Wielu z nas w takiej sytuacji wydaje się, że w wirtualnym świecie jesteśmy zupełnie bezbronne. Zastanawiamy się: „Czy to moja wina, bo wrzuciłam zdjęcie do sieci?”, „Co powinnam teraz zrobić?”, „Czy policja w ogóle zajmuje się takimi rzeczami?”.

WIDEO…

player placeholder

Na szczęście internet to nie bezprawie. Przepisy dają nam konkretne i bardzo twarde narzędzia ochrony wizerunku, prywatności oraz danych osobowych. O tym, jak krok po kroku reagować na kradzież wizerunku, hejt, stalking czy wyciek danych, rozmawiamy z radcą prawnym Emilią Zawiszą-Kowalczyk.

Ktoś opublikował Twoje zdjęcie bez Twojej wiedzy

To zdarza się w sieci nieustannie, ktoś pobiera Twoje zdjęcie z prywatnego profilu, wrzuca je na obcą stronę, forum albo używa jako ilustracji do krzywdzącego artykułu lub komentarza. Czasami robione jest to ze złośliwości, a czasami z czystej nieświadomości.

Zobacz także:

Jak tłumaczy mecenas Emilia Zawisza-Kowalczyk, w takich sytuacjach nie pozostajesz bez ochrony prawnej:

– Jeśli ktoś bez zgody publikuje nasze zdjęcie, może naruszać nasze prawo do wizerunku. Co do zasady rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody osoby, która na tej fotografii się znajduje. Wizerunek jest również dobrem osobistym chronionym przez przepisy Kodeksu cywilnego – wskazuje radca prawny.

Oznacza to, że nikt nie ma prawa „pożyczać sobie” Twojego twarzy bez Twojej wyraźnej zgody – niezależnie od tego, czy zdjęcie było publicznie dostępne na Twoim Instagramie, czy wysłane w prywatnej wiadomości.

Co warto zrobić krok po kroku?

Sprawdź, z kim masz do czynienia: Przejrzyj stronę lub profil, sprawdź zasięg publikacji i spróbuj ustalić, kto stoi za wrzuceniem Twojego zdjęcia.

Napisz oficjalne pismo lub wiadomość: Wezwij tę osobę do natychmiastowego usunięcia zdjęć i zaprzestania dalszych naruszeń.

Żądaj rekompensaty finansowej: Jeśli publikacja sprawiła Ci przykrość, naruszyła Twoją reputację w pracy albo wywołała realne straty, sprawa wcale nie musi kończyć się na samym usunięciu posta z sieci. – Możemy również dochodzić roszczeń, takich jak zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, odszkodowanie za poniesioną szkodę majątkową czy zapłata odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny – wyjaśnia prawniczka.

Fałszywe konto, nękanie i groźby – gdy wkracza prawo karne

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy ktoś posuwa się znacznie dalej. Dostajesz niepokojące, uporczywe wiadomości z różnych kont, ktoś grozi Tobie lub Twoim bliskim albo zakłada w sieci profil z Twoimi zdjęciami, danymi i podszywa się pod Twoje życie (np. pisząc w Twoim imieniu do znajomych).

W takich momentach bardzo łatwo popaść w panikę. Pamiętaj jednak: to nie są już zwykłe złośliwości czy sąsiedzkie nieporozumienia. To może być uznane za przestępstwo.

– Inaczej wygląda sytuacja, gdy ktoś nas nęka, grozi nam albo zakłada fałszywy profil, podszywając się pod naszą tożsamość. Takie zachowania mogą stanowić przestępstwa określone w Kodeksie karnym, dotyczące uporczywego nękania lub podszywania się pod inną osobę – podkreśla radca prawny Emilia Zawisza-Kowalczyk.

Jak działać w przypadku stalkingu i podszywania się? W takich sytuacjach najważniejsza jest chłodna głowa i odpowiednie przygotowanie dowodowe. Pierwszym odruchem bywa natychmiastowe zablokowanie konta naruszyciela lub skasowanie wiadomości – to błąd, bo w ten sposób usuwasz ślady przestępstwa.

