regionalne potrawy wigilijne fot. Adobe Stock

Regionalne potrawy wigilijne urozmaicą twój świąteczny stół

Jeśli nie masz pomysłu na to, co postawić na świątecznym stole, zaczerpnij inspiracji z innych rejonów naszego kraju. Regionalne potrawy wigilijne to zawsze strzał w 10!
/ 24.10.2019 15:51
regionalne potrawy wigilijne fot. Adobe Stock

Wigilia jest najbardziej uroczystym wieczorem w roku. Spędzony w gronie najbliższych, w ciepłej niezwykle magicznej atmosferze, przy stole przykrytym białym obrusem i jednym dodatkowym nakryciem czekającym na niepodziewanego gościa, przy blasku migocących płomieni świec i zapachu choinki.

I choć w każdym domu wieczór wigilijny tak właśnie wygląda, to jednak tylko wigilijne menu, w zależności od regionu i tradycji rodzinnych, jest różne. Chyba tylko Dolny Śląsk, który jest zlepkiem tradycji z całego kraju nie ma swoich świątecznych potraw. Każdy kto tam przybył i zamieszkał, przywiózł ze sobą swoje tradycje i obyczaje, również kulinarne.

I tak u jednych króluje na na wigilijnym stole kutia, u innych kluski z makiem, grzybowa, pierogi, a gdzie indziej jeszcze barszcz. Zobacz zatem jak wyglądają regionalne potrawy wigilijne w różnych zakątkach Polski.

Wigilia na Kaszubach i Pomorzu

Dawniej na Kaszubach i Pomorzu Wigilie były bardzo skromne. Ilość i rodzaj podawanych potraw uzależnione były od majętności rodziny. Na wigilijnym stole dominowały ryby, ale głównie śledzie. Podawano zupę z suszonych owoców z kluskami, zwaną brzadem.

Podawano również kapustę z grzybami lub bigos postny oraz pluci, czyli ziemniaki w mundurkach z solonym śledziem. Na deser podawano piernik, makowiec i drożdżówkę kaszubską.

Dziś tradycja niewiele ewoluowała, dalej na kaszubskich i pomorskich stołach dominują ryby. Wśród regionalnych potraw wigilijnych z Kaszub i Pomorza można wyliczyć karpia, wędzonego węgorza, flądrę w galarecie, pstrąga w migdałach i wszelkie odmiany śledzi np. marynowane, w śmietanie duszone z jabłkami, śledzie po kaszubsku.

Obok barszczu podawana jest zupa rybna. Popularne są również pierogi z rybnym farszem. W niektórych domach serwuje się również żurek postny na zakwasie, a także czerwony barszcz. Wśród ciast dalej dominują makowce, pierniki i małe pierniczki, drożdżówki kaszubskie, a także sękacz zwany bałmkuchem.

Drożdżówka kaszubska, czyli kuch na młodzach

Składniki na ciasto:

  • 4 szkl. mąki,
  • 1/2 kostki masła,
  • 4 żółtka,
  • 1 jajo,
  • 1/2 szkl. mleka,
  • 1/2 szkl. cukru, rodzynki

Składniki na rozczyn drożdżowy:

  • 10 dag drożdży,
  • 2 łyżki mąki,
  • łyżka cukru,
  • 1/4 szkl. mleka.

Składniki na kruszonkę:

  • 1/2 łyżeczki proszku do pieczenia
  • 1/2 kostki masła
  • 1/2 szklanki cukru
  • 3/4 szklanki mąki

Sposób przygotowania:

1. Z drożdży, mąki, cukru i mleka zrobić rozczyn.

2. Odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Składniki na kruszonkę zagnieść, odstawić.

3. Mąkę przesiać przez sito.

4. W rondelku podgrzać mleko, dodać masło i cukier, podgrzewać do rozpuszczenia składników.

5. Do przesianej maki wlać rozczyn drożdżowy, następnie rozpuszczone masło z mlekiem, żółtka oraz jajo.

6. Wyrabiać ręka lub drewniana łyżką, tak długo aż ciasto nie będzie się kleiło. Dodać rodzynki i ponownie wyrobić.

7. Odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia.

8. Ciasto wyłożyć na blachę posmarowaną tłuszczem i obsypaną mąką, posypać kruszonką i odstawić do wyrośnięcia.

9. Piec w nagrzanym do 180 stopni piekarniku przez około 30 minut.

Śledzie po kaszubsku

Składniki:

  • 1/2 kg śledzi solonych,
  • 1 kg cebuli,
  • koncentrat pomidorowy,
  • 10 śliwek suszonych
  • garść namoczonych rodzynek
  • pieprz, sól, majeranek,
  • mleko,
  • olej.

Sposób przygotowania:

1. Śledzie namoczyć w mleku przez kilka godzin.

2. Olej rozgrzać na patelni, dodać pokrojoną w pióra cebulę i zeszklić.

3. Dorzucić śliwki oraz rodzynki i smażyć około 10 min.

4. Na koniec dodać koncentrat pomidorowy, majeranek, pieprz i dokładnie wymieszać. Smażyć jeszcze około 5-10 min.

5. Całość wkładamy do dużego słoika warstwami - cebula, śledzie, cebula. Odstawiamy do lodówki, najlepiej na 24 godziny.

Wigilia na Śląsku

Wigilijny stół śląski był zawsze bardzo bogato zastawiony. Tradycyjną zupą wigilijną na Śląsku była siemieniotka. To zupa z siemienia konopnego z uprażoną kaszą jęczmienną. Spożywanie tej zupy miało moc magiczną, a każda gospodyni miała swój własny, tajemny przepis.

Dziś ta potrawa jest już zapomniana, a zastąpiły ją zupa migdałowa oraz kapuśnica grzybowa. Poza tym na śląskich stołach podaje się kapustę z grzybami i grochem, ziemniaki ze śledziem, kaszę z suszonymi śliwkami, karpia duszonego w piwie oraz śląskie kluski z ziemniaków albo jęczmienia.

Na wigilijnym śląskim stole nie może zabraknąć tradycyjnych makówek, są to kawałki bułki drożdżowej przełożone słodkim makiem i zalane mlekiem oraz moczki, czyli coś w rodzaju budyniu z pokruszonych pierników rozmoczonych w kompocie porzeczkowym z dodatkiem bakalii. Wśród tradycyjnych deserów nie może zabraknąć śląskich pierników i bytomskich kamyków.

Zupa migdałowa

Składniki:

  • 15 dag migdałów,
  • 2 l mleka,
  • 4 łyżki cukru,
  • 1 filiżanka ryżu.

Sposób przygotowania:

1. Migdały sparzyć wrzątkiem, obrać ze skórki, wysuszyć i zmielić.

2. Mleko zagotować z cukrem. Ugotować ryż na sypko.

3. Do gotującego się mleka dodać migdały i gotować dalej na bardzo małym ogniu przez około 15 minut.

4. Do wazy włożyć ugotowany ryż i zalać zupą migdałową.

Wigilia na Podlasiu

Na Podlasiu królowała i króluje nadal kutia, czyli pszenica z miodem, makiem i bakaliami. Potrawa przywędrowała na tereny Podlasia z Litwy, gdzie dawniej podawana była na stypach. Większość potraw podlaskiej wieczerzy charakteryzuje się wpływami kuchni wschodniej.

Wśród regionalnych potraw wigilijnych na Podlasiu prócz kutii podawaje się kisiel owsiany, a także barszcz grzybowy, pierogi z kapustą i grzybami, czyli podlaskie wareniki, kluski z makiem polane olejem lnianym, rybę smażoną lub gotowaną, drożdżowe racuchy, kompot z suszonych owoców.

