KOSZULKA W PASKI
Zanim koszulka w ciemne paski wyewoluowała do emblematu francuskiego szyku, zaczynała jako męska bielizna. Sięgała ud, a marynarze zakładali na nią dodatkowo bluzę chroniącą od wiatru. Z zachowanych - jeszcze nie zdjęć - ale szkiców, wiadomo, że francuscy rybacy ubierali się w taki sposób już na samym początku XIX wieku. Paski nie były przypadkowe - kontrastowy wzór pozwalał łatwo zobaczyć człowieka za burtą - nawet wśród wysokich fal.
WIDEO…
W 1858 roku francuska marynarka wojenna wpisała "górę" w paski do regulaminowego umundurowania: białe miały mieć dwa centymetry, granatowe/niebieskie jeden.
Przejście poziomych pasków do damskich szaf zwykle przypisuje się Coco Chanel. Projektantka sama nosiła pasiaste góry, zwłaszcza podczas wakacji na Lazurowym Wybrzeżu, a jej zdjęcie w pasiastym longsleevie z podwiniętymi rękawami trafiło do prasy. Moda na kobiece stroje inspirowane marynarką istniała już w XIX wieku - noszono je na plażę czy do gry w tenisa, Chanel przeniosła je na wybieg - w 1916 wypuściła kolekcję pełną bluz z marynarskimi kołnierzami.
W latach 20. pasiaste koszulki nosiła bohema artystyczna spędzająca lato na Riwierze. Ubranie ludzi pracujących nad morzem stało się więc strojem tych, którzy mogli nad nim wypoczywać. Bretonka - bo tak nazywa się często koszulki w biało-czarne paski - do dziś ma w sobie coś z wakacyjnego.
To także skuteczny sposób rozluźnienia stroju - pod marynarką odbiera strojowi nieco biurowej powagi. Z kolej założona do zwykłych spodni dodaje całości charakteru, ze względu na rzucający się w oczy, kontrastowy wzór - przyciąga uwagę jak w czasach, gdy potrafiła uratować życie bosmanowi.
TRENCZ
Klasyczny trencz daje +100 do stylu nawet osobie, która wyszła w nim po bułki i narzuciła go na dres. Podczas I wojny światowej nosili go brytyjscy oficerowie, którzy sami kupowali sobie umundurowanie. Szeregowym pozostawały ciężkie płaszcze, dostarczane przez wojskowe szwalnie. "Płaszcz okopowy" - bo to dosłownie oznacza "trench coat" - pokazywał, kto w okopach dowodzi.
Trench nie był jednak płaszczem wojskowym. Marki takie jak Burberry i Aquascutum - do dziś uchodzące za klasykę gatunku, jeśli chodzi o trencze - jeszcze przed wojną szyły tego typu płaszcze dla zamożnych klientów. Trencz miał być płaszczem przeciwdeszczowym - na polowania czy do uprawiających jeździectwo. Wojna przystosowała strój na potrzeby armii. Stąd w wielu dzisiejszych trenczach występują "pagony" na ramionach.
Na ekranie trencze nosili detektywi, szpiedzy, Humphrey Bogart w "Casablance" i Audrey Hepburn w "Śniadaniu u Tiffany'ego". W 1962 roku Yves Saint Laurent skrócił oficerski fason i wykorzystał pasek do podkreślenia kobiecej talii, a nie tylko utrzymania ubrania na miejscu - jak w przypadku męskich trenczów.
Trencz zachował oficerską powagę i skojarzenie z wyższymi klasami, ale zdążył też obrosnąć skojarzeniami z ludźmi chodzącymi własnymi drogami. Pozwala wyglądać jednocześnie elegancko i nonszalancko, czego nie można powiedzieć o puchówce. Ma też wiele wcieleń - można podkreślić talię paskiem albo nosić go luźno, nałożyć tak na elegancką sukienkę, jak na bluzę do jeansów i trampek. To płaszcz, który nadaje całości charakteru, niezależnie od tego, co mamy pod spodem.
JEANSY
Bez trudu znajdziemy dziś jeansy, które wyglądają, jak gdyby ktoś przechodził w nich dekadę, a następnie został napadnięty przez szajkę wściekłych psów. Pierwszym klientom zależało po prostu na tym, żeby spodnie nie rozpadały się podczas pracy.
W 1873 roku krawiec Jacob Davis i kupiec Levi Strauss opatentowali wzmacnianie najbardziej podatnych na przetarcia miejsc metalowymi nitami. Pomysł stał się na tyle kultowy (przez lata oznaczał w końcu "te lepsze" jeansy), że przetrwał do dziś.
Co ciekawe, w 1937 roku Levi's zaczął chować nity tylnych kieszeni pod materiałem - klienci skarżyli się, że rysują siodła i meble.
"Lady Levi's" pojawiły się kilka lat wcześniej, bo w 1934 roku, choć na damską wersję słynnego modelu 501 trzeba było czekać aż do lat 80. Reklama pokazywała kowboja, który zdejmował kapelusz i rozpuszczał długie włosy: okazywało się, że patrzymy na kobietę.
Dziś jeansy to najpopularniejsze spodnie na świecie - nie sposób odczytać z nich zawodu czy majątku noszącego. Za to fason potrafi zdradzić, w której dekadzie zostały kupione. Dzwony, niskie biodrówki czy niemodne już rurki przywołują konkretne okresy.
Prosta nogawka, jak w modelu 501, okazała się natomiast ponadczasowa.
Nie oznacza to, że wszystkie proste dżinsy są identyczne - znaczenie mają wysokość tzw. stanu, szerokość w udach i długość. Warto szukać takich, które wygodnie leżą również na siedząco, a nogawka swobodnie opada i nie opina ani łydek, ani ud.
Najbardziej ponadczasowy jest ciemny granat. Bez fabrycznych dziur i przetarć, żadne tam marmurki i odbarwienia. Takie zabiegi potrafią przypisać spodnie do konkretnego okresu równie skutecznie co krój - a więc i wyjść z mody.
Klasyczny denim, o dobrej jakości, odpowiednio dobranej długości i szerokości w pasie, potrafi służyć przez lata i obsługiwać kolejne zmieniające się trendy jako dobra, wygodna baza. Oczywiście jeśli w którymś sezonie jesień/zima nie zmieni się nam drastycznie obwód bioder.
GOLF
W "Zabawnej buzi", filmie z 1957 roku, Audrey Hepburn gra sprzedawczynię w księgarni, która zgadza się zostać modelką, bo marzy by pojechać do Paryża i poznać podziwianego filozofa. W scenie tańca w paryskim klubie ma na sobie czarny golf i wąskie spodnie cygaretki. I to po całej kolekcji wielobarwnych, fantazyjnych sukienek, które przewinęły się wcześniej na ekranie. Skojarzenie jest oczywiste - bycie intelektualistką w Paryżu też wymaga odpowiedniego stroju.
Choć golf zaczynał jako element garderoby sportowców i marynarzy, bo chronił przed zimnem bez konieczności noszenia dodatkowo szalika, szybko wstąpił w zupełnie inne kręgi.
W powojennym Paryżu czarna wersja stała się znakiem rozpoznawczym środowisk artystów i intelektualistów. Golf nosiła choćby Juliette Gréco, aktorka i piosenkarka związana z kręgiem egzystencjalistów. Ubranie wyrażało powagę, ale grubą (czarną) linią odcinało się od elegancji koszul i marynarek - a więc urzędników i biznesmenów. Golf dawał szczególny rodzaj prestiżu: sugerował, że można go osiągnąć nie tylko pozycją i pieniędzmi, ale także tym, co mamy w głowie.
Kilkadziesiąt lat później podobne skojarzenia przylgnęły do Steve'a Jobsa. Historia jego czarnych półgolfów zaczęła się od fascynacji uniformami pracowników Sony (konkretnie: kamizelkami). Jobs chciał wprowadzić podobny pomysł w Apple, ale pracownicy nie podzielali entuzjazmu dla zaprojektowanych przez Isseya Miyake uniformów. Jobs zaprzyjaźnił się jednak z projektantem - Miyake dostarczył mu około stu czarnych, identycznych półgolfów.
Jego biograf Walter Isaacson uważał, że powody przywiązania do golfów były dwa - wygoda polegająca na braku konieczności wyboru "w co się ubrać", ale i możliwość stworzenia prostego, ale rozpoznawalnego wizerunku.
W golfie (niekoniecznie czarnym - tu przyda się analiza kolorystyczna) ciekawe jest coś jeszcze - gładka powierzchnia dzianiny i wysoki "kołnierz" kierują uwagę ku twarzy. Cienki, dobrze leżący model można założyć pod marynarkę albo nosić samodzielnie. Jest na tyle wyrazisty, że może obejść się bez dodatków. Dodatkowo dodaje elegancji na tyle niewymuszonej, że nie wygląda się na kogoś, kto "stara się za bardzo".
BIAŁA KOSZULA
Biała koszula uchodzi za najprostszy sposób na elegancję. Biel była jednak pierwotnie papierkiem lakmusowym zamożności. W XIX-wiecznej Europie nieskazitelny kołnierzyk świadczył, że właściciela stać na częste zmiany bielizny, pranie i prasowanie, a jego zajęcia nie wymagają grzebania w ziemi, ani przerzucania węgla.
W latach 50. kobiety, których nie było stać na rajstopy - będące wówczas towarem luksusowym - malowały sobie z tyłu na łydkach kredkami do oczu szew. Analogicznie luksus markowano w przypadku kołnierzyków - w XIX wieku sprzedawano jednorazowe kołnierzyki z papieru - podobnie jak w przypadku namalowanego szwu, z daleka nie było widać różnicy.
Dla nieco bardziej zamożnych były odpinane kołnierzyki, które pozwalały prać je osobno - nawet bez udziału służby.
W damskiej szafie kołnierzyki w podobnej formie do tej męskiej pojawiły się pod koniec XIX wieku, gdy popularne stały się tzw. shirtwaists - bluzki wzorowane na męskich koszulach, noszone ze spódnicami. Ubierały się tak głównie młode kobiety, zazwyczaj takie, które uznawało się wówczas za niezależne - studentki, kobiety pracujące jak sekretarki czy maszynistki i ekspedientki, czasem też dziewczęta z towarzystwa, które uprawiały sport.
Jakieś sto lat później (konkretnie: w 1998) Sharon Stone zrobiła z białej koszuli statement niezależności, zakładając zwykłą, białą koszulę z GAP-a na galę rozdania Oscarów. Podwinęła rękawy, rozpięła guziki i postawiła kołnierzyk. To biała koszula, a nie długa spódnica od Very Wang sprawiła, że powstał jeden z najdłużej pamiętnych strojów w historii gali.
Elegancja białej koszuli jest tak mocno zakorzeniona w świadomości społecznej, że można ją osiągnąć zakładając ciuch za kilkadziesiąt złotych. Rozpięcie guzików pod szyją czy podwinięcie rękawów łagodzi oficjalność, ale jej nie unieważnia.
Szukając ponadczasowej białej koszuli najlepiej wybrać prosty, lekko luźny fason. Koszula powinna być z naturalnego materiału, ew. z domieszkami, nie być za cienka, nie mieć połysku. Warto zwrócić uwagę na to, jak się na nas zapina - biust nie powinien wyglądać jak gdyby walczył o życie na wolności. Wbrew pozorom ponadczasowe nie są tylko przeskalowane kołnierze czy bufiaste rękawy, ale też koszule przesadnie podkreślające kobiecą sylwetkę - krój trykotu nie ma w sobie nic eleganckiego.
MAŁA CZARNA
Historia małej czarnej zwykle zaczyna się od Coco Chanel. Wcześniej kolor kojarzył się w Europie z żałobą i strojami służących. Podczas I wojny światowej żałoba stała się na Starym Kontynencie tak powszechna, że czarne ubrania coraz częściej szyto według aktualnej mody.
Chanel pomogła zmienić postrzeganie czerni, która stała się dzięki niej symbolem nowoczesności (oczywiście status nie został utrzymany do dziś).
W 1926 roku amerykański "Vogue" nazwał jej małą czarną z długim rękawem "modowym Fordem". Zdaniem redaktorek ten typ sukienki miał zyskać popularność porównywalną ze święcącą wówczas triumfy marką aut, która swoją drogą symbolizowała też skok w przyszłości. Strój, który za pomocą dodatków można dostosować do różnych okazji, był praktyczną alternatywą dla konieczności posiadania wielu strojów na przeróżne okazje.
35 lat później kino zrobiło z małej czarnej obietnicę ciekawszego życia. W "Śniadaniu u Tiffany'ego" Audrey Hepburn je śniadanie przed witryną jubilera w czarnej sukni Givenchy, perłach i długich rękawiczkach, marząc o wspaniałej przyszłości. Co prawda suknia Hepburn sięgała ziemi - skojarzenie z małą czarną jest jednak ewidentne, chodzi tu o pomysł na strój, który jest bazą do dodatków i zmienia się wraz z nimi.
Inną słynną małą czarną była suknia księżnej Diany, okrzyknięta przez media mianem "revenge dress", czyli sukni zemsty. Diana pojawiła się w niej publicznie w dniu, w którym telewizja wyemitowała wywiad z księciem Karolem. Świat dowiedział się z niego, że mąż ją zdradzał. Kolor żałoby posłużył do pokazania, że nie zamierza się jej nosić po własnym małżeństwie. Suknia była też wyrazem wyłamania się z dworskiej etykiety - miała duży dekolt, odkryte ramiona i zbyt krótką jak na zasady obowiązujące rodzinę Windsorów spódnicę. Jedna suknie wyraziła więc więcej niż tysiąc słów.
