Przede wszystkim kochaj! Miłość jest najważniejszą potrzebą wszystkich dzieci/fot. Shutterstock

Czym jest Komunia Święta? – jak wytłumaczyć to dziecku

Pierwsza Komunia Święta to wyjątkowy czas dla rodziców i ich dzieci. Warto by przed tym ważnym dniem często rozmawiać z dzieckiem o tym czym jest komunia, jakie to ważne i niezapomniane przeżycie.
/ 20.05.2019 11:32
Przede wszystkim kochaj! Miłość jest najważniejszą potrzebą wszystkich dzieci/fot. Shutterstock

Prawdziwy sens sakramentu

Oczywiście od Waszego światopoglądu będzie zależało, jak dziecko będzie przeżywać ten dzień czy w duchu religijnym czy raczej rodzinnego spotkania i prezentów.
Często dziecko nie do końca rozumie, czym tak naprawdę jest komunia. Można wówczas powiedzieć, że to pierwszy raz kiedy dziecko będzie mogło przyjąć o swojego serca Pana Jezusa. Możesz rozmawiać z dzieckiem jako o wielkim szczęściu, jakie je spotka, bo będzie mogło być blisko z Jezusem. Warto wspomnieć Waszej pociesze skąd wzięła się komunia święta czyli eucharystia. Opowiedz wtedy dziecku o ostatniej wieczerzy, możesz pokazać reprodukcję obrazu. Wówczas Jezus wziął chleb i wino i podzielił się nimi ze swoimi uczniami. Od tej pory wszyscy ludzie, którzy wierzą w Jezusa mogą go przyjmować do serca pod postacią białego opłatka.

Etymologia słowa komunia pochodzi od greckiego „communio”, czyli wspólnota. W religii katolickiej kojarzone jest z Ostatnią Wieczerzą – symbolicznym dzieleniem się „ciałem” i „krwią” Chrystusa. Pierwsza Komunia Święta jest przede wszystkim uroczystym i świadomym przyjęciem hostii poprzez odwołanie się do chleba, którym dzielili się apostołowie w noc poprzedzającą schwytanie Chrystusa. Przyjęcie sakramentu stawia dziecko w gronie tych, którzy mogą doświadczyć łaski, a tym samym obcować z Bogiem.

Ceremonię czas zacząć

Ceremonia Pierwszej Komunii Świętej składa się z następujących elementów:

  • Do zgromadzonych na dziedzińcu kościoła wychodzi procesja z krzyżem i chorągwiami, kroczą za nią ministranci i ksiądz proboszcz, który w kilku słowach wita zgromadzonych. Następnie kropi wiernych wodą święconą, prosząc rodziców, by pobłogosławili swoje dzieci czyniąc znak krzyża na ich czołach. Następnie procesja, przy biciu dzwonów i śpiewie, udaje się do kościoła. W zależności od zwyczajów kościoła, w którym odbywa się uroczystość, mają miejsce podziękowania dzieci skierowane do duszpasterzy, katechetów oraz rodziców za trud włożony w przygotowania.
  • Msza św. rozpoczyna się aktem pokuty lub hymnem „Chwała na wysokości Bogu”, w sytuacji, gdy ceremonia ma rozpocząć się odnowieniem obietnic Chrztu świętego.
  • Kolejne czytania pochodzą najczęściej z uroczystości Najświętszej Eucharystii – czytają je rodzice bądź same dzieci. Śpiewy wykonuje schola lub chór.
  • Homilię wygłasza celebrans, podkreślając wagę wydarzenia, jakim jest Pierwsza Komunia Święta oraz Chrzest, dzięki któremu dzieci mogą przyjąć sakrament. Następnie odmawia się obietnice chrzestne na podstawie formularza z Wigilii Paschalnej. Każde dziecko trzyma wtedy zapaloną świecę. W modlitwę zaangażowane są przede wszystkim dzieci i ich rodzice, niekiedy także wychowawcy. Dzieci składają dary przy ołtarzu (np. chleb, wino), niekiedy przynoszą wypisane na kartach swoje postanowienia trzeźwości i abstynencji.
  • Po przyjęciu Eucharystii odmawia się krótkie dziękczynienie, jest to z reguły modlitwa znana zarówno dzieciom, jak i rodzicom.

