VBAC fot. Adobe Stock

VBAC, czyli poród naturalny po cesarce - szanse, zagrożenia, przeciwwskazania

VBAC oznacza sytuację, w której kobieta decyduje się na poród naturalny po przebytym cesarskim cięciu. Wiąże się on z możliwymi komplikacjami, np. pęknięciem macicy czy sepsą, a w przypadku dziecka: dłuższą hospitalizacją, potencjalną resuscytacją, niższym wynikiem w skali Apgar. Przy takim porodzie powinien asystować doświadczony personel medyczny.
Edyta Liebert / 15.01.2021 08:46
VBAC fot. Adobe Stock

Cesarskie cięcie w pierwszej ciąży rzutuje na kolejne porody kobiety. Niezależnie od tego, czy cesarskie cięcie było planowane czy nie, poród VBAC musi być przemyślany i konsultowany z lekarzem prowadzącym ciążę oraz przeprowadzony w szpitalu, w którym porody naturalne po cesarce wykonuje się na najwyższym poziomie profesjonalizmu. 

Co to jest VBAC

Każdy, kto wpisuje tę frazę w wyszukiwarkę, prawdopodobnie chce uzyskać informacje i odpowiedzieć na pytanie, czy jest możliwy poród naturalny po przebytym cieciu cesarskim (lub kilku cięciach). Owszem, jest, to możliwe i staje się coraz bardziej popularne i rekomendowane z uwagi na postęp medycyny i doświadczenie personelu medycznego.

Niemniej jednak, jeśli jesteś w ciąży i rozważasz poród VBAC, nim przepełni cię nadzieja, powinnaś skrupulatnie podejść do oceny swojego stanu zdrowia, przeanalizować z lekarzem poprzedni poród oraz szanse na VBAC niezależnie od tego, czy przebyta cesarka była na życzenie, w wyniku komplikacji w trakcie porodu, czy zaplanowana z powodu np. ciąży mnogiej czy innych wskazań lekarskich.

VBAC - szanse na powodzenie porodu naturalnego po cesarskim cięciu

Wg danych statystycznych coraz więcej kobiet, które decyduje się na próbę porodu (TOLAC), rodzi w zamierzony sposób: ok. 72–75% kobiet, które podejmują próbę porodu VBAC, rodzi siłami natury. Takie szanse wzrastają, jeśli kobieta wcześniej rodziła minimum raz naturalnie. Taka próba może zakończyć się na dwa sposoby:

  • cięciem cesarskim (CBAC, ang. cesarean birth after cesarean),
  • porodem drogami natury (VBAC, ang. vaginal birth after cesarean). 

Czynniki zwiększające szanse na poród VBAC

  • przebyty poród drogami natury: szanse wzrastają do ok. 85–91%,
  • brak interwencji medycznych (jak np. przebicie pęcherza płodowego),
  • samoistny początek porodu,
  • ciąża donoszona,
  • gotowość szyjki macicy w momencie przyjęcia do szpitala: kobiety, które do porodu zgłosiły się z szyjką rozwartą przynajmniej na 3–4 cm, miały 5 razy większe szanse na VBAC, niż mamy, których szyjka była nieprzygotowana do porodu, niewystarczająco miękka i skrócona.

VBAC w Polsce i na świecie

Międzynarodowe organizacje medyczne oraz prasa naukowa, kilka lat temu obszernie opisywała próbę porodu naturalnego po cesarce pod względem klinicznym, wystawiając tej metodzie rekomendacje - nie da się jednak nie wziąć pod uwagę faktu, że zbiegło się to z bardzo zauważalnym wzrostem cięć cesarskich na życzenie.

American Congress of Obstetricians and Gynaecologists w 2017 zarekomendował próbę porodu naturalnego po cesarce:

Części kobiet po przebytym jednym cięciu cesarskim, wykonanym poprzecznie w dolnym odcinku macicy, powinna być proponowana próba porodu siłami natury (TOLAC).

Podobnie rok później wypowiadali się specjaliści z Kanady w Society of Obstetricians and Gynecologists of Canada, uwzględniając predyspozycje zdrowotne kobiety do porodu siłami natury. 

Pod warunkiem, że nie występują żadne przeciwwskazania, kobiecie po jednym cięciu cesarskim, wykonanym poprzecznie w dolnym odcinku macicy, powinna zostać zaproponowana próba porodu drogami natury (TOL)”.

W Polsce funkcjonują szpitale położnicze, które chwalą się statystykami dotyczących udanych porodów VBAC, m.in. warszawski Szpital Specjalistyczny Św. Zofii. W 2019 roku przeprowadzono tam 283 porody VBAC po jednym cesarskim cięciu, czyli ponad 20% więcej porodów, niż w roku poprzednim, 26 kobiet urodziło naturalnie po przebytych 2 cesarskich cięciach i 2 panie urodziły siłami natury po 3 cesarskich cięciach. W 2020 roku w szpitalu odbył się wyjątkowy poród - był to 5. poród pacjentki, a pierwszy siłami natury - VBA4CC.

VBAC - zagrożenia i przeciwwskazania

Skoro światowej klasy lekarze postulują za próbą porodu naturalnego po cięciu cesarskim, to czemu jest to wciąż niszowy i zamiatany pod dywan temat? Choć poród naturalny jest najlepszym rozwiązaniem dla matki i dziecka, to po przebytym cięciu może nieść za sobą zwiększone ryzyko zagrożeń i komplikacji okołoporodowych dla matki i dziecka (nie przekracza ono 10% przypadków):

  • pęknięcie macicy,
  • konieczność transfuzji krwi,
  • sepsa,
  • urazy chirurgiczne matki,
  • dłuższa hospitalizacja,
  • ew. resuscytacja i intubacja dziecka,
  • niższy wynik w skali Apgar.

Należy wspomnieć, że ryzyko jakichkolwiek niepowodzeń maleje, jeśli poród jest prowadzony przez doświadczony zespół medyczny, świadomy m.in. objawów rozchodzenia się blizny. Musi to być świadomy wybór kobiety, a jeśli decyduje się na VBAC, to należy sprawdzić czy wybrany szpital jest w stanie poprowadzić bezpieczny poród drogami natury, po wcześniejszym cesarskim cięciu.

Przeciwwskazania i czynniki zmniejszające szanse na VBAC

  • wskazania do cięcia cesarskiego (brak postępu porodu w poprzednim przypadku, niewspółmierność porodowa), 
  • poród po terminie,
  • konieczność indukcji (wywołania) porodu, 
  • makrosomia płodu (wysoka masa urodzeniowa), 
  • otyłość matki (BMI > lub = 30 kg/m2), 
  • wiek matki powyżej 40 roku życia, 
  • nadciśnienie tętnicze,
  • problemy hormonalne,
  • stan przedrzucawkowy.

Więcej o porodzie: Jak wygląda przebieg cesarskiego cięciaJak przygotować się do porodu rodzinnegoJak wygląda poród w wodzie i czy jest lepszy od „zwykłego”