Świerzb to pasożyt, który drąży w skórze kanaliki i jamy, wywołując świąd. Brzmi strasznie? Wiemy, komu grozi!

Świerzbowiec ludzki pasożytuje zarówno u dorosłych, jak i u dzieci, wywołując silne swędzenie skóry i zmiany na jej powierzchni. Sprawdzamy, jak go rozpoznać i wyleczyć.
Marta Słupska / 3 miesiące temu
Świerzb to pasożyt, który drąży w skórze kanaliki i jamy, wywołując świąd. Brzmi strasznie? Wiemy, komu grozi! fot. Adobe Stock

Choć o świerzbie mówi się coraz rzadziej, choroba w dalszym ciągu pojawia się dość często. Co roku na świecie odnotowuje się miliony nowych zachorowań. Najczęściej towarzyszy złym warunkom higienicznym i przeludnieniu, lecz nie jest to reguła - równie dobrze może pojawić się w twoim domu. Dowiedz się więc, jak rozpoznać objawy świerzbu i jak go wyleczyć.

Spis treści:

Czym jest świerzb?

Świerzb to choroba wywoływana przez pasożyta świerzbowca ludzkiego. Roztocz nie jest widoczny gołym okiem, ale potrafi wgryźć się w górną warstwę skóry, wywołując wysypkę i swędzenie. Tworzy w ciele żywiciela jamy i kanaliki, gdzie samice pasożyta składają jaja. Lubią miejsca ukryte i ciepłe – najchętniej bytują w okolicy pachwin, pępka, narządów płciowych, pod piersiami, na linii pasa oraz między palcami rąk, a u dzieci – na owłosionej skórze głowy.

Świerzb jest chorobą zakaźną, grożącą zarówno ludziom (świerzbowiec ludzki), jak i zwierzętom. Pasożyt może wędrować z jednej osoby na kolejną. Kiedy może dojść do zakażenia?

Jak można się zarazić świerzbem?

Do zakażenia świerzbem najczęściej dochodzi przez bezpośredni kontakt z chorą osobą (wystarczy podanie ręki lub uścisk, może do niego dojść także w wyniku kontaktu seksualnego). Rzadziej – poprzez używanie z nią tych samych przedmiotów codziennego użytku: pościeli, ręczników czy – w przypadku dzieci – zabawek. Przyczyną zakażenia może być nawet dotykanie tej samej tapicerki.

Choroba łatwo rozprzestrzenia się w przedszkolach i innych instytucjach opiekuńczych, dlatego wyjątkowo narażone są na niego dzieci i ich rodzice, a także mieszkańcy domów opieki społecznej i placówek opiekuńczych, osoby prowadzące aktywne życie seksualne, osoby starsze, osoby z obniżoną odpornością, osłabionym układem odpornościowym i poddawane leczeniu immunosupresyjnemu.

Warto dodać, że świerzbowiec ludzki pasożytuje tylko na ludziach – nie można się nim zarazić od zwierzęcia.

Pamiętajmy, że przestrzeganie higieny czy dbanie o czystość nie uchroni nas w pełni przed tym pasożytem.

Świerzb jest chorobą zakaźną wywoływaną przez świerzbowca ludzkiego. Okres wylęgania trwa od kilku dni do kilku tygodni. Zakażenie następuje poprzez bezpośredni kontakt lub zakażone przedmioty (takie jak pościel czy narzuty na meble). Świerzbowce mogą żyć poza skórą od 5 do 7 dni. Świerzbowce zwierzęce są mało zakaźne dla ludzi, a infekcja taka ulega samowyleczeniu po krótkim okresie czasu. Czynniki predysponujące do rozwoju zakażenia to wyniszczenie, obniżona odporność, choroby przewlekłe
– powiedział nam dermatolog dr n. med. Marek Kot z Salve Przychodnie.

Świerzb u dzieci

Dzieci często padają ofiarą świerzbu – szczególnie te uczęszczające do przedszkoli. U nich do zakażenia dochodzi zwykle poprzez kontakt z zakażonym dzieckiem podczas zabawy lub dotykanie przedmiotów, które miały wcześniej kontakt z zakażonym maluchem.

U dzieci zmiany mają zwykle wygląd wykwitów pęcherzykowych i grudkowo-rumieniowych zlokalizowanych na owłosionej skórze głowy, pośladkach, stopach lub nawet na całym ciele. W ich przypadku świąd nie jest tak nasilony jak u dorosłych.

Świerzb norweski

Świerzb norweski to jedna z poważniejszych odmian świerzbu, która atakuje zwykle osoby starsze, upośledzone, leczone immunosupresyjnie i chore psychicznie. Zmiany skórne przy świerzbie norweskim to ogniska rumieniowe ze zwiększonym rogowaceniem. Świerzb ten jest bardzo zakaźny i może nawet stanowić ryzyko epidemii.

Jak rozpoznać świerzb? Poznaj najważniejsze objawy!

Objawy świerzbu pojawiają się zwykle 2-6 tygodni od zakażenia. Wyjątkiem są tu osoby, które wcześniej miały już tego pasożyta – u nich symptomy mogą się uwidocznić już po 1-4 dniach.

Podstawowym objawem zarażenia świerzbowcem jest dokuczliwy świąd i zmiany skórne: przeczosy (podłużne nadżerki spowodowane drapaniem), grudki i plamy. Pasożyt wydrąża norki w warstwie rogowej naskórka, gdzie samice składają jaja. W początkowym stadium świerzbu ślady są różowe, a potem ciemnieją – to dlatego, że z czasem świerzbowce wypełniają przestrzenie kałem. Właśnie przez to chory odczuwa silny świąd skóry. Bywa, że jest on tak silny, że nie pozwala spać w nocy.

Drugim charakterystycznym objawem świerzbu jest wysypka. Jak wygląda? Może przybrać formę grudek układających się w jednej linii pod skórą (tam, gdzie pasożyt się przemieszcza), pokrzywkę lub pęcherzyki. Ich drapanie prowadzi do powstania owrzodzeń skóry, a te – do rozwoju infekcji bakteryjnych.

Podstawowym objawem świerzbu jest uogólniony świąd skóry nasilający się w godzinach wieczornych i nocnych. Do objawów skórnych należą nory świerzbowcowe, podłużne zadrapania nazywane przeczosami, drobne pęcherzyki, grudki i nadżerki. Typowa lokalizacja zmian to palce rąk, zgięcia i fałdy skórne, pośladki, brzuch, okolica pępka, brodawki sutkowe i narządy płciowe. Zmiany nie występują na twarzy i okolicy międzyłopatkowej
– tłumaczy dr n. med. Marek Kot.

Najbardziej charakterystyczne objawy zakażenia to więc:

  • świąd - nasila się po kąpieli (skóra rozgrzewa się, co aktywuje świerzbowce)
  • ogniska zakażenia pojawiające się zwykle w okolicy nadgarstków, pępka, narządów płciowych, brodawek sutkowych czy bocznych powierzchniach palców.
  • widoczne są norki świerzbowcowe (zwłaszcza po zabarwieniu skóry nalewką jodową)
  • przeczosy, czyli podłużne nadżerki pojawiające się w miejscach zadrapań.

Świerzbowiec nie pojawia się za to między łopatkami i na twarzy (z wyjątkiem świerzbu norweskiego).

Jak leczyć świerzb?

Z objawami świerzbu powinniśmy udać się do dermatologa. Jeśli potwierdzi on diagnozę, przepisze nam leki na receptę do stosowania na skórę. Należy wówczas dokładnie stosować się do jego zaleceń.

Leczenie świerzbu polega zwykle na smarowaniu ciała przepisanymi przez lekarza preparatami: maścią siarkową, środkami zawierającymi lindan lub środkami z permetryną. Dermatolog może też zalecić kalaminę lub leki przeciwhistaminowe, by zmniejszyć u chorego świąd.

Podstawą leczenia jest wykonanie czynności higienicznych w domu mających na celu eliminację świerzbowców. Stosuje się też preparaty farmakologiczne takie jak: maść siarkowa, maść Wilkinsona, krotamiton, permetryna. Ważne jest również, aby przeleczyć wszystkich członków rodziny i inne osoby mające kontakt z zakażonym
– dodaje dr n. med. Marek Kot.

Sposób leczenia dopasowuje się do wieku pacjenta, jego stanu ekonomicznego oraz stanu zdrowia. Chory powinien dbać o higienę – w tym często się kąpać i zmieniać odzież oraz bieliznę. Nie powinien też drapać swędzącej skóry.

Osoby mieszające z zakażonym również powinny walczyć z pasożytem: zaleca się, by każdy domownik uprał pościel i ubrania w wysokiej temperaturze oraz umył to, z czego korzysta się w domu na co dzień: umywalkę, wannę, garnki, muszlę klozetową, zabawki czy naczynia.

Pamiętajmy, że najskuteczniejsze jest leczenie na receptędomowe metody na świerzb możemy potraktować jako sposoby wspomagające (zawsze jednak skonsultujmy je z lekarzem). Jedną z popularniejszych jest ocet na świerzb.

Powikłania świerzbu

Choć świerzb nie stanowi bezpośredniego zagrożenia życia, może prowadzić do zakażeń i ich powikłań, powoduje też nieestetyczne zmiany skórne i dyskomfort chorego. To ważne, by świerzb został całkowicie wyleczony – w innym przypadku grożą nam powikłania, do których zalicza się m.in.:

  • zmiany alergiczne,
  • świąd utrzymujący się po zakończeniu leczenia,
  • zmiany pęcherzykowe i guzkowe na skórze,
  • czyrak,
  • kłębuszkowe zapalenie nerek.

Dlatego ważne, by jak najszybciej rozpoznać objawy i podjąć odpowiednie leczenie.

Inne choroby skóry:
O czym świadczą łamliwe paznokcie?
Czy łuszczyca jest zaraźliwa?
Poznaj 3 domowe sposoby na łupież
 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)