Polecamy: Wiązanki komunijne

Najważniejsze z Twojej strony jest to by przygotowaniami do przyjęcia, zakupem stroju, zapraszaniem gości nie sprowadzić komunii tylko do uroczystości rodzinnej. Dużo starań musisz włożyć, jeżeli Twojemu dziecku I Komunia Święta kojarzy się tylko z prezentami, jeżeli czeka na nią tylko ze względu na obiecany rower, komputer czy pieniądze.

Czytaj także: Fryzury komunijne

Cały sens komunii to radość ze spotkania z Jezusem, możliwość po raz pierwszy przyjęcia go do serca, bo ta uroczystość właśnie takie ma znaczenie.

Czym jest tzw. wczesna komunia święta?

Idea wprowadzenia wczesnej Komunii Św. pojawiła się w Polsce w latach 60–tych minionego wieku. Zwolennikiem tego typu rozwiązań był m.in. Jan Paweł II. Wspomina o niej również list apostolski Novo Millennio Ineunte, regulujący zadania dla Kościoła w nowym tysiącleciu

Wczesna Komunia pozwala na przyjęcie Eucharystii dzieciom nie będącym w wieku komunijnym. Dzieje się tak najczęściej, gdy między rodzeństwem różnica wieku nie jest duża, a rodzice chcą, by ich pociechy przyjęły sakrament Eucharystii w tym samym czasie. Obecność i wsparcie brata lub siostry, pozwoli opanować stres oraz zdenerwowanie. 

Wątpliwości

Dzieci przygotowywane do wczesnej Komunii są z reguły w wieku przedszkolnym. Nasuwa się zatem pytanie, czy zabieranie maluchowi czasu, który mógłby poświęcić na gry i zabawy z rówieśnikami jest dobrym rozwiązaniem.

Sześcioletnie dziecko może mieć jednak większą świadomość religijną niż nam się wydaje. Każde jego działanie oraz chęć poznania wywodzi się z miłości do Chrystusa. Wypytuje ono rodziców o Pierwszą Komunię Św. nie tylko po to, by móc ich naśladować. Ta naturalna potrzeba odkrywania, uczenia się nowych rzeczy zbliży tylko naszą pociechę do tego, co boskie.

Wczesna Komunia to nie tylko zjednoczenie z Bogiem. Obudzenie w małym człowieku istoty wiary oraz jej znaczenia w naszym życiu, ułatwi mu podejmowanie decyzji w przyszłości. Tak, by potrafiło oprzeć się grzechowi i wybrało drogę prawdy. Warto zauważyć również, że dzieci, które przystąpiły do sakramentu Eucharystii w wieku sześciu lat, są bardziej związane z Kościołem. Rozumieją jego wagę i moc łaski dostępną każdemu wiernemu. Uczą się budować wspólnotę chrześcijańską, a także czerpać z religii siłę, tak potrzebną do życia.

Argumentem przemawiającym za wczesną Komunią jest fakt, że dziecko angażuje się w nią duchowo. Większość ośmiolatków czeka nie na samą ceremonię, co przyjęcie, prezenty i chęć pochwalenia się nowym gadżetem przed rówieśnikami. Celem uroczystości powinno być natomiast przyjęcie łaski Boga i wejście do wspólnoty Kościoła, a nie zdobycie nowych dóbr materialnych.

Nie tylko dla dzieci

Pierwsza Komunia Święta to bardzo ważny moment w życiu dziecka. Wymaga od niego wielu przygotowań i prób. Aby wszystko odbyło się zgodnie z planem i miało odpowiednie znaczenie, niezbędna jest obecność i pomoc rodziców. Niestety niektórzy z nich zapominają o randze tego dnia i swoją „pomoc” ograniczają do organizacji przyjęcia.

Decyzja o przystąpieniu do sakramentu sześcioletniego dziecka pozwoli uniknąć zamieszania oraz zgiełku, jakie towarzyszy Komunii. Skupienie się naszej pociechy na duchowym aspekcie ceremonii, sprawi, że my dorośli podejdziemy z większym dystansem do samego poczęstunku, a poświęcimy uwagę na to, co naprawdę ważne.

To także możliwość na ponowne zbliżenie się do parafii, zaangażowanie w jej sprawy i aktywne uczestnictwo w życiu wspólnoty. Rodzice dzieci wczesnokomunijnych bardzo często tworzą nieformalne grupy działające przy danym Kościele. Wspólnie planują i przygotowują swoje maluchy do tego wydarzenia.

Wczesna Komunia Św. to również indywidualne podejście do dziecka – możliwość nawiązania z nim kontaktu, nauczenie go, że należy głośno wyrażać uczucia i walczyć o ważne dla nas wartości. Tak zbudowana i pielęgnowana relacja ułatwi nam komunikację, gdy nasza pociecha wejdzie w trudny okres dojrzewania.

Dlaczego na organizację Pierwszej Komunii wydajemy coraz więcej pieniędzy?

Choć Pierwsza Komunia dziecka powinna skupiać się na sferze duchowej, większość rodziców stara się przygotować z tej okazji niezapomniane przyjęcie. Komunijna gorączka zazwyczaj oznacza organizację spotkania rodzinnego kosztującego od kilku do nawet kilkunastu tysięcy złotych.

Taki wydatek często wiąże się z koniecznością brania pożyczek lub zaciągania kredytów, które w późniejszym czasie stają się poważnym obciążeniem dla rodzinnego budżetu. Jak temu zaradzić? Najważniejsze to przygotować odpowiednio wcześniej kosztorys, który uwzględni wszystkie wydatki.

Ile średnio wydajemy na Pierwszą Komunię dziecka?

  • Sukienka lub garnitur wraz z butami dla dziecka – ok. 300 zł
  • Pamiątkowe zdjęcia - ok. 150 zł
  • Nowe ubrania dla rodziców – ok. 700 zł
  • Wizyta u fryzjera – ok. 100 zł.
  • Organizacja obiadu w restauracji – ok. 100-150 zł za osobę

Oprócz powyższych kosztów należy doliczyć ok. 300 zł na inne, drobne wydatki. Niektóre z nich da się ograniczyć, ale nawet zakładając najbardziej optymistyczny scenariusz, komunijne przyjęcie zwykle kosztuje od 3000 do 3500 zł.

Jak zaplanować wydatki? Instrukcja krok po kroku:

1. Kamerzysta i fotograf

Dobrym ruchem jest rezygnacja z usług kamerzysty i fotografa. Pozwoli to zaoszczędzić minimum kilkaset złotych. Wynajętego specjalistę łatwo zastąpić członkiem rodziny posiadającym profesjonalny aparat cyfrowy.

2. Przyjęcie dla rodziny

Od kilku lat coraz popularniejsze staje się organizowanie przyjęć w lokalu lub restauracji. A przecież jest tyle innych opcji! Przede wszystkim miejscem spotkania może być twój własny dom. Jeśli jednak nie masz w nim zbyt wiele przestrzeni, pomyśl o organizacji przyjęcia w ogrodzie.

3. Poczęstunek dla gości

Przygotowanie posiłku wspólnie z rodziną może wydatnie przyczynić się do ratowania domowego budżetu. Ewentualne zatrudnienie firmy cateringowej również będzie tańsze od spotkania w restauracji.

4. Prezenty dla dziecka

Nie trzeba dawać dziecku na komunię drogich prezentów, by było szczęśliwe. Być może krokiem w dobrą stronę jest złożenie się wspólnie z rodziną na jedną starannie wybraną, droższą rzecz, która będzie służyć dziecku przez lata.

Kto powinien zadbać o świece komunijne?

Najlepiej, gdy o wyposażenie dzieci w świece do Pierwszej Komunii zadba katecheta we współpracy z rodzicami.

Jakie świece?

Świece powinny być jednakowe dla każdego dziecka. Pamiątki są stopniowo święcone, zazwyczaj w ciągu roku przygotowań do Pierwszej Komunii, a następnie wręczane dzieciom. Kolejność święcenia jest zależna od danej diecezji.

Podczas chrztu oraz Komunii używa się tzw. gromnic. Są to duże woskowe świece, często żółtego lub białego koloru, ozdobione obrazkami przedstawiającymi motywy religijne.

Mniejsze, parafinowe świece przystępujący do Komunii mają ze sobą. Są białe i wąskie, często przyozdobione kryzą, czyli tzw. stroikiem, który może przyjmować najróżniejsze formy (od kokardki czy kwiatuszka do symboli eucharystycznych). Często pojawia się na świecach symbol kielicha i winnego grona.

Jakie znaczenie ma świeca komunijna?

Świece komunijne często są tymi samymi, które otrzymuje się podczas chrztu, stąd symboliczne ich użycie właśnie w tej części ceremonii.

Oprócz świec używanych podczas ceremonii przez dzieci, tzw. ministranci światła zapalają świece na ołtarzu, a potem przenoszą je w świecznikach w procesji, by następnie znów postawić je na ołtarzu. Światło świecy symbolizuje w liturgii działanie Chrystusa, który wedle słów Biblii jest tożsamy ze światłością. Światło świecy oznacza też światło wiary, gdyż o płomień zapalony od paschału – symbolu zmartwychwstałego Chrystusa – trzeba dbać w podobny sposób.

Czy na przyjęciu komunijnym powinien być alkohol?

Przeciwny obecności alkoholu na przyjęciu komunijnym jest przede wszystkim Kościół. Kapłani podczas nabożeństwa nawołują do wstrzemięźliwości – przecież impreza przeznaczona jest dla dziecka i z myślą o nim! Dodatkowo pijąc na komunii dajemy dziecku zły przykład. Przecież uczymy je w ten sposób łamania zasad, zwłaszcza zasad Kościoła – skoro ksiądz na ambonie postuluje brak napojów procentowych, a rodzice piją, znaczy to, że wszystkie zasady można obejść.

Nie chcemy dać dziecku złego przykładu, ale też nie chcemy narazić się na komentarze starszego pokolenia, że organizowana przez nas komunia jest sprzeczna z tradycją. Najlepiej zapytać dziecko, co sądzi na ten temat. Jeśli odpowie nam lub samo poprosi o zrezygnowanie z trunków powinniśmy to zrobić.

Pod żadnym pozorem nie można próbować oszukać dziecka – picie alkoholu na stronie lub przelewanie go do butelek po innych napojach jest absolutnie niewskazane. Lepiej już pić jawnie – przynajmniej nie uczymy dziecka tchórzostwa oraz różnych technik kamuflażu złego postępowania.

Nic złego nie będzie w podaniu alkoholu do obiadu – jeden kieliszek szampana lub wina na wzniesienie toastu za zdrowie i szczęście najważniejszego tego dnia – dziecka. Pamiętajmy jednak, by unikać wódki. Jest to trunek, który z zasady pije się, aby wprowadzić się do stanu błogości. Lepiej podać wino, którym można się delektować. Pamiętajmy też, aby młodsze dzieci nie były odosobnione w toaście – można przecież kupić im szampana dla dzieci.

Najlepszym wyjściem jest znalezienie złotego środka. Niestety zapraszając różne osoby i znając ich przyzwyczajenia, znalezienie tego środka może być bardzo trudne. Uważajmy jednak, żeby dziecko zapamiętało swoją komunię jako coś wyjątkowego, żeby czuło się tego dnia w centrum uwagi. Czy podchmielona rodzina może mu to zapewnić?

Zobacz też : Przyjmowanie Hostii św. do rąk

Pierwszą podstawową zasadą przyjęcia komunijnego organizowanego w restauracji jest umiar i dyskrecja. Jeśli zamówisz sobie do obiadu kieliszek wina dziecko, ani inni nie powinni dostrzegać w tym nic złego. Jeśli jednak zamówisz sobie cała butelkę może powstać mała konsternacja. Często jesteśmy świadkami, kiedy podczas wystawnego obiadu w restauracji część gości zachowuje się niekulturalnie i upija się. Jest to w bardzo złym guście – takie zachowanie pokazuje brak szacunku wobec dziecka oraz jego rodziców.

Jeśli nie wiesz co zamówić, a boisz się, że będziesz jedyną osobą pijącą w towarzystwie alkohol - lepiej z niego zrezygnuj. Po co masz zakłócać swoją postawa harmonię przyjęcia?
może zdarzyć się też tak, że rodzice poproszą w imieniu swojego dziecka o wstrzemięźliwość od trunków tego dnia. Wtedy należy bezwzględnie uszanować ich prośbę.

W co się ubrać na komunię?

