Na torebkę, która podoba ci się od dwóch lat, zawsze szkoda pieniędzy. Co z tego, że w międzyczasie kupiłaś trzy inne. Pierwsza była podobna (ale nie ze skóry), druga tak przeceniona, że "szkoda było nie wziąć", a trzecia miała zastąpić pierwszą, bo była słabej jakości i się przetarła. Wymarzona nadal wydaje się za droga, mimo że trzy pozostałe, które łącznie kosztowały praktycznie tyle samo, jakoś zmieściły się w budżecie.
WIDEO…
Zasada 12 zakupów na 12 miesięcy próbuje przerwać ten krąg (nie)gospodarności. Zasada jest prosta: kupujemy tylko jedną nową rzecz (ubranie lub dodatek). Chodzi o ograniczenie zakupów, które robimy przeważnie dla przyjemności, przy czym często dość bezmyślnie.
To jedno z wcieleń trendu "low-buy", czyli kupowania mniej, znacznie łagodniejsza od wyzwań zakładających całkowitą rezygnację z wydatków. Kto dokładnie wpadł na zasadę "dwunastek" nie wiadomo, ale Anna Newton, autorka bloga The Anna Edit, opisywała ją już w lutym 2019 roku.
Jego twarzą została jednak brytyjska twórczyni internetowa Mia McGrath, której wyzwanie opisał "Vogue". Sama McGrath tak wkręciła się w przemyślane zakupy, że do września kupiła nie 9, a jedynie 6 rzeczy.
Anty-Shein
Nie jest tajemnicą, że w obliczu zalewających całą Europę - i to mimo kolejnych ograniczeń - tanich ubrań i dodatków z Azji, ograniczenie konsumpcji staje się coraz pilniejszą potrzebą. Nie tylko ekologiczną, ale i odczuwaną przez coraz więcej kobiet. Mamy w szafach o wiele więcej niż 20 czy nawet niż 10 lat temu, a mimo to częściej odczuwamy, że "nie mamy się w co ubrać". I trudno się dziwić, ubrania stały się wszak zachciankami.
Nie wiemy, gdzie miałybyśmy założyć bluzkę z dużym dekoltem i falbankami, ale i tak wkładamy ją do koszyka. W czasach, nie tak wcale odległych, gdy siłą rzeczy zakupy wymagały większego przemyślenia, do szaf trafiały ubrania nadające się na wiele okazji - mała czarna z marynarką nadawała się do biura, bez na imprezę, a obsłużyć mogła i pogrzeb czy randkę.
Zasada 12 ubrań w 12 miesięcy oparta jest częściowo na obietnicy, że można sobie odmawiać i nadal dobrze (jeśli nie lepiej) wyglądać. To o tyle ciekawe, że oszczędzanie kojarzy się nam zazwyczaj z zawieszeniem przyjemności do czasu poprawy sytuacji.
Tutaj przyjemność pozostaje, haczyk polega na tym, że nie wydaje się na wszystko, co akurat się nam spodoba. Tym bardziej, że nagłe zabicie serca do fuksjowych szpilek na wystawie ma to do siebie, że często mija już na etapie przymierzania nowej rzeczy w domu.
Oczywiście jest to propozycja dla kogoś, kto ma z czego rezygnować. Trudno uczestniczyć w trendzie, gdy zbiera się na nowe buty z trzech kolejnych wypłat. Umówmy się jednak, że w czasach popularności już nawet nie Shein i Aliexpress, ale tanich sklepów takich jak Pepco, KiK czy Sinsay, coraz mniej z nas kupuje sobie tylko najpotrzebniejsze rzeczy. Działa to trochę jak pułapka - no bo skoro "to tylko cztery dychy", można się nie zastanawiać i nie mieć wyrzutów sumienia.
Zadowolenie 5/10
12 rzeczy na 12 miesięcy to też sposób, by zdać sobie sprawę, ile pieniędzy wydajemy na rzeczy "prawie" - prawie idealny fason, prawie taki kolor, prawie dobry skład (czyt. 10 proc. wełny). Zdarza się, że tańszy odpowiednik okazuje się dobrym zakupem.
Gorzej, gdy od początku wiadomo, że nie do końca nas satysfakcjonuje. Szukamy więc dalej, po drodze kupując kolejne rzeczy, mając w głowie barierę przed wydaniem "więcej niż". Przy ograniczeniu zakupów, nagle okazuje się, że spokojnie stać nas na wełniany sweter za 280 zł, a nie trzy akrylowe zamienniki.
Planowanie dwunastki nie musi oznaczać rozpisania w styczniu, co zamówimy w listopadzie. Rozsądniej potraktować listę jako kolejkę kandydatów. Kilka rzeczy, których brakuje nam w szafie, kilka zachcianek i wolne miejsca na nieprzewidziane wydatki (czyt. potrzeby albo zachcianki, których nie jesteśmy w stanie przewidzieć z półrocznym wyprzedzeniem).
Punktem wyjścia może być pytanie: co utrudnia "korzystanie" z tego, co już mamy? Spodnie leżą odłogiem, bo pasują do nich wyłącznie niewygodne buty albo nie mamy do nich paska.
Z drugiej strony "dwunastka" to nie tylko rozsądek - jeśli marzymy od kilku lat o jedwabnej sukience, nie mamy obowiązku zastępować ich białą koszulą tylko dlatego, że uchodzi za podstawę garderoby. Klasyk może przeleżeć i rok, jeśli czujemy się w nim jak na rozpoczęciu roku szkolnego albo jak na rozmowie kwalifikacyjnej.
Zanim kupisz: daj sobie miesiąc
W planowaniu wydatków warto też dać sobie czas na zastanowienie, z którego w czasach szybkich zakupów wiele z nas zrezygnowało lub też skróciło proces do 24 godzin. Po miesiącu można sprawdzić, czy nadal podoba się nam dany model, czy był chwilową zachcianką.
W międzyczasie można rzecz przymierzyć, sprawdzić skład (nie bawiąc się w półśrodki z cyklu "może być"), w niektórych przypadkach przeczytać opinie kobiet, które kupiły dane ubranie (taką opcję oferuje m.in. H&M, Zalando czy Reserved). Wymarzona marynarka może elektryzować się i ściągać wszelkie pyłki i nitki, a torba, mimo że z pozoru duża, nie mieścić teczki na dokumenty.
Wymiana zniszczonych butów do pracy nie musi konkurować z urodzinowym prezentem dla samej siebie. Zasady można dostosować do życia. I oczywiście nie wliczać w wydatki bielizny czy rajstop (no chyba, że marzy się nam fantasy bra a la pokaz Victoria Secret kosztujący tyle, co trzy zwyczajne biustonosze).
Warto też przejrzeć budżet. Dwanaście rzeczy może wszak kosztować więcej niż poprzednie czterdzieści. Być może po pół roku namysłu nad zakupami, okaże się, że nie w danym miesiącu nic nie potrzebujemy i wcale nie musi być to okazja do wykorzystania na siłę "transzy" przyjemności.
Pułapki Vinted
Warto też uważać na Vinted i nie robić z zakupów tam oddzielnej kategorii. Kto korzysta z serwisu na tyle często, że algorytm wie już, co nam się podoba i czego szukamy, bez problemu może złapać się na kupowanie emocjonalne. Zaznaczona spódnica sprzedała się, gdy spałyśmy? To impuls, by natychmiast kupić inną, zanim ktoś nas wyprzedzi. Albo sytuacja, w której szukamy czapki na zimę, kupujemy, ale bombardowane przez kolejny tydzień innymi propozycjami, dokupujemy dwie inne - "bo to okazja, bo inny kolor".
Zasada 12 rzeczy w 12 miesięcy to też okazja, by przyjrzeć się własnym mechanizmom i odruchom i zacząć kupować bardziej świadomie i po zakończeniu wyzwania.
Przy droższych zakupach łatwo też pomyśleć o "price per use", czyli koszcie jednego założenia. Płaszcz za 1500 zł noszony 300 razy daje 5 zł za wyjście. Tyle że na etapie zakupów widzimy najczęściej tylko czterocyfrową kwotę i tańsza wydaje się sukienka na wesele, którą założymy trzy raz na krzyż.
Warto więc wiedzieć, na czym nam zależy: na materiale, konkretnym projekt, a może przyjemność posiadania właśnie choć jednej rzeczy danej marki czy też kroju, który nie wyjdzie z mody.
Warto też nie podchodzić do wyzwania zbyt poważnie. Wspomniana już McGrath, podsumowując sześć zakupów w swoim wrześniowym newsletterze, wspomniała, że dwóch z nich żałuje. Przemyślane kupowanie nie zapewnia nieomylności - pozwala za to zauważyć pomyłkę, zanim przyjdzie do nas pięć innych paczek.
Po roku może się za to okazać, że mamy pierwszą w życiu naprawdę wymarzoną torebkę, albo jeansy, które zachwycają nas za każdym razem, gdy je wkładamy. Ale przede wszystkim, że lepiej rozumiemy swoje potrzeby i pułapki zakupowe zastawiane na nas wraz z kolejnymi "dodatkowymi 20 proc. upustu" czy "3 rzeczy w cenie 2".
Czytaj także:
