Capoeira – brazylijska sztuka walki stworzona przez niewolników

Poznaj rodzaje capoeiry, dowiedz się, jak wygląda trening i jakie przynosi korzyści. Kto wie, może akurat ta sztuka walki stanie się twoim ulubionym sportem?
/ 25.10.2019 16:01

Już po pierwszym treningu capoeiry można się w niej zakochać. Rytm wybijany bosymi stopami działa hipnotyzująco, a imitacje walki połączone ze śpiewem i grą na instrumentach dają niesamowity zastrzyk energii.

Spis treści:

Pochodzenie capoeiry

Capoeira to sztuka walki, która pochodzi z Brazylii. Powstała wśród niewolników sprowadzanych z Afryki pomiędzy XVI a XIX wiekiem. Pozwalała im zachować tradycje przodków, jedność i siłę w walce z Portugalczykami. Wiele charakterystycznych pozycji capoeiry wywodzi się z rytualnych tańców plemion afrykańskich.

Sztuki walki – te sporty się do nich zaliczają

Zniesienie niewolnictwa w 1888 roku spowodowało, że członkowie tych grup trafili na margines społeczny Brazylii, a wraz z nimi stworzona przez nich sztuka walki. Z tych czasów wywodzi się również nazwa „capoeira”, która oznaczała rzezimieszka lub awanturnika. Z tego też powodu nie cieszyła się ona na początku najlepszą sławą.

Dlaczego capoeira stała się popularna na całym świecie

Współczesną formę capoeiry stworzył Manuel Reis Machado (Mestre Bimba). Zrewolucjonizował on tradycyjne zasady sztuki walki, wykorzystując swoją znajomość dotychczasowej formy capoeiry i starobrazyliskiej walki – batugue. Wybrał z każdej najprzydatniejsze techniki i wzbogacił o nowe ciosy.

Mestre Bimba sądził, że capoeira powinna być bardziej bojowa, więc włączył do niej techniki kopnięcia i ciosy występujące w innych sztukach i sportach walki. Wzbogacił ją też pieśniami o historii capoeiry i grą na instrumentach.

Mestre kreował nową metodykę nauczania capoeiry na podstawie współczesnej wiedzy na temat sportu. Był również zwolennikiem „ciągłości nauczania” mającej pomóc w rozwoju podstawowych technik capoeiry.

W połowie XIX wieku rząd Brazylii zalegalizował praktykowanie capoeiry i uznał ją za sport narodowy. Wówczas stała się popularna na całym świecie. Podczas swoich podróży mistrzowie przedstawiają jej zasady i technikę.

Rodzaje capoeiry

Do najpopularniejszych stylów tej sztuki walki zalicza się:

Regional

Wykreowana przez Mestre Bimbę. Charakteryzuje się dynamicznymi i szybkimi ruchami, może być stosowana podczas walki. Stała się popularna ze względu na widowiskowe pokazy.

Angola

Tradycyjna forma, jest bardziej nastawiona na grę, współpracę, taniec. Została stworzona w XX wieku przez Mestre Pastinha.

Contemporanea lub moderna

Współczesna capoeira, która czerpie z tradycji regional oraz angola, wykorzystując różnorodne techniki i sposoby trenowania, nazywana również capoeira atual, ale zmodernizowana, nowoczesna.

Carioca

Był to pierwszy sformalizowany styl w capoeirze. Charakteryzowała się brutalnymi i skutecznymi ciosami, ale zrezygnowano w niej z typowej dla capoeiry muzyki i śpiewu. Uderzenia trafiały w kolana i tułów, zaczęto stosować trafienia rękoma w twarz (m.in. w oczy). Carioca przestała być nauczana i styl zanikł bezpowrotnie.

Czego możemy się nauczyć podczas zajęć?

Ćwiczący poznaje różne techniki kopnięć, uników, obaleń i przejść, a następnie bardziej rozbudowanych i trudniejszych akrobacji. Podczas treningu możemy nauczyć się grać na egzotycznych instrumentach: tamburynie (pandeiro), bębnie (atabaque), berimbau.

Muzyka jest bardzo ważnym aspektem tej sztuki walki. Na zajęciach można poznać piosenki śpiewane w języku portugalskim, które opowiadają historie Brazylii i dzieje istotnych postaci dla capoeiry.

Trening capoeiry

Początkujący zaczynają od oswajania się zasadami i przebiegiem zajęć. Trening zaczyna się od rozgrzewki, która trwa to około 30 minut i składa się z prostych ćwiczeń siłowych, pobudzających do pracy mięśnie i stawy.

Potem następuje chwila przerwy, a w dalszej kolejności odbywa się trening właściwy, podczas którego uczymy się technik capoeirowych. Część ta trwa od 30 minut do godziny. Każdy wykonuje ćwiczenia zależnie od swojego tempa zaawansowania.

Po chwili przerwy przechodzi się do najważniejszego etapu treningu: roda (koła). Grupa tworzy koło, a  następnie dwójka uczestników wchodzi do