Pierwsza komunia święta to przede wszystkim uroczystość kościelna i spotkanie rodzinne. Chociaż wydaje się to oczywiste, warto jeszcze raz przypomnieć o podkreślaniu odświętnym strojem podniosłości wydarzenia. Strój powinien być raczej skromny, Nie powinien przykuwać nadmiernie uwagi innych. Mini spódniczkę oraz głęboki dekolt załóż, ale... raczej na inną okazję. W tym dniu warto przygotować np. spódnicę i żakiet w pastelowych odcieniach różu czy też mięty. Idealnym rozwiązaniem będzie również kobiecy garnitur w modne czarno-białe paski czy też cały utrzymany w bieli. Przy wyborze swojej kreacji, zwróć również uwagę na jakość materiału. Uroczystość komunijna celebrowana jest głównie przy stole. Zadbaj więc o to, by twój strój za bardzo nie gniótł się od siadania.

Sukienki Vissavi - kolekcja 2013

Biel, pepitka i koronka będą wprost idealne - sukienki z kolekcji marki Vissavi 2013

Zobacz też: Komunijne SOS – jak uniknąć komunijnych wpadek?

Jeśli zdecydowałaś się na sukienkę/bluzkę odsłaniającą ramiona, pamiętaj, żeby koniecznie podczas mszy świętej założyć żakiet, który tuż po wyjściu z kościoła będziesz mogła zdjąć. Kościół to nie miejsce na rewię mody i należy szanować uczucia innych. Szacunek wyrażamy też poprzez strój, który powinien pasować do konkretnej okazji.

Bialcon - kolekcja wiosna/lato 2013

Garsonka z wzorami w stylu lat 60. i "grzeczna" sukienka - Bialcon - kolekcja wiosna/lato 2013

Bądź trendy na komunii

Uroczystość pierwszej komunii to zazwyczaj święto ośmiolatka i to na nim powinna być skupiona cała uwaga. Na nim i na istocie całej ceremonii. Nie powinnaś tego dnia zakładać sukienki z tysiącem falbanek (to nie ślub, ani wesele!) i ozdobić się zawartością całej szkatułki z biżuterią. Nie znaczy to jednak, że nie możesz połączyć skromności z panującymi obecnie trendami i twoimi własnymi upodobaniami. Kochasz neonowe kolory? Załóż np. garnitur lub marynarkę w intensywnym, czerwonym kolorze. Pamiętaj tylko, żeby spódnica nie była przesadnie krótka, a koszula nie miała zbyt głębokiego dekoltu.

Vissavi - sukienki - kolekcja 2013

Trochę koloru i drapieżnych wzorów, ale w odpowiedniej dawce - sukienki z kolekcji marki Vissavi 2013

Zobacz też: Jaka powinna być biżuteria komunijna?

Tego dnia postaraj się także odejść od czerni na dużych płaszczyznach materiału. To przecież radosny, majowy dzień, w którym wszyscy powinni czuć się rodzinnie i wiosennie. A twoja kreacja będzie wizytówką nastroju, który wnosisz. Jeżeli nie wyobrażasz sobie tej uroczystości bez czarnego koloru, postaraj się chociaż rozjaśnić swój strój kolorowymi dodatkami i akcesoriami.

Najmodniejsze kolory sezonu i trendy na komunię

Najmodniejsze kolory sezonu i najmodniejsze trendy idealnie nadają się na komunię1) żakiet Topshop, 945 zł; sukienka Topshop, 145 zł; kolczyki Topshop, 145 zł; torebka Kazar, 549 zł; buty Kazar, 469 zł 2) żakiet Marc O'Polo, Van Graaf, 559 zł; sukienka Mango 189 zł; naszyjnik Topshop, 72 zł; torebka Kazar, 699 zł; buty Kazar, 649 zł

Zobacz też: Recenzja książki „Chłopiec z Wadowic. Biografia bł. Jana Pawła II dla dzieci”

Dopasuj się do partnera na uroczystości komunijnej

Jeżeli na komunię wybierasz się wspólnie ze swoim partnerem, pomyśl nad tym, jak dopasować swój strój do jego stylizacji. Nie chodzi oczywiście o to, żebyście oboje byli ubrani od stóp do głów na zielono lub pod kolor. W takim wypadku będziecie przypominać kosmitów lub rodzinę Kermitów, a nie pięknie prezentującą się, elegancką parę. Wasze kreacje nie mogą gryźć się ze sobą kolorystycznie i stylistycznie. Wystarczy, że partner będzie miał jakiś drobny element pasujący odcieniem, stylem do twojej kreacji lub ogólnego klimatu twojej stylizacji.