MARYNARKA
Marynarka, którą zakładamy dziś zazwyczaj w sytuacjach zawodowych lub po prostu oficjalnych, zaczynała jako strój bardzo nieformalny, bo noszony w czasie wolnym. Marynarki zaczęto szyć w połowie XIX wieku jako alternatywę dla surduta - krótszą, lżejszą i sporo luźniejszą. Spędzano w nich czas na wsi, nad wodą czy wakacje - słowem sytuacje kojarzone z relaksem.
Do jej zwolenników należał przyszły król Edward VII - syn Królowej Wiktorii, który podczas (bardzo) długiego oczekiwania na tron wiódł życie bon vivanta i playboya. Był prawdopodobnie pierwszym królem Wielkiej Brytanii, który miał status celebryty - pisały o nim rubryki towarzyskie, miał też duży wpływ na ówczesną modę, popularyzując choćby garnitury.
Prostsza konstrukcja miała znaczenie także poza garderobą arystokracji. Luźniejszą marynarkę łatwiej było wyprodukować, jako że niewymagała szycia na konkretną osobę, co czyniło ją idealną kandydatką do masowej produkcji.
Kobiety miały własną drogę do podobnego stroju. Pod koniec XIX wieku do jazdy konnej noszono specjalny kostium z żakietem i spódnicą. Żakiet, choć obcisły jak surdut (ale nie jak gorset!) miał z marynarką sporo wspólnego. Później tego typu góry zaczęły nosić nauczycielki i urzędniczki.
Kolejny istotny rozdział historii marynarki dopisał Giorgio Armani, ograniczając usztywnienia i pozwalając marynarce miękko układać się na ciele - czyli de facto powrócić do pierwowzoru. Swoje kolekcje od początku tworzył zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet.
Dziś z użycia powoli wychodzi już słowo żakiet, jak przez lata nazywało się marynarkę dla kobiet. Po modzie na marynarki oversize, która w różnych wydaniach trwa od lat, trudno cofać się do obcisłego żakietu. Dziś większość kobiecych marynarek przypomina te z początków - może wciąż zakładamy je w sytuacjach oficjalnych, ale zazwyczaj są wygodne, jak na piknik w hrabstwie Yorkshire w 1897.
Ponadczasową marynarkę wybiera się podobnie jak ponadczasowe jeansy i koszulę - ani za dużą, ani zbyt obcisłą, z dobrej jakości materiału. Zresztą - nie trzeba mieć jednej. W kwestii marynarek warto zdać się na Vinted. Podczas gdy w sieciówkach (i to wcale nie najdroższych) za marynarkę, w której składzie dominuje wełna (choćny tylko w postaci 51 proc.) trzeba zapłacić minimum 350 zł, na Vinted bez problemu znajdziemy marynarki o lepszych składach poniżej 100 zł.
Klasyka klasyką, ale...
Trencz może mieć za sobą sto lat nieprzerwanego prestiżu, a mimo to w konkretnym odcieniu beżu sprawiać, że wygląda się, jak gdyby właśnie wróciło się ze zwolnienia lekarskiego. I to właśnie w tym miejscu przydaje się analiza kolorystyczna.
Podobnie klasyczne jeansy mogą wyglądać na nas lepiej z nieco szerszą nogawką, a biała koszula najlepiej wpisze się w nasz styl w wersji oversize albo zrobionej z grubej, mięsistej bawełny a la flanela.
Warto zwrócić też uwagę na podział na archetypy urody (o których więcej przeczytacie w tym artykule) - klasyczny krój jest ponadczasowy, ale nie oznacza, że dana rzecz pasuje wszystkim. Wyrazista twarz może potrzebować większej skali dodatków, delikatna subtelniejszych detali, a ta sama koszula wyglądać na nas znacznie lepiej po rozpięciu dwóch guzików. Ponadczasowy jest więc pewien pomysł na ubranie - jego proporcje i kolor można negocjować.
Sama historia ponadczasowych ubrań najdobitniej pokazuje, ile dobrego wynika z lekceważenia "przydziału". Kobiety przez lata pożyczały kroje przypisane męskiej szafie, bo oferowała wygodę, której w damskiej garderobie przez lata brakowało. Spodnie, koszule i marynarki pozwalały swobodniej się poruszać, pracować, wreszcie mieć gdzie schować ręce.
Dziś wektor jest przeciwny - z prostego powodu - w damskiej szafie jest większy wybór form, detali, ale i sposobów zwracania na siebie uwagi. Jeszcze w latach 90. męska elegancja ograniczała się głównie do szarości, granatów i rzeczy dobrze skrojonych.
Nam udało się zachować sukienki i dołożyć do nich garnitury.
Czytaj także:
