dieta bogatoresztkowa fot. Adobe Stock, fortyforks

Dieta bogatoresztkowa - zasady, zalecenia, tabela produktów i przykładowy jadłospis

Dieta bogatoresztkowa jest najczęściej stosowana w zaparciach. Jadłospis w diecie bogatoresztkowej jest bogaty w błonnik pokarmowy, który pobudza pracę jelit i ułatwia wypróżnianie. Sprawdź, jak wprowadzić dietę bogatoresztkową i poznaj tabelę z produktami polecanymi w diecie bogatej w błonnik.
/ 27.07.2021 05:30
dieta bogatoresztkowa fot. Adobe Stock, fortyforks

Dieta bogatoresztkowa jest polecana do stosowania osobom w zaparciach nawykowych, gdy zwiększenie podaży błonnika pokarmowego może ułatwić funkcjonowanie. Jadłospis w diecie bogatoresztkowej uwzględnia duże ilości błonnika pokarmowego.

Spis treści:

  1. Dieta bogatoresztkowa - co to jest?
  2. Kto powinien stosować dietę bogatoresztkową?
  3. Dieta bogatoresztkowa - zasady
  4. Dieta bogatoresztkowa - zalecenia
  5. Polecane i zakazane produkty w diecie bogatoresztkowej
  6. Tabela produktów w diecie bogatoresztkowej
  7. Dieta bogatoresztkowa - ile pić wody?
  8. Przykładowy jadłospis w diecie bogatoresztkowej

Dieta bogatoresztkowa - co to jest?

Zastanawiasz się, o co chodzi z resztkami z nazwy diety bogatoresztkowej? Chodzi o błonnik pokarmowy, składnik, który nie jest trawiony przez organizm człowieka. To właśnie błonnik jest substancją, na którą należy zwracać największą uwagę w diecie bogatoresztkowej.

W zdrowej diecie bez eliminacji i modyfikacji zalecane jest dzienne spożycie błonnika pokarmowego w ilości od 20 g do 40 g. Dieta bogatoresztkowa zakłada dzienną podaż błonnika pokarmowego w ilości od 50 g do 70 g.

Błonnik pokarmowy nienaruszony przez poprzednie kroki trawienia w układzie pokarmowym, trafia do jelita grubego. Tam ulega częściowemu rozłożeniu przez mikrobiotę (mikroflorę) jelitową. Znaczna część błonnika pokarmowego jest wydalana z kałem, dlatego bywa nazywany substancją balastową lub po prostu resztkową.

Część błonnika rozłożonego przez mikrobiotę może zostać wykorzystana jako pożywienie dla bakterii pokarmowych. Według niektórych źródeł błonnik po rozłożeniu może się też wchłaniać i być niewielkim źródłem energii dla naszego organizmu.

Mimo iż błonnik nie jest przyswajany, spełnia szereg ważnych funkcji, które wykorzystuje dieta bogatoresztkowa.

Kto powinien stosować dietę bogatoresztkową?

Dieta bogatoresztkowa zalecana jest osobom, które cierpią na nawykowe zaparcia. Jako zaparcie definiuje się stan, w którym nie dochodzi do wypróżnienia w ciągu trzech dni. Każdy człowiek ma jednak indywidualny rytm wypróżnień.

Niektórzy czują się najlepiej wypróżniając się raz, lub dwa razy dziennie, inni czują się dobrze przy wypróżnieniach raz na 2 dni. Jeśli zazwyczaj chodziłaś do toalety codziennie, a teraz zdarza ci się to raz na trzy dni i czujesz się niekomfortowo, wtedy również cierpisz na zaparcie.

Zaparcia to nie jedyny powód stosowania diety bogatoresztkowej. Dietę o ponadprzeciętnej zawartości błonnika poleca się także:

  • przy występowaniu uchyłków jelita grubego;
  • jako profilaktykę przeciwnowotworową (szczególnie przeciw nowotworom jelita grubego);
  • jako profilaktykę zespołu jelita drażliwego.

Dieta bogatoresztkowa (o podwyższonej zawartości błonnika pokarmowego) nie powinna być jednak stosowana przez dłuższy czas. Błonnik pokarmowy ma zdolność wiązania niektórych minerałów i może powodować niedobory żelaza, wapnia i magnezu przy naprawdę długofalowym stosowaniu.

Dieta bogatoresztkowa - zasady

Dieta bogatoresztkowa to modyfikacja racjonalnego żywienia, której głównym celem jest zwiększenie ilości błonnika pokarmowego w jadłospisie. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zaleca, by spożycie błonnika pokarmowego u dorosłych osób wynosiło 25 g/dobę. Inne źródła mówią o optymalnej ilości w granicach 20-40 g dziennie.

W diecie bogatoresztkowej spożycie błonnika pokarmowego zwiększa się stopniowo aż do 50 - 70 g na dobę.

To główna zasada diety bogatoresztkowej. W zależności od problemu zdrowotnego warto zastanowić się też nad dokładną ilością błonnika. 

Przy pierwszych problemach z zaparciami u osób, których dieta nie jest dobrze zbilansowana, w której występuje dużo przetworzonych produktów, podaż błonnika może wynosić ok. 40 g, a dieta będzie spełniać swoją rolę.

Jeśli ktoś do tej pory odżywiał się zdrowo, a jego dieta jest bogata w pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa i owoce, być może korzystny efekt zostanie osiągnięty dopiero po podwyższeniu ilości błonnika do 60 g.

Ważne jest też to, jakiego rodzaju błonnik dominuje w diecie.

Rodzaje błonnika a dieta bogatoresztkowa

W diecie bogatoresztkowej szczególnie ważną rolę spełnia frakcja błonnika nazywana nierozpuszczalną w wodzie. Znajdziesz go w pełnoziarnistych produktach zbożowych (otrębach, razowym chlebie, razowej mące, kaszach). Ten rodzaj błonnik zwiększa masy kałowe oraz znacząco pobudza perystaltykę jelit, co przyspiesza i ułatwia wypróżnienia.

Drugą bardzo ważną frakcją jest błonnik rozpuszczalny w wodzie (znajdujący się głównie w warzywach i owocach), którego głównym zadaniem jest wiązanie wody. Dzięki temu treść pokarmowa jest lepiej nawilżona i łatwiej przesuwa się wzdłuż jelit.

Ważne jest, aby spożywać produkty bogate zarówno w błonnik nierozpuszczalny, jak i błonnik rozpuszczalny. Dieta bogatoresztkowa powinna być więc urozmaicona.

Dieta bogatoresztkowa – zalecenia

Błonnik pokarmowy występuje przede wszystkim w warzywach, owocach oraz w razowych produktach zbożowych i nieoczyszczonych kaszach. Zobacz, jak przy pomocy prostych sposobów wprowadzić dietę bogatoresztkową. Te proste wskazówki spowodują, że przejdziesz na dietę bogatoresztkową bez konieczności aktywnego kontrolowania ilości spożywanego błonnika pokarmowego.

  • Bazą twoich kanapek zawsze powinno być pieczywo razowe.
  • Do zup i obiadów dodawaj makarony pełnoziarniste i nieoczyszczane kasze (kasza gryczana, ryż brązowy).
  • Raz dziennie zjedz 3 sztuki niedosładzanych i niesiarkowanych owoców suszonych. Najlepiej na zaparcia działają suszone śliwki.
  • Surowe i/lub gotowane warzywa zjadaj do każdego posiłku. Jedz minimalnie 600 g warzyw dziennie.
  • Wypijaj minimum 2 litry płynów dziennie. Błonnik pokarmowy rozpuszczalny w wodzie spełni swoją rolę tylko wtedy, gdy spożycie płynów będzie odpowiednie. To bardzo ważne, dieta bogatoresztkowa nie zadziała bez wysokiego spożycia wody!
  • Wprowadź po łyżce otrąb pszennych, żytnich lub owsianych 2-3 razy dziennie. Dodawaj je do jogurtu, surówek, zup, past do pieczywa.
  • Kanapkę z razowego pieczywa jak najczęściej smaruj pastami warzywnymi na bazie nasion roślin strączkowych.
  • Zadbaj, aby w twojej diecie codziennie pojawiały się naturalne probiotyki z jogurtu i kefiru naturalnego, czy kiszonych warzyw.
  • Zadbaj o regularną aktywność fizyczną, która powoduje nasilenie ruchów perystaltycznych jelit.
  • Stosując dietę bogatoresztkową, postaraj się wyrobić nawyk wypróżniania. Jelito grube jest najbardziej aktywne o poranku. Z tego powodu, codziennie rano, przeznacz 10 minut na próbę wypróżnienia. Napinaj mięśnie brzucha tak, jak zazwyczaj robisz to w toalecie. Nie przejmuj się, jeśli przez kilka dni nic się nie wydarzy. Wyrabianie nawyku wypróżnienia może trwać nawet do 2 tygodni.
  • W toalecie podłóż pod nogi niewielki stołeczek (np. taki dla dzieci, żeby mogły dosięgnąć do umywalki). Fizjologiczną pozycją do wypróżniania są kucki, nie pozycja siedząca!
  • Unikaj ziemniaków, ryżu białego, ugotowanej marchwi, bananów i czekolady. Te produkty nasilają zaparcia.

Kiedy zaczniesz zwiększać ilość błonnika pokarmowego w diecie, na początku możesz obserwować przejściowe wzdęcia. Organizm potrzebuje czasu, by przyzwyczaić się do zmienionego składu diety. Zalecenia wprowadzaj stopniowo, dzięki temu nie rozboli cię brzuch.

Dieta bogatoresztkowa - polecane i zakazane produkty

Dieta bogatoresztkowa nie ma sztywnych zasad, jednak by osiągnąć cele stosowania diety bogatoresztkowej, zwróć szczególną uwagę na poniższe grupy produktów.

Produkty szczególnie polecane w diecie bogatoresztkowej

Włączaj te produkty do jadłospisu tak często, jak możesz:

  • pełnoziarniste produkty zbożowe,
  • różnorodne warzywa,
  • otręby,
  • owoce pestkowe (maliny, kiwi, borówki, jeżyny, truskawki),
  • świeże fermentowane produkty mleczne,
  • kefir i maślankę,
  • twaróg.

