13 listopada 2026 roku na platformie HBO Max pojawił się pierwszy odcinek serialu „Wśród nocnej ciszy”. O tej produkcji było głośno już od dłuższego czasu. Przede wszystkim dlatego, że została wyreżyserowana przez Jana Holoubka, twórcę wielu wybitnych tytułów ze srebrnego ekranu. Co ciekawe, jest to pierwszy serial, który reżyser robi we współpracy z HBO. Drugą kwestią, dla której wszyscy czekali na tę produkcję, jest historia w niej przedstawiona. Opowiada o zbrodni połanieckiej, która wstrząsnęła Polską w latach 70. Tak głośna premiera nie mogła zatem przejść bez echa – i nie przeszła, ale…  

WIDEO…

player placeholder

Przeglądając recenzje „Wśród nocnej ciszy”, zauważyłam, że widzowie są podzieleni w opiniach na temat pierwszego odcinka, który mogliśmy już obejrzeć na HBO Max. Od „Zapowiada się doskonale”, przez „Mam nadzieję, że serial dorówna moim oczekiwaniom”, aż po „Po pierwszym odcinku już wiem, dlaczego nie lubię polskich seriali” – tego typu skrajne opinie możemy znaleźć w sieci. Ale ja wierzę w to, że ta produkcja dopiero nabiera rozpędu. 

„Wśród nocnej ciszy” dopiero się rozkręca

Wystarczy wiedzieć, co tak naprawdę wydarzyło się w wigilię 1976 roku, żeby mieć świadomość, że ten serial wbije nas w fotel. Aż trudno uwierzyć, że w tamtych czasach w Polsce mogła mieć miejsce taka sytuacja. Nie chcę wdawać się w szczegóły, bo po pierwsze są zbyt brutalne, a po drugie będą spoilerami, ale patrząc na pierwszy odcinek, już wiem, że będą przedstawione dobrze – z całą swoją surowością, chłodem i zakłamaniem.

Zobacz także:

Historia zbrodni połanieckiej długo czekała na swoją kolej. I na osobę, która umiejętnie ją opowie. Bo to historia wciąż żywa, którą trzeba opowiedzieć z delikatnością, aby oddać jej realia, ale jednocześnie nie pójść za daleko i nazwać odpowiednio rzeczy po imieniu. Uważam, że na twórcach spoczywa ogromna odpowiedzialność, ponieważ żyjemy w czasach, gdy tego typu produkcji powstaje coraz więcej, ale niestety często przynoszą efekty odwrotne do zamierzonych. Widać to szczególnie po serii „Monster” stworzonej przez Ryana Murphy’ego, gdy po niemal każdym kolejnym sezonie dochodzi do gloryfikowania i usprawiedliwiania sprawców w mediach społecznościowych. Ważne, aby po „Wśród nocnej ciszy” tego uniknąć. Żeby pokazać, jak faktycznie wyglądała zbrodnia, kto był sprawcą, a kto ofiarą. Szczególnie że jednocześnie Holoubek i pozostali twórcy serialu w pewien sposób będą musieli ukazać odbicie polskiego społeczeństwa. 

Kiedy kryminał staje się odbiciem polskiego społeczeństwa

Ostatnio przeczytałam nową książkę stworzoną przez Małgorzatę i Michała Kuźmińskich, dla których kryminalne historie nie są nowością, współtworzyli bowiem serial dokumentalny „Opowiem ci o zbrodni”, w którym występowali jako prowadzący w towarzystwie innych autorów kryminałów m.in. Katarzyny Bondy, Katarzyny Puzyńskiej oraz Wojciecha Chmielarza. Teraz postanowili opisać cztery historie na dobre zapisane na łamach czarnej plamy naszego kraju. Cztery sprawy kryminalne, które pozostawiły piętno i są odbiciem polskiego społeczeństwa tamtych lat. Jedną z nich jest zbrodnia połaniecka. 

Kuźmińscy nie skupiają się na dokładnym opisywaniu szczegółów zbrodni, bo doskonale wiedzą, że nie to jest najważniejsze. To, co się wydarzyło było na tyle okrutne, że nikt z nas nie chciałby znać szczegółów. O wiele ciekawsze w tym wszystkim jest to, jak w tamtym czasie funkcjonowała wieś, w której do tej tragedii doszło. Malutka miejscowość w województwie świętokrzyskim, w której wszyscy mieszkańcy się znali i to od dziada pradziada. Znali na tyle dobrze, że mieli ze sobą wiele powiązań – zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych. Żale, urazy, nierozwiązane sprawy z przeszłości – to właśnie one doprowadziły do tragedii w noc wigilijną. 

Ta książka ujawnia prawdę

Książka „Sprawcy i ofiary. Prawdziwe historie polskich zbrodni” napisana przez Małgorzatę i Michała Kuźmińskich, to zbiór 4 historii, które w różnych latach wstrząsnęły polskim społeczeństwem. Każda z nich jest osadzona w realiach, które wówczas panowały w naszym kraju. Począwszy od historii z lat 70., przez dramat, który rozegrał się na Śląsku na przełomie milenium i mroczny poranek w sieradzkim więzieniu w 2007 roku, aż po jedną z najbardziej niepokojących historii w polskim świecie kryminalistycznym. W tej książce mamy do czynienia z true crime zza miedzy, co dodatkowo wywołuje ciarki na ciele czytelnika. 

Książka Kuźmińskich
Fot. materiały prasowe

Jeżeli zatem chcesz zapoznać się z historią, na podstawie której powstał jeden z najgłośniejszych polskich seriali tego roku, książka Kuźmińskich jest do tego idealna. Szczególnie że jest napisana w sposób wyważony i odpowiedzialny. Zaciekawia nie tyle samym czynem, który natychmiastowo wywołuje w czytelniku negatywne emocje. Nie mamy tu rekonstrukcji wydarzeń i zaglądania w psychikę zbrodniarzy. Autorzy szukają w swojej książce społecznych mechanizmów, zaniedbań i zbiorowych złudzeń, które pozwalały tragediom się wydarzać oraz pozostawać sprawcom bezkarnymi przez długie miesiące, a nawet lata. I właśnie to jest przewagą ich książki na tle wielu innych, które próbują przedstawić nam, co dzieje się w głowach ludzi decydujących się na dokonanie tak okrutnych czynów. 

Wierzę, że podobne podejście do tej historii mają twórcy serialu HBO Max. Bo kluczowe w tym wszystkim nie jest pokazanie tego, co dokładnie wydarzyło się w noc wigilijną 1976 roku, a ujawnienie powiązań, które sprawiły, że do tego doszło. Patrząc na obsadę z Łukaszem Simlatem na czele, jestem przekonana, że aktorzy udźwigną to zadanie. Biorąc pod uwagę klimat, w jakim został ukazany pierwszy odcinek, myślę, że reszta historii zapowiada się obiecująco. Mamy tu wszystko, żeby jak najdokładniej odzwierciedlić realia polskiej wsi z lat 70. Pytanie tylko, czy damy temu serialowi szansę, nie oczekując kolejnej rzezi na ekranie i gloryfikacji sprawców, tylko próbując faktycznie zrozumieć, jak doszło do jednej z najokropniejszych zbrodni w historii naszego kraju. Bo właśnie w tym tkwi największa różnica między produkcjami Jana Holoubka a kolejnymi hollywoodzkimi tytułami, które mają wywołać w nas strach lub podziw – bez brania odpowiedzialności za ludzkie emocje i myśli. 


Czytaj także: