chrzan właściwości fot. Adobe Stock, Maria

8 niedocenionych właściwości prozdrowotnych chrzanu. Stawiaj go na stole nie tylko w Wielkanoc

Właściwości prozdrowotne chrzanu są imponujące. Antynowotworowe działanie chrzanu to zaleta glukozynolanów. Chrzan ma też wiele innych właściwości: łagodzi kaszel, poprawia trawienie, łagodzi bóle reumatyczne. Poznaj wartości odżywcze i prozdrowotne działanie niedocenianego korzenia chrzanu. Warto jeść go nie tylko od święta.
/ 12.04.2022 12:33
chrzan właściwości fot. Adobe Stock, Maria

Właściwości chrzanu to nie tylko nadawanie potrawom charakterystycznego ostrego posmaku. Bez chrzanu nie byłoby dobrych ogórków kiszonych czy ćwikły, jednak docenić warto także prozdrowotne właściwości chrzanu. Ten niepozorny korzeń zaskakuje działaniem dla zdrowia.

Spis treści:

  1. Właściwości odżywcze chrzanu
  2. Chrzan - właściwości antynowotworowe
  3. Chrzan na kaszel i katar - właściwości antybakteryjne
  4. Chrzan na infekcję Helicobacter pylori
  5. Chrzan działa przeciwgrzybiczo
  6. Chrzan na trawienie
  7. Chrzan na bóle reumatyczne
  8. Chrzan - właściwości wybielające
  9. Chrzan poprawia samopoczucie

Właściwości odżywcze chrzanu

Zanim omówimy właściwości prozdrowotne chrzanu, warto pokazać jego właściwości odżywcze. 100 g chrzanu dostarcza:

  • Energia: 48 kcal,
  • Białko: 1,18 g
  • Tłuszcz: 0,69 g
  • Węglowodany: 11,3 g
  • Błonnik: 3,3 g
  • Wapń: 56 mg
  • Żelazo: 0,42 mg
  • Magnez: 27 mg
  • Fosfor: 31 mg
  • Potas: 246 mg
  • Sód: 420 mg
  • Cynk: 0,83 mg
  • Selen: 2, 8 µg
  • Witamina C: 24,9 mg
  • Witamina B1: 0,008 mg
  • Witamina B2: 0,024 mg
  • Witamina B3: 0,386 mg
  • Witamina B6: 0,073 mg
  • Foliany: 57 µg
  • Witamina K: 1,3µg

Chrzan to niskokaloryczne warzywo, które zawiera trochę minerałów i witamin. Najcenniejsze wartości chrzanu są zawarte jednak w innych biologiczne czynnych cząsteczkach: głównie cyjaninach. To one odpowiadają za niezwykłe prozdrowotne właściwości chrzanu.

Chrzan - właściwości antynowotworowe

Chrzan posiada glukozynolany, których produktami rozpadu są izotiocyjaniany (izotiocyjanian fenetylu i izotiocyjanijan allilu). To one odpowiadają za ostry smak chrzanu, ale to nie jedyne ich zalety. Cząstki te mają działanie przeciwnowotworowe. Działają, bo hamują wzrost komórek nowotworowych i „zmuszają je” do autodestrukcji.

Chrzan jest też źródłem potężnego antyoksydantu: sinigriny. Cząstka ta ma zdolność zapobiegania uszkodzeniom komórek spowodowanych wolnymi rodnikami. To ogólnie bardzo pożądana właściwość. Może zapobiegać nowotworom, ale też po prostu opóźniać starzenie komórek. Wyciągi z chrzanu przetestowano i otrzymano pozytywne wyniki przy nowotworach:

  • pęcherza,
  • płuc,
  • żołądka,
  • jelit,
  • trzustki,
  • przełyku.

Regularne spożywanie chrzanu zmniejsza ryzyko wystąpienia raka żołądka o 30-40%. Warto wiedzieć, że lepsze działanie antynowotworowe wykazuje świeży tarty chrzan. Chrzan ze słoiczka będzie miał dużo mniej izocyjanianów.

Chrzan na kaszel i katar - działanie antybakteryjne

Na pewno słyszałaś o antybakteryjnych właściwościach czosnku, przeciwzapalnych właściwościach imbiru, być może w dzieciństwie na kaszel stosowałaś syrop z cebuli. Także chrzan działa na organizm podobnie jak syntetyczne antybiotyki.