Zobacz też: Co zaproponować zamiast Pierwszej Komunii?

Wyjątkowe dni, takie jak uroczystość I Komunii Świętej wymagają wyjątkowej oprawy. Aktualne trendy sprzyjają osobom szukającym kreacji między innymi na to wydarzenie. Tego dnia postaw na piękno, modę, minimalizm i wykorzystaj złotą zasadę: mniej znaczy więcej.

Komunia dzieci niepełnosprawnych

Prawo kanoniczne osoby upośledzone psychicznie klasyfikuje tak, jak dzieci przed 7. rokiem życia, czyli uważane są za nie posiadające używania rozumu (kan. 97 § 2).
Zaś kanon 842 §2 wyraźnie pokazuje, że sakramenty mogą otrzymać wszyscy, którzy o nie proszą.

„Dzieci wtedy można dopuścić do Komunii świętej, gdy posiadają wystarczające rozeznanie i są dokładnie przygotowane – tak, by stosownie do swoich możliwości rozumiały tajemnicę Chrystusa oraz mogły z wiarą i pobożnością przyjąć Ciało Chrystusa” – takie ujęcie proponuje prawo kanoniczne (kan. 913 § 1).
Jednakże o dopuszczeniu, bądź nie, dziecka do sakramentu decyduje ksiądz proboszcz (Kan. 914).

Warunkiem przystąpienia do Eucharystii jest sakrament spowiedzi. To pierwszy „przystanek”, pytanie o świadomość popełnienia grzechu przez osobę upośledzoną umysłowo. Naturalnie każdy powinien być traktowany indywidualnie. Spowiednik z mocą Ducha Świętego rozeznaje sytuację i wydaje decyzję o udzieleniu rozgrzeszenia.

Etapy przygotowania do Sakramentu Eucharystii:

– przyjęcie sakramentu Chrztu
– ustalenie planu katechezy dostosowanego do poziomu upośledzenia dziecka, w porozumieniu z pedagogami.
– przyjęcie sakramentu spowiedzi

Zadania katechezy (wedle Dyrektorium Ogólnego o katechizacji, 85-86).

– Rozwijanie poznawania wiary (nauka o Bogu, o podstawowych prawdach wiary)
– Wychowanie liturgiczne (przygotowanie do przyjmowania sakramentów, do przeżycia liturgii, do właściwego zachowania podczas Mszy Świętej)
– Formacja moralna (pomoc w zrozumieniu przykazań Bożych, wprowadzanie pojęć: dobro, zło, grzech)
– Nauczanie modlitwy
– Wychowanie do życia we wspólnocie
– Wprowadzenie do misji (uczenie dziecka okazywania przynależności do Kościoła)

Czwarty Synod Archidiecezji Warszawskiej o katechizacji zachęca, aby dzieci niepełnosprawne mogły przystępować do sakramentów razem z młodzieżą pełnosprawną.

„Bez modlitwy nie ma życia chrześcijańskiego” – Paweł VI

Nad postawą religijną osoby niepełnosprawnej umysłowo trzeba pracować poprzez zachęcanie do modlitwy. Z początku mogą to być bezmyślnie wypowiadane formuły, które z czasem nabierają znaczenia. Cierpliwe powtarzanie sekwencji słów uczy wytrwałości w modlitwie. Istotna jest tutaj postawa rodziców, ich żywy przykład (zob. Konstytucja SV II Gaudium et Spes).

„Modlitwa nie polega na tym, żeby dużo myśleć, ale na tym, żeby bardzo kochać”.
– św. Teresa z Ávila

Najważniejsze jest pewne rozgraniczenie – religijność nie jest przecież licznikiem przeczytanych książek, czy wiedzą teologiczną, ale działaniem w świetle wiary. Warto opowiadać dziecku historie biblijne, pokazywać sztuki teatralne o tematyce religijnej, np. jasełka. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną mają większe potrzeby poczucia obecności, miłości, ciepła. Dzięki wciąż pogłębianej wierze w Boga, większej świadomości jego istnienia dzieci chętnie odpowiadają na zaproszenie Jezusa. I przychodzą do Niego! (por. Mk 10,14).

 

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)