekipę filmową do domu nad morzem, w którym mieszkają z dwójką małych dzieci.
Liczą, że pokazanie codziennego życia pozwoli widzom uwierzyć w ich wersję historii, albo przynajmniej wzbudzić sympatię. Ekipa filmowa dostaje dostęp do ich codzienności, a w pewnym momencie reżyser decyduje się nawet z nimi zamieszkać.
Usiłuje zbliżyć się do Holmes, by ustalić, kim jest kobieta, która oszukała pół kraju, utrzymując, że jest niewinna, a przełomowa technologia jej firmy działała.
Reżyser rozmawia z Holmes w sposób, który można uznać za co najmniej dziwny. Spokojnym, niemal bezbarwnym głosem zadaje pytanie, a potem kolejne i kolejne, bo nie uznaje odpowiedzi Holmes i Billy'ego za wyjaśnienie.
Fielder potrafi długo milczeć i zachować kamienną twarz, patrząc rozmówcom prosto w oczy. Większość z nas w takiej sytuacji zaczęłaby mówić cokolwiek, żeby rozładować atmosferę. Fielder niszczy atmosferę, by rozbroić swoich bohaterów.
Z tej osobliwej konwencji wynikają rozmowy jednocześnie absurdalne i istotne. Film swobodnie przechodzi z thrillera w komedię, czasem zaledwie w kilka minut. Przeciągająca się wymiana zdań najpierw śmieszy niezręcznością, po czym zaczyna niepokoić. Kamera długo zatrzymuje się na twarzach w zbliżeniu, a widz zaczyna czekać na moment zawahania albo przypadkowego odsłonięcia się, jak gdyby uważna obserwacja miała pozwolić odróżnić kłamstwo od prawdy.
"Zobaczysz wszystko" wychodzi poza konwencję dokumentu. Kiedy Holmes trafia do więzienia, twórcy inscenizują spotkania i rozmowy, których nie mogli wcześniej sfilmować. W role Elizabeth i jej partnera wcielają się aktorzy.
Film pozwala oglądać rozmowy od których w normalnym życiu byśmy uciekli. Kiedy ktoś odpowiada wymijająco, często odpuszczamy - z uprzejmości, zmęczenia, albo zmieszania. Tymczasem Fielder pyta dalej, pokazując, co dzieje się po przekroczeniu granicy kurtuazji.
Łatwo założyć, że Elizabeth Holmes nikogo (a już na pewno nas) nie nabierze na swoją niewinność. Ale potem przyglądamy się jej codzienności, relacji z partnerem i rozpaczy związanej ze zbliżającą się rozłąką z dziećmi. Łatwo jej współczuć, nawet, jeśli nie wierzymy w zapewnienia, że nikogo nie oszukała.
Fielder stwarza niekomfortowe, sztuczne sytuacje, które pozwalają mu uchwycić momenty autentyczność. Pokazuje to, czego nie pokazałby zwyczajny dokument, bo zamiast rejestrować rzeczywistość, sprawdza, co jest pod jej powierzchnią.
Dodatkowo buduje narrację na tyle skutecznie, że momentami ma się wrażenie, że ogląda się film fabularny. Historia, choć pozbawiona zwrotów akcji, wciąga od pierwszych minut i utrzymuje uwagę widza przez niemal trzy godziny - a to sztuka, która nie udaje się wielu doinwestowanym blockbusterom.
Biorąc pod uwagę odbiór - zarówno widzów, jak i krytyków - śmiało można stwierdzić, że "Zobaczysz wszystko" jest murowanym kandydatem do Oscara (jeśli nie kilku Oscarów).
Niezręczność performatywna
43-letni Nathan Fielder jest nie tylko reżyserem, ale również aktorem i komikiem. Jego osobliwe zachowanie przed kamerą stanowi część konsekwentnie rozwijanej kreacji.
W serialu "Nathan for You" z 2013 roku, proponował przedsiębiorcom absurdalne sposoby ratowania ich biznesów, które wypróbowywali, wierząc w jego kompetencje. Tak powstawała postać ekranowego Nathana - człowieka traktującego wszystko dosłownie i udającego, że nie widzi, jak duży dyskomfort wywołuje u rozmówców. Jego niezręczność w trakcie rozmów z Holmes można więc uznać za część kreacji.
Z kolei "Próba generalna" ("The Rehearsal") to format, w ramach którego Nathan proponował ludziom przećwiczenie trudnych dla nich sytuacji. Jeden z uczestników chciał wyznać znajomej, że przez lata kłamał w sprawie swojego wykształcenia. Fielder zatrudnił aktorkę do odegrania jej roli i posadził ją w dokładnej kopii baru, w którym miała odbyć się rozmowa.
Większość osób tworzy w głowie scenariusze ważnych czy trudnych rozmów, w "Rehearsal" dochodzi budżet, ekipa techniczna i obsada. W środek tego przedstawienia wchodzą zaś zwykłe osoby, które nie spodziewały się, co je czeka. Myślały, że zgłosiły się do nowego reality show. I po części tak właśnie było.
Prawda z dyskomfortu
Przekraczanie granic gatunkowych budzi dyskomfort, bo pokazuje coś, do czego nie jesteśmy przyzwyczajeni. Program poradnikowy obiecuje rozwiązanie problemu, dokument - dostęp do cudzego życia. Fielder traktuje te obietnice dosłownie i sprawdza, gdzie leży granica między tym, co prawdziwe, a co wyreżyserowane.
Elizabeth Holmes zgadzając się na obecność kamer, nie miała pojęcia, że trafiła na twórcę, który od lat był zainteresowany granicą między tym, co jest pozą w społecznym teatrze, a co naturalną, często niechcianą reakcją. Sama Holmes przez lata budowała wizerunek wizjonerki, była więc idealną bohaterką, ale i osobą, która umie się maskować.
"Zobaczysz wszystko" to film, który trzeba - nomen omen - zobaczyć. Choćby dlatego, że jest niepodobny do niczego, co do tej pory widzieliśmy w kinach. Nowatorstwo nie oznacza tu nudy, a dziwny eksperyment wciąga bardziej, niż można się spodziewać na podstawie krótkiego opisu dystrybutora.
Czytaj także: