Czy płatki owsiane mają gluten? fot. Adobe Stock, Pixel-Shot

Czy płatki owsiane zawierają gluten? To ważne dla osób z celiakią

Płatki owsiane naturalnie należą do produktów bezglutenowych (jeśli nie uwzględnia się aweniny jako białka glutenowego), ale często są zanieczyszczone glutenem. Jeśli musisz stosować dietę bezglutenową, wybierając płatki owsiane, szukaj na opakowaniu oznaczenia przekreślonego kłosa. Certyfikowane płatki owsiane nie mają glutenu.
/ 10.12.2021 14:44
Czy płatki owsiane mają gluten? fot. Adobe Stock, Pixel-Shot

Płatki owsiane a gluten, to ciekawy wątek. Płatki owsiane zawierają białko aweninę, które niektórzy zaliczają do glutenu. Mimo wszystko 95% osób z celiakią dobrze toleruje certyfikowane płatki owsiane. Sprawa płatków owsianych i diety bezglutenowej nie jest więc tak prosta, jak się wydaje, bo płatki owsiany bywają też glutenem zanieczyszczone.

Spis treści:

  1. Co to jest gluten?
  2. Gluten a owies
  3. Bezglutenowe płatki owsiane - czy to możliwe?
  4. Czy można jeść płatki owsiane na diecie bezglutenowej?

Co to jest gluten?

Glutenem nazywa się mieszaninę białek roślinnych: glutein i prolamin, zawartych w zbożach i produktach roślinnych. To dzięki glutenowi pieczywo rośnie i nabiera charakterystycznej pulchnej struktury. 

Gluten jest ważnym składnikiem żywności nie tylko z tego powodu. Kilka lat temu zyskał złą sławę, gdy modna zrobiła się dieta bezglutenowa. Przez pewien czas eliminację glutenu z diety zalecali samozwańczy eksperci przy wielu jednostkach chorobowych np. łącznie z dietą paleo, stosując tzw. protokół autoimmunologiczny.

W praktyce dieta bezglutenowa bywa bardzo użyteczna, a wręcz ratująca życie. Dotyczy to jednak jedynie osób ze zdiagnozowaną i potwierdzoną celiakią (chorobą trzewną).

Do białek glutenowych zalicza się przede wszystkim właśnie wspomniane prolaminy i gluteiny. Co ważne, prolaminy dzielą się dodatkowo na:

  • gliadyny - obecne w pszenicy i życie,
  • hordeinę - obecną w jęczmieniu,
  • aweninę z owsa,
  • zeinę z kukurydzy. 

Wszystkie te białka należą do prolamin, jednak jeśli mowa o glutenie, najczęściej stosuje się uproszczenie. Do białek glutenowych zalicza się wtedy tylko pewne prolaminy: białka z pszenicy, żyta i jęczmienia.

To komplikuje sprawę. Za produkty z glutenem uznaje się więc te, w których wykryto obecność glutein, hordein i gliadyn. Jeśli w jakimś związku występuje któraś z innych prolamin (np. z owsa, kukurydzy), dany produkt niekoniecznie musi być uznany za glutenowy.

Gluten a owies

Owies zawiera aweninę, białko uznawane przez niektóre klasyfikacje za białko glutenowe (jeśli weźmiemy pod uwagę, że wszystkie proliny należą do glutenu). W praktyce czysty owies, który zawiera jedynie aweninę, jest dobrze tolerowany przez większość osób z celiakią. Szacuje się, że jedynie 5% osób, które powinny przestrzegać bezglutenowego jadłospisu, nie toleruje owsa ze względu na aweniny.

Sprawa już jest skomplikowana, a omówiliśmy tylko jeden wątek. Pozostaje jeszcze problem zanieczyszczenia owsa glutenem. Owies jest bowiem często przetwarzany i produkowany w tych samych zakładach, w których produkuje się pszenicę lub inne wyroby zbożowe. 

Dieta bezglutenowa nie przyjmuje żadnych kompromisów. Zawartość glutenu nie może przekraczać w żywności 20 mg na kilogram, to bardzo sztywne reguły. Nawet najmniejsza ilość glutenu może szkodzić cierpiącym na celiakię.

Wiele zakładów produkujących płatki owsiane nie jest w stanie spełnić tych norm, więc klasyczne płatki owsiane i owies, są uznawane za zawierające gluten. Takich wyrobów nie poleca się przy diecie bezglutenowej.

Odpowiedź na pytanie, „Czy płatki owsiane zawierają gluten?”,  w skrócie brzmi: tak, zwykłe sklepowe płatki zawierają gluten, ale certyfikowane płatki ze znakiem przekreślonego kłosa są bezglutenowe. 

Bezglutenowe płatki owsiane - czy to możliwe?

Oczywiście możliwy jest zakup płatków owsianych bezglutenowych, specjalnie certyfikowanych. Trzeba szukać na opakowaniu znaku przekreślonego kłosa. To konieczne, jeśli jesteś na diecie bezglutenowej i chcesz zjeść np. owsiankę. 

Certyfikowane płatki owsiane bez glutenu pochodzą najczęściej z Finlandii. Nie są zanieczyszczone glutenem, ale sprawa zawartości aweniny nie jest tu rozwiązana. Mimo wszystko to jedyne płatki owsiane, które można jadać na diecie bezglutenowej. Najłatwiej dostać je w internecie, w sklepach ze zdrową żywnością lub w działach BIO marketów.

Czy można jeść płatki owsiane na diecie bezglutenowej?

Na diecie bezglutenowej można jeść certyfikowane płatki owsiane, ale w początkowej fazie diety bez glutenu lepiej całkiem wykluczyć owies z diety. Na bezglutenowe płatki owsiane mogą pozwolić sobie osoby z uregulowaną celiakią i zregenerowanymi kosmkami jelitowymi.

Dobrze stopniowo wprowadzić owies do diety, zaczynając od niewielkich porcji:

  • 25 g płatków owsianych u dzieci,
  • 50 g płatków owsianych u dorosłych.

Jeśli po takiej ilości owsa nie wystąpią niekorzystne objawy, można stopniowo wprowadzać więcej bezglutenowego owsa do diety. 

Osoby z celiakią mogą pozwolić sobie nawet na codzienną owsiankę, pod tymi warunkami:

  • wybierają certyfikowane płatki owsiane bezglutenowe ze znakiem przekreślonego kłosa,
  • po zjedzeniu płatków owsianych nie czują się źle i nie mają żadnych niekorzystnych objawów. 

Czytaj także:
Niedoczynność tarczycy dieta - zasady, suplementacja, chudnięcie. Jak obniżyć TSH dietą?
Refluks dieta - zasady, jadłospis, tabela produktów zakazanych i polecanych
Dieta redukcyjna - jadłospis, przepisy, zasady, efekty