Produkty niepolecane w diecie bogatoresztkowej

Staraj się unikać jedzenia tych produktów, jeśli zależy ci na szybkich efektach diety bogatoresztkowej:

  • posiłki bogate w tłuszcz,
  • smażone i tłuste potrawy,
  • słodycze,
  • jaja w dużej ilości,
  • potrawy pieczone i grillowane,
  • cukier,
  • alkohol,
  • napoje gazowane.

Tabela produktów w diecie bogatoresztkowej

Poniższej znajdziesz tabelę z produktami bogatobłonnikowymi, polecanymi w diecie bogatoresztkowej, oraz zawartość błonnika (wyrażoną w gramach na 100 g produktu) w różnych pokarmach.

Produkt Zawartość błonnika (g/100 g produktu)
Otręby pszenne 42
Siemię lniane 28
Fasola 15
Suszone jabłka 11
Płatki jęczmienne 10
Suszone śliwki 9,4
Brązowy ryż 8,7
Musli z suszonymi owocami 8
Czarna porzeczka 8
Czerwona porzeczka 7,7
Płatki kukurydziane 7,6
Płatki owsiane 6,9
Maliny 6,7
Rodzynki (suszone winogrona) 6,5
Chleb pumpernikiel 6,4
Pieczywo chrupkie 6
Zielony groszek 6
Kasza gryczana 5,9
Chleb żytni razowy 5,9
Bób 5,8
Kasza jęczmienna 5,4
Brukselka 5,4
Chleb graham 5
Seler 4,9

dieta bogatoresztkowa jadłospis

fot. Adobe Stock, jchizhe

Dieta bogatoresztkowa - ile pić wody?

Dieta z dużą ilością błonnika nie zadziała dobrze, jeśli nie będziesz pić wody. Jeśli chcesz zastosować dietę bogatoresztkową ze względu na zaparcia, samo podwyższenie ilości błonnika w diecie może zadziałać wręcz odwrotnie i zwiększyć ich intensywność.

Ile wody dokładnie pić? Ciężko to określić, wszystko zależy od:

  • twojej masy ciała,
  • ilości błonnika w diecie,
  • pogody,
  • aktywności fizycznej.

Z powodzeniem można powiedzieć jednak, że 2 litry to absolutne minimum. Im więcej błonnika jesz, tym więcej wody powinnaś pić. Zwiększaj więc zawartość płynów w jadłospisie proporcjonalnie do zwiększającej się ilości błonnika w diecie. 

Jeśli masz problem z wypijaniem takiej ilości wody, rozcieńczaj naturalne soki warzywne i owocowe i stosuj je jako dodatek smakowy. Bardzo dobre działanie przy zaparciach ma naturalny sok jabłkowy, wykorzystaj go. 

Płyny w diecie możesz też uzupełnić pijąc soki z kiszonek: sok z kiszonych ogóków, sok z kiszonej kapusty, zakwas buraczany. 

Przykładowy jadłospis w diecie bogatoresztkowej

Wykorzystaj propozycje posiłków w diecie bogatoresztkowej i stwórz swój własny jadłospis bazujący na produktach polecanych i bogatych w błonnik.

Dzień 1. diety bogatoresztkowej

  • Śniadanie: jogurt naturalny z suszonymi śliwkami, siemieniem lnianym i otrębami pszennymi.
  • Drugie śniadanie: kanapki z chleba żytniego razowego z hummusem i ogórkiem kiszonym.
  • Obiad: zupa krem z marchewki z kaszą jęczmienną.
  • Kolacja: Sałatka z kaszy bulgur z brukselką, suszonymi pomidorami i serem parmezan.

Dzień 2. diety bogatoresztkowej

  • Śniadanie: owsianka na maślance z malinami i nasionami chia.
  • Drugie śniadanie: gotowane jabłka z rodzynkami i cynamonem.
  • Obiad: leczo wegetariańskie z soczewicą.
  • Kolacja: kanapki z pasztetem drobiowym z dodatkiem warzyw.

Dzień 3. diety bogatoresztkowej

  • Śniadanie: kasza jaglana gotowana na maślance z morelami i orzechami ziemnymi.
  • Drugie śniadanie: koktajl truskawokowy na kefirze z dodatkiem nasion chia.
  • Obiad: Gotowane na parze brokuły i fasolka szparagowa z sezamem. Filet z łososia z kaszą gryczaną.
  • Kolacja: burrito w tortilli pełnoziarnistej z fasolą, kukurydzą i świeżymi warzywami.

Na podstawie artykułu opublikowanego pierwotnie 15.12.2017 przez Barbarę Dąbrowską.

Czytaj także:
Jak przestać jeść słodycze? Sprawdzone porady i jadłospis na cukrowy odwyk
Fleksitarianizm, czyli elastyczna dieta wegetariańska. Zasady, zalety i wpływ na zdrowie
Dietetyczne śniadania - proste przepisy i pomysły na szybkie fit śniadanie