POLECAMY

To najbardziej agresywny i najczęstszy nowotwór skóry. Jak rozpoznać i leczyć czerniaka?

Każde znamię na skórze, które rośnie, zmienia swój wygląd, ma nierówne brzegi i/lub jest większe niż 6 mm, powinno zostać zbadane przez lekarza dermatoskopem. Może się bowiem okazać, że to czerniak – nowotwór, który (według szacunków) diagnozuje się co roku w Polsce u około 2500 osób.
Marta Słupska / 3 miesiące temu
To najbardziej agresywny i najczęstszy nowotwór skóry. Jak rozpoznać i leczyć czerniaka? fot. Adobe Stock

Czerniak, nazywany także czerniakiem złośliwym (łac. melanoma malignum) jest najbardziej agresywnym i najczęściej spotykanym nowotworem skóry. Łatwo daje przerzuty, najczęściej do płuc. Chociaż zwykle rozwija się na odsłoniętej skórze, może pojawić się też pod paznokciem, na błonie śluzowej, a nawet w oku.

Jak wygląda czerniak, jakie są jego objawy i czy można wyleczyć ten nowotwór? Warto to wiedzieć tym bardziej, że w ciągu ostatnich 20 lat zachorowalność na czerniaka wzrosła aż o… 300%.

Spis treści:

Czym jest czerniak i jakie są jego stadia?

Czerniak skóry jest nowotworem złośliwym wywodzącym się z melanocytów, czyli komórek naskórka. Im wcześniej uda się go rozpoznać i wykryć, tym lepsze rokowanie dla pacjenta – czerniak bowiem może mieć różne stadia (od 0 do IV). Wyróżniamy więc:

  • stopień 0 – nie przekracza naskórka i nie nacieka,
  • stopień I – guz owrzodzony nie przekracza 1 mm grubości, a nieowrzodzony – 2 mm,
  • stopień II – tutaj rozróżniamy 3 podstopnie,
  • stopień III – pojawiają się przerzuty do okolicznych węzłów chłonnych,
  • stopień IV – pojawiają się przerzuty do odległych narządów (wątroba, płuca i inne).

Stopień IV jest najbardziej zaawansowanym etapem choroby. Im większy stopień naciekania skóry, tym gorsze rokowanie.

Czerniak zagraża przede wszystkim osobom o jasnej karnacji, korzystającym z solariów, lubiącym się opalać, mającym na skórze dużo pieprzyków, a także tym, którzy w dzieciństwie doznali poparzeń słonecznych.

Czerniak może powstać na skórze wcześniej niezmienionej, jak i w obrębie istniejących już znamion, dlatego kluczowym elementem diagnostyki jest samokontrola zmian skórnych. Warto także przynajmniej raz w roku zapisać się na wizytę do specjalisty w celu dokładnego zbadania skóry całego ciała łącznie z głową. Osoby o bardzo jasnej karnacji czy z mnogimi znamionami powinny pozostawać pod stałą kontrolą lekarską i mieć regularnie wykonywane badania dermatoskopem (urządzenie, które umożliwia precyzyjną ocenę znamion)
– mówi lek. Jowita Dejewska, dermatolog, lekarz medycyny estetycznej (Profemed grupa Lux med).

Czy to czerniak? Wycinanie znamion krok po kroku

Niebezpieczne promieniowanie UV

Nasza skóra składa się z 3 warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Emitowane przez słońce, jak i lampy solaryjne promienie UVB docierają do naskórka i jego dolnych warstw, zaś UVA – aż do dolnych partii skóry właściwej. Jeśli przesadzamy z opalaniem (także w solarium) może dojść do uszkodzenia DNA komórek i powstania złośliwych nowotworów skóry – w tym czerniaków. Ryzyko zachorowania na czerniaka po oparzeniu w solarium wzrasta aż siedmiokrotnie!

Promieniowanie UVB jest całkiem pochłaniane przez naskórek, natomiast promieniowanie UVA wnika głęboko aż do skóry właściwej, dlatego konieczne jest stosowanie preparatów ochrony przeciwsłonecznej, które mają w składzie jednocześnie oba filtry. Nadmierna ekspozycja skóry na promieniowanie słoneczne szybko wywołuje zaczerwienienie skóry, ale też bolesne oparzenia, a nawet gorączkę. Szczególnie ważna jest ochrona przed słońcem dzieci, ponieważ oparzenia słoneczne w dzieciństwie są czynnikiem ryzyka zachorowania  na nowotwory skóry w późniejszym wieku
– mówi lek. Jowita Dejewska.

Jak wygląda czerniak? Objawy czerniaka

Czerniak powstaje najczęściej ze znamienia na skórze, które może pojawić się w dowolnym miejscu na ciele. Do oceny objawów raka skóry służy popularny algorytm zwany „ABCDE”, według którego podejrzana zmiana barwnikowa jest asymetryczna, ma nierówne brzegi, niebieski, czarny, czerwony lub ciemnobrązowy kolor, dużą średnicę i/lub szybko się zmienia.

Objawy czerniaka, które powinny nas zaniepokoić, to więc:

  • znamiona, które krwawią, są zaczerwienione,
  • szybko rosnące znamiona,
  • znamiona, które swędzą lub są owrzodzone,
  • znamiona, które mają obwódki,
  • znamiona o niejednolitym kolorze,
  • duże znamiona o średnicy ponad 6 mm,
  • asymetryczne znamiona.

Czerniak – zdjęcia

Jeśli nasze znamię przypomina któreś z poniższego zdjęcia, pokażmy je lekarzowi i obserwujmy, czy się nie zmienia. Najlepiej z takim pieprzykiem udać się do dermatologa lub chirurga onkologa.

Jak wygląda czerniak?

Czerniak paznokcia

Pojawiającą się ciemną plamkę pod paznokciem zwykle lekceważymy, licząc na to, że wraz ze wzrostem paznokcia zniknie. Tymczasem może to być czerniak paznokcia.

Zmian barwnikowych pod paznokciem nie wolno więc bagatelizować, zwłaszcza, gdy wiemy, że nie doszło wcześniej do mechanicznego urazu, który mógł spowodować powstanie krwiaka i zabarwienie nie zmienia swojego położenia wraz ze wzrostem paznokcia. Takie znamię wymaga konsultacji dermatologicznej.

Czerniak oka

Znaczna część nabłonka barwnikowego znajduje się w oku, np. w tęczówce, ciele rzęskowym i naczyniówce. Czerniak oka atakuje najczęściej z powodu naszych skłonności genetycznych i szkodliwego działania promieniowania ultrafioletowego. Jego objawy zależą od umiejscowienia czerniaka oka. Do najczęstszych należą:

  • ograniczone pole widzenia,
  • pojawianie się po zmroku świetlistych kul w polu widzenia,
  • astygmatyzm,
  • słabsza ostrość widzenia oraz zmiany tęczówki oka i jej obrębu.

Aby zdiagnozować czerniaka oka, potrzebne są specjalistyczne badania okulistyczne. Sposób leczenia zależy od wielkości zmian nowotworowych i ich umiejscowienia.

Jak zdiagnozować czerniaka?

W celu zdiagnozowania czerniaka stosuje się szereg badań.

Podstawowym badaniem czerniaka jest dermoskopia. Standardowo polega na obejrzeniu znamion przez dermatologa  za pomocą dermatoskopu (rodzaj lupy z podświetleniem). Wielokrotnie powiększa on znamię, więc lekarz może je dokładnie obejrzeć.

Innym badaniem czerniaka jest badanie fluorescencyjne znamion. Znamię pokrywa się substancją fotouczulającą, a następnie lekarz za pomocą wideodermatoskopu ogląda zmianę w świetle ultrafioletowym.

Przy podejrzeniu czerniaka specjalista może zlecić też biopsję zmiany (pobranie komórek do badania histopatologicznego, czyli pod mikroskopem), tomografię komputerową czy rezonans magnetyczny (w celu poszukiwania przerzutów nowotworowych).

Leczenie czerniaka

We wczesnym stadium choroby wycina się czerniaka wraz z szerokim marginesem okolicznej tkanki. W przypadku większych zmian o grubości ponad 1 mm w głąb skóry wykonuje się biopsję okolicznych węzłów chłonnych.

Jeśli znajdują się w nich komórki rakowe, trzeba usunąć węzły i rozpocząć tzw. systemowe leczenie czerniaka. Może to być np. chemioterapia, radioterapia, immunoterapia (pobudzenie układu odpornościowego do walki z komórkami nowotworowymi) czy terapia celowana (podanie leku celowanego molekularnie, czyli blokującego swoiste mechanizmy albo receptory komórek nowotworowych).

Jakie są szanse na wyleczenie czerniaka? Pytamy onkologa

Czerniak – rokowania

Niestety, informacje nie są zbyt pozytywne, a to z tego powodu, że czerniak jest często zbyt późno wykrywany. Rokowanie w czerniaku zależy od tzw. głębokości naciekania i stopnia zaawansowania choroby. We wczesnym stadium (grubość naciekania do 1 mm) wyleczalność sięga niemal 100%.

Pamiętajmy więc nie tylko o profilaktyce czerniaka, ale też o szybkim reagowaniu, gdy znajdziemy na skórze jakąkolwiek podejrzaną zmianę.

Polecamy:
Wycinanie znamion krok po kroku
Podejrzewam czerniaka – do jakiego lekarza muszę się udać?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (1)
/3 miesiące temu
Moja ciocia miała czerniaka na ręku, na szczęscie rokowanie było dobre i z tego wyszła.