Ma działanie antywirusowe i bakteriobójcze. W szczególności jest stosowany przy przeziębieniu i stanie zapalnym dróg oddechowych. Zawdzięcza te właściwości cząsteczce zwanej izotiocyjanianem allilu. Uwalnia się on, gdy świeży korzeń chrzanu ulega uszkodzeniu (np. na skutek tarcia). To ta cząsteczka ma właściwości drażniące śluzówki i powoduje, że podczas tarcia chrzanu płacze się podobnie, jak podczas krojenia cebuli.

Tiocyjaniany allilu drażnią też jednak bakterie i wirusy. Wykazano, że zabijają 6 typów bakterii gardłowych, a także groźne bakterie powodujące zatrucia pokarmowe: E. coli i SalmonellęNa przeziębienia i ich objawy można stosować syrop z chrzanu. Syrop z chrzanu ma działanie wykrztuśne, a wdychanie olejków eterycznych świeżego chrzanu udrażnia nos i zatkane zatoki.

Syrop z chrzanu na kaszel i przeziębienie - przepis

Składniki:

  • 100 g świeżego chrzanu,
  • 100 g miodu,
  • pół szklanki wody.

Sposób przygotowania:

  1. Chrzan zetrzyj na tarce. Zalej przegotowaną wodą i odstaw na godzinę.
  2. Uzyskany sok przeciśnij przez gazę.
  3. Do płynu dodaj miód i wymieszaj.

Syrop z chrzanu na kaszel stosuj po 1 łyżce 3 razy dziennie.

syrop z chrzanu na kaszelfot. Syrop z chrzanu można stosować na kaszel i przeziębienie/ Adobe Stock, nikolaydonetsk

Chrzan na infekcję Helicobacter pylori

Infekcja Helicobacter pyliori to jeden z głównych powodów powstawania wrzodów żołądka. Wykrywa się ją w układzie pokarmowym większości osób z wrzodami. Wykazano, że chrzan ma właściwości zwalczające H. pylori. Oczywiście nie wiadomo, czy samo jedzenie chrzanu jest w stanie całkiem wyleczyć infekcję tą bakterią (to mało prawdopodobne), ale zdecydowanie warto go jeść dla prewencji infekcji.

Chrzan działa przeciwgrzybiczo

Oprócz przeciwbakteryjnych i przeciwwirusowych właściwości chrzan działa też przeciwgrzybiczo. Wspomniane już izotiocyjanidy hamują wzrost grzybów. Jedno z badań wykazało, że ekstrakty z chrzanu zapobiegały wzrostowi czterech typów grzybów prowadzących do chronicznych infekcji grzybiczych paznokci.

Chrzan na trawienie

Chrzan może przynieść ulgę po obfitym posiłku. Nie bez powodu tradycyjnie jada się chrzan do tłustych mięs. Chrzan wspomaga układ trawienny, pobudza apetyt, pozytywnie wpływa na metabolizm oraz funkcjonowanie pęcherzyka żółciowego. Chrzan pobudza wydzielanie soków trawiennych. To m.in. zasługa synigryny. Substancja ta wspomaga przetwarzanie pokarmu.

Chrzan to dobry środek na prewencję problemów trawiennych. Jeśli masz wrażliwy żołądek lub już dokuczają ci różnorodne dolegliwości przewodu pokarmowego, chrzan może je zaognić. Po chrzan nie powinny sięgać osoby, którym dokucza zgaga, cierpiące na niewydolność nerek, choroby wątroby czy wrzody żołądka.

właściwości chrzanufot. Świeży chrzan ma najwięcej prozdrowotnych właściwości/ Adobe Stock, orestligetka

Chrzan na bóle reumatyczne

Okłady z chrzanu to ludowy sposób na to, by zmniejszyć obrzęki i dolegliwości bólowe. Chrzan pomaga podobno na reumatoidalne zapalenie stawów oraz przy bólach w dnie moczanowej i zapaleniu nerwu kulszowego.

Przeciwbólowe właściwości chrzanu docenią także amatorzy sportu po naderwaniu ścięgien. Z utartego chrzanu i amoniaku (w proporcji 4:1) należy przygotować papkę, którą nakłada się na obolałe miejsce. Gdy pojawi się pieczenie, można zdjąć chrzan. Warto dodać, że te właściwości chrzanu nie mają poparcia w badaniach naukowych. To bardziej domowe sposoby na bolące stawy.

Chrzan - właściwości wybielające

Chrzan to też domowy środek wybielający. Chrzan likwiduje przebarwienia i rozjaśnia piegi. Przemywanie twarzy mlekiem z drobno startym świeżym chrzanem sprawia, że skóra staje się gładka. Według ludowych receptur chrzan należy ugotować w mleku i takim wywarem przemywać twarz.

My zalecamy zachować przy tym dużą ostrożność. Chrzan może podrażniać delikatną cerę. Zanim sięgniesz po wybielające mleko z chrzanu, zastosuj inne środki i kremy rozjaśniające przebarwienia.

Chrzan na dobre samopoczucie

Niewiele osób wie, że jedzenie chrzanu może wpłynąć także na... dobry nastrój. To z kolei zasługa pirydoksyny i kwasu foliowego, które obniżają poziom homocysteiny we krwi. Wysoki poziom tej ostatniej negatywnie wpływa na produkcję serotoniny, zwanej często hormonem szczęścia. Dodatkowo obniżona homocysteina to lepsze zdrowie serca i układu krwionośnego. Nie bez znaczenia jest także obecny w chrzanie magnez, który blokuje uwalnianie hormonów stresu.

Źródła:

USDA FoodData: horseradish

Ku KM, Jeffery EH, Juvik JA, Kushad MM. Correlation of quinone reductase activity and allyl isothiocyanate formation among different genotypes and grades of horseradish roots. J Agric Food Chem. 2015 Mar 25;63(11):2947-55. doi: 10.1021/jf505591z. Epub 2015 Mar 16. PMID: 25684599.
Weil MJ, Zhang Y, Nair MG. Tumor cell proliferation and cyclooxygenase inhibitory constituents in horseradish (Armoracia rusticana) and Wasabi (Wasabia japonica). J Agric Food Chem. 2005 Mar 9;53(5):1440-4. doi: 10.1021/jf048264i. PMID: 15740020.
Huang C, Liu LY, Song TS, et al. Apoptosis of pancreatic cancer BXPC-3 cells induced by indole-3-acetic acid in combination with horseradish peroxidase. World J Gastroenterol. 2005;11(29):4519-4523. doi:10.3748/wjg.v11.i29.4519
Luciano FB, Holley RA. Enzymatic inhibition by allyl isothiocyanate and factors affecting its antimicrobial action against Escherichia coli O157:H7. Int J Food Microbiol. 2009 May 31;131(2-3):240-5. doi: 10.1016/j.ijfoodmicro.2009.03.005. Epub 2009 Mar 17. PMID: 19346022.
Romeo L, Iori R, Rollin P, Bramanti P, Mazzon E. Isothiocyanates: An Overview of Their Antimicrobial Activity against Human Infections. Molecules. 2018;23(3):624. Published 2018 Mar 9. doi:10.3390/molecules23030624
Park HW, Choi KD, Shin IS. Antimicrobial activity of isothiocyanates (ITCs) extracted from horseradish (Armoracia rusticana) root against oral microorganisms. Biocontrol Sci. 2013;18(3):163-8. doi: 10.4265/bio.18.163. PMID: 24077540.
Choi KD, Kim HY, Shin IS. Antifungal activity of isothiocyanates extracted from horseradish (Armoracia rusticana) root against pathogenic dermal fungi. Food Sci Biotechnol. 2017;26(3):847-852. Published 2017 Jun 27. doi:10.1007/s10068-017-0104-4

Na podstawie artykułu opublikowanego pierwotnie 25.07.2014 przez Beatę Jasinę-Wojtalak.

Czytaj także:
Co może jeść cukrzyk w Wielkanoc? Czy diabetyk powinien jeść żurek, białą kiełbasę, majonez i chrzan?
Moc witamin i minerałów zamkniętych w skorupce. Poznaj wartości odżywcze jajek
3 najlepsze przepisy na dietetyczny majonez. Kremowy, zdrowy i lekki - idealny na Wielkanoc i nie tylko