Najpierw zabezpiecz dowody: Zrób dokładne zrzuty ekranu wszystkich wiadomości, niepokojących komentarzy, postów czy gróźb. Zapisz maile i numery telefonów.

Zapisz tożsamość konta: Spisz dokładne adresy URL fałszywych profili (linki do konta, nie tylko samą nazwę użytkownika, bo tę łatwo zmienić).

Zgłoś sprawę organom ścigania: Z kompletem tak przygotowanych dowodów zgłoś się bezpośrednio na policję lub zrób pisemne zawiadomienie do prokuratury. Zadbaj o to, żeby Twoje zgłoszenie było przyjęte przez policję i potwierdzone odpowiednim dokumentem, nie daj się odesłać z kwitkiem.

Twoje dane osobowe krążą w sieci bez Twojej zgody

A co w przypadku, gdy nie chodzi o zdjęcie, ale o Twoje prywatne dane? Na przykład ktoś opublikował na forum Twój numer telefonu, adres zamieszkania, numer PESEL albo adres e-mail?

Tego typu sytuacje stwarzają ogromne ryzyko, od niechcianych telefonów po próby wyłudzeń. W takich przypadkach z pomocą przychodzą przepisy o ochronie danych osobowych (RODO).

– Jeżeli natomiast nasze dane są przetwarzane bez podstawy prawnej, możemy skorzystać z uprawnień przewidzianych w przepisach o ochronie danych osobowych, żądać zaprzestania ich bezprawnego przetwarzania oraz usunięcia. Dobrym rozwiązaniem w tym przypadku może być skarga do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych – radzi mecenas Emilia Zawisza-Kowalczyk.

Jak to wyegzekwować? Najpierw kierujesz oficjalne żądanie usunięcia danych do administratora strony lub portalu. Jeśli strona ignoruje Twoje pismo, wyślij oficjalną skargę do Prezesa UODO. Urząd ma realne możliwości nakładania dotkliwych kar i wymuszenia usunięcia Twoich danych z sieci.

Pierwszy krok do ochrony: bezpieczny „folder dowodowy”

Niezależnie od tego, z którym problemem się zmagasz, zapamiętaj złotą zasadę postępowania w sieci. Najgorszym doradcą są gwałtowne emocje.

Zanim wyślesz ostrego maila, zaczniesz kłócić się w komentarzach czy zablokujesz sprawcę:

Otwórz folder na komputerze lub w telefonie. Zrób czytelne screeny – tak, aby widoczna była data, godzina oraz adres strony www. Zachowaj oryginalne wiadomości i nagrania. Dopiero z taką bazą podejmuj kolejne kroki prawne. Niezależnie od tego, czy ktoś użył Twojego zdjęcia na obcym profilu, nęka Cię w prywatnych wiadomościach, czy założył fejkowe konto – nie musisz się na to godzić, milczeć ani zostawać z tym sama. Korzystaj z praw, które Ci przysługują. Spokojne, konsekwentne działanie i znajomość swoich praw to najlepszy sposób, by postawić granice i odzyskać spokój ducha.

Aby mieć pewność, że dane nie znikną zanim zdążymy złożyć oficjalne zawiadomienie, warto udać się do notariusza. Notariusz otworzy stronę internetową w naszej obecności i w protokole notarialnym potwierdzi, że pod dany adresem URL w danym dniu i godzinie, były opublikowane nasze dane osobowe – dodaje radca prawny.


Emilia Zawisza-Kowalczyk – radca prawny, specjalistka w zakresie prawa autorskiego i własności intelektualnej. Prowadzi projekt „Prawo Artysty”, w ramach którego popularyzuje wiedzę prawną i buduje świadomość prawną wśród twórców i przedstawicieli branż kreatywnych, w szczególności muzyków, rękodzielników i ilustratorów. Dzieli się wiedzą również na Instagramie (@prawoartysty), a w ramach praktyki zawodowej doradza w zakresie umów, ochrony własności intelektualnej oraz prawnych aspektów działalności artystycznej i kreatywnej.


Czytaj także: