kortyzol a tycie fot. Adobe Stock

Kortyzol (hormon stresu) - wpływ na organizm + jak go obniżyć

Kortyzol to hormon stresu, który organizm wydziela w stresowej sytuacji. Gdy jesteśmy przez dłuższy czas pod jego wpływem, może to skończyć się nadwagą, arytmią czy nadciśnieniem tętniczym.
Marta Słupska / 24.01.2020 09:33
kortyzol a tycie fot. Adobe Stock

Z hormonami stresu jest jak ze wszystkim innym: co za dużo, to niezdrowo. Przedłużające się narażenie na ich działanie może prowadzić do szeregu problemów ze zdrowiem, z arytmią i nadciśnieniem tętniczym na czele. Walka z nimi to walka ze stresem. Jak ją rozpocząć? Radzi Katarzyna Sass-Stańczak – psycholog, psychoterapeutka z Fundacji Pomocy Psychologicznej i Edukacji Społecznej Razem.

Jakie hormony działają na nas w czasie stresu i na czym to działanie polega?

Katarzyna Sass-Stańczak: Kiedy znajdujemy się w sytuacji stresowej, nasz organizm wytwarza noradrenalinę, adrenalinę oraz kortyzol.  Noradrenalina zwiększa naszą czujność, dzięki czemu stajemy się bardziej uważni na potencjalne zagrożenie. Podobnie jest z adrenaliną, która nazywana jest hormonem strachu, walki i ucieczki.

Adrenalina m.in. przyspiesza czynność serca i rozszerza oskrzela, dzięki czemu nasz organizm dostaje zwiększoną dawkę tlenu. Poprawia też napięcie mięśni, aby być gotowym do walki lub ucieczki. Jeżeli zaś stresor działa na nas odpowiednio długo, czyli ponad 10-20 minut, wówczas do tych katecholamin dołącza glikokortykosteroid – kortyzol nazywany potocznie hormonem stresu. Jego zadaniem jest m.in. dostarczenie znacznych ilości glukozy do krwi w celu zapewnienia organizmowi dalszej energii na walkę bądź ucieczkę.

Jakie są odczuwalne przez nas objawy ich działania?

Tak jak wspominałam, w momencie doświadczania sytuacji stresowej hormony stresu mają za zadanie postawić nasz organizm w stan gotowości. W tym celu podnoszą nasze tętno, rozkurczają oskrzela zwiększając dopływ tlenu do organizmu, poprawiają napięcie mięśni czy też dodają nam energii w postaci glukozy. Nasze zmysły, uwaga oraz koncentracja się wyostrzają, a ciało napina się jakby gotowało się do walki.

Widzimy zatem, że nasz organizm podejmuje duży wysiłek, aby zaktywizować wszelkie nasze zasoby. Kiedy jednak stan napięcia trwa zbyt długo, możemy dostrzec szereg niepokojących zmian, np. zwiększone w sytuacji stresowej tętno zmienić się może w nadciśnienie tętnicze bądź arytmię.

Gdy często chorujemy bądź gdy dłużej niż u przeciętnej osoby goją się nam skaleczenia czy rany (zobacz: zaburzenia gojenia ran), to również może być efekt przedłużonego działania hormonu stresu. Także pogarszająca się pamięć i trudności z uczeniem się mogą być efektem długotrwałego oddziaływania kortyzolu na nasz organizm.

Czy działanie hormonów stresu wpływa na tycie?       

Noradrenalina sprawia, że odczuwamy zwiększoną ochotę na węglowodany (w szczególności słodycze!). Łatwo się domyślić, że zaspokajanie tego apetytu prostą drogą może poprowadzić nas nie tylko ku nadwadze, ale i otyłości.

Kortyzol niestety również nie jest naszym sprzymierzeńcem w walce z nadmiernymi kilogramami, gdyż prowadzi do przemieszczania się tkanki tłuszczowej np. w okolice brzucha, powodując groźną dla zdrowia otyłość brzuszną.

Czy możemy obniżyć poziom tych hormonów?

Zdecydowanie tak! Na początek warto przyjrzeć się swojemu życiu. Może zbyt mało śpimy (zdrowy sen - najważniejsze fakty), pijemy za dużo kawy, ćwiczymy ponad siły? Zobaczmy, co jest źródłem naszego codziennego stresu, a następnie zastanówmy się, nie tyle „czy”, ile „co” i „jak” możemy  z tym zrobić. Jest to pierwszy krok ku temu, aby wprowadzić w nasze życie niezbędną profilaktykę.

Kolejnym krokiem jest nauka relaksowania się. Nie mam tutaj na myśli wyłącznie profesjonalnych metod relaksacji – choć i takie mogą nam bardzo pomóc. Wielu z nas nigdy nie nauczyło się zwykłych, codziennych sposobów na odpoczynek i relaks, przez co ten aspekt życia zaniedbuje.

To, co możemy robić, aby obniżyć swój poziom stresu, to uprawiać rekreacyjnie sport, słuchać muzyki, tańczyć, korzystać z masaży, a przede wszystkim… śmiać się. Warto zaufać maksymie, że „śmiech to zdrowie” i korzystać z każdej okazji do śmiechu i radości, gdyż fantastycznie rozładowują nasz stres.

Więcej o wpływie hormonów na organizm:Jak działa melatonina?Serotonina - dlaczego jest dla nas taka ważna?Luteina dopochwowa i doustna. Jaką funkcję pełni ten hormon?

Katarzyna Sass-Stańczak
psycholog, psychoterapeuta
Katarzyna Sass-Stańczak

Psycholog i psychoterapeuta integratywny. Pracuje w Mokotowskim Centrum Zdrowia Psychicznego Instytutu Psychiatrii i Neurologii Warszawie oraz współpracuje z licznymi organizacjami pozarządowymi w zakresie ochrony zdrowia psychicznego i rozwoju osobistego. Autorka licznych publikacji naukowych oraz popularnonaukowych w dziedzinie psychologii. Współzałożycielka Porozumienia Na Rzecz Wspierania Osób Chorujących Psychicznie.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)