Podlaskie racuchy wigilijne

Składniki:

  • 3 szklanki mąki tortowej
  • 30 g drożdży
  • 1 1/2 szklani cieplego mleka
  • sól
  • cukier
  • olej
  • cukier puder

Sposób przygotowania:

1. Drożdże rozkruszyć, dodać cukier, 1/3 szkl. ciepłego mleka.

2. Odstawić na ok. 20 minut w ciepłe miejsce do wyrośnięcia.

3. Po tym czasie zagniatamy ciasto z mąki, drożdży i reszty mleka. Dodajemy po szczypcie soli i cukru.

4. Wyrabiamy drewnianą łyżką (ciasto powinno mieć konsystencję śmietany).

5. Następnie odstawiamy w ciepłe miejsce do wyrośnięcia, przynajmniej na godzinę. W tym czasie powinno podwoić swoją objętość.

6. Łyżką np. do zupy zamoczoną w zimnej wodzie, nabieramy porcje ciasta i wykładamy je na rozgrzany na patelni olej.

7. Smażymy na rumiany kolor.

8. Na koniec posypujemy cukrem pudrem.

Podlaskie wareniki

Składniki:

  • 500 g kiszonej kapusty
  • garść dowolnych suszonych grzybów
  • 3 średnie cebule
  • olej
  • sól, pieprz
  • 500 g mąki tortowej
  • 1/2 szklanki wody

Sposób przygotowania:

1. Grzyby namoczyć, ugotować. Kapustę przepłukać wodą, odcisnąć, ugotować.

2. Cebule pokroić w kostkę i zeszklić na łyżce oleju. Połączyć z kapustą i grzybami.

3. Wszystko razem zemleć w maszynce o średnich oczkach. Przyprawić solą, pieprzem.

4. Z mąki, ciepłej wody i szczypty soli zarobić ciasto na pierogi.

5. Wykrajać szklanką krążki, nakładać farsz i zlepiać w falbankę.

6. Wrzucać wareniki na lekko osolony wrzątek i gotować tak długo, aż wypłyną.

7. Na patelni rozgrzać resztę oleju i obsmażyć je na rumiano.

Wigilia na Mazowszu

Główną regionalną potrawą wigilijną na Mazowszu były kłosy, czyli kluski z makiem. Im grubsze i dłuższe tym lepiej, bo symbolizować miały plon pszenicy w następnym roku. Poza kluskami na mazowieckiej wieczerzy podawano rwaki, czyli ugotowane mielone ziemniaki (coś w rodzaju kopytek), kapustę z grzybami, kaszę jaglaną z olejem, kisiel żurawinowy lub owsiany. Dania rybne zdarzały się, ale głównie w Warszawie.

Dziś oprócz ryby w galarecie, smażonego karpia, karpia w śmietanie podaje się postny bigos oraz panierowane i smażone grzyby. Do dziś na Wigilię podaje się mazowiecką zupę grzybową, czyli barszcz biały na zakwasie z kapusty z grzybami. Z tego regionu też wywodzi się tradycja picia kompotu z szuszu podczas wigilijnej kolacji.

Kluski z makiem

Składniki:

  • makaron,
  • szklanka maku,
  • 2 łyżki płynnego miodu,
  • rodzynki,
  • orzechy włoskie,
  • łyżka masła.

Sposób przygotowania:

1. Mak namoczyć, zagotować, odcedzić, przepuścić kilkakrotnie przez maszynkę do mielenia.

2. Wymieszać z roztopionym masłem, miodem. Dodać bakalie.

3. Lekko podgrzać, stale mieszając. Wymieszać z ugotowanymi kluskami.

Rwaki

Składniki:

  • ugotowane, mielone ziemniaki,
  • mąka pszenna,
  • 2 jajka,
  • sól, pieprz.

Sposób przygotowana:

1. Do ugotowanych, mielonych ziemniaków, dodać mąkę, całe jaja, szczyptę soli i pieprzu, dobrze zagnieść.

2. Rozrobione ciasto rwać na małe kawałki, rozwałkować dłońmi i wrzucać do gotującej się wody.

Wigilia w Wielkopolsce

Dawniej na wielkopolskich stołach wigilijnych znaleźć można było wiele, na przykład zupę konopną, grochówkę, polewkę z maku z jagłami, czy też więdkę, czyli zupę z brukwi. Tradycyjną potrawą wigilijną były też kluski z sokiem z kiszonej kapusty oraz kluski z makiem, grzyby smażone w oleju i oczywiście kapusta. Ryby jedli tylko bogatsi, biednym pozostawały śledzie.

Po wojnie wigilijne tradycje kulinarne uległy dużym zmianom i z dawnych potraw nie wiele pozostało. Z wigilijnych zup podaje się barszcz czerwony i zupę grzybową. Dalej królują makiełki, czyli kluski z makiem, przyrządzane na wiele sposobów. Podaje się ryby, głównie smażonego karpia i nadal śledzie. Do najpopularniejszych deserów wigilijnych w Wielkopolsce zalicza się drożdżową struclę, makowce i pierniki.

Strucla drożdżowa z makiem

Składniki:

  • 2,5 szkl. mąki
  • 13 dag margaryny
  • 8-10 łyżek cukru
  • 5 dag drożdży
  • 3 żółtka
  • 1 szkl. mleka
  • szczypta soli
  • cukier waniliowy lub esencja zapachowa
  • jajko do smarowania ciasta
  • 30 dkg maku
  • 20 dkg cukru
  • łyżka miodu
  • 2 białka
  • 5 dkg masła

Sposób przygotowania:

1. Mak namoczyć, zagotować, odcedzić, przepuścić kilkakrotnie przez maszynkę do mielenia.

2. Wymieszać z roztopionym masłem, cukrem, miodem.

3. Dodać bakalie, na końcu pianę z białek. Lekko podgrzać, stale mieszając. 

4. Z drożdży, mąki, cukru i 1/3 szkl. mleka zrobić rozczyn.

5. Odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. Następnie żółtka utrzeć z cukrem, wlać do miski, dodać mąkę, rozczyn, sól i resztę mleka.

6. Wyrobić ciasto, odłożyć w ciepłe miejsc do wyrośnięcia. Wyrośnięte ciasto i mak podzielić na 2 części.

7. Ciasto wyłożyć na stolnicę, rozwałkować robiąc prostokąt ok. 30 na 25 cm.

8. Masę makową równo rozsmarować, pozostawiając ok. 2cm po krótszych bokach.

9. Zwinąć w rulon, włożyć do podłużnej foremki wysmarowanej tłuszczem i pozostawić do wyrośnięcia jeszcze w ciepłym miejscu.

10. Następnie strucle wysmarować rozbełtanym jajkiem, wstawić do piekarnika rozgrzanego do ok. 180 stopni i piec ok. 40 min.

Wigilia na Podhalu

Górale najbardziej dbają o tradycje regionalne. Najpopularniejsze potrawy wigilijne przyrządza się z ziemnaków i podhalańskich serów, np. bukty, czyli kopytka, moskole, inaczej podpłomyki, czyli placki pieczone na blasze, oraz kłóty, czyli kapusta z ziemniakami.

Wigilijną zupą na podhalu jest postna kwaśnica albo barszcz z kwaszonych buraków z fasolą. Nie może zabraknąć rownież pierogów z kapustą, smażonego pstrąga i klusek z makiem i miodem.  W Wigilię gaździny wypiekają także kołoce z serem i chleb razowy. Ciekawym zwyczajem podhalańskim jest spożywanie opłatka z miodem.

Moskole

Składniki:

  • 1 kg ugotowanych ziemniaków
  • 1 szklanka kefiru lub maślanki
  • 2 szklanki mąki pszennej
  • 1 płaska łyżka soli
  • 100 g masła
  • 4 ząbki czosnku
  • szczypta soli

Sposób przygotowania:

1. Do ugotowanych i zmielonych ziemniaków dodajemy kefir lub maślankę, sól oraz tyle mąki, aby dało się zagnieść ciasto.

2. Ciasto wałkujemy na placek grubości 1 cm i wykrawamy owalne moskole.

3. Delikatnie oprószamy je mąką i pieczemy na brzegu gorącej blachy (na piecu).

Przeczytaj więcej pomysłów na potrawy wigilijne:
Wyjątkowe ciasto na świąteczny stół? Musisz wypróbować tego przepisu
Wigilijne dania ryble to nie tylko karp i śledź. Jakie jeszcze ryby warto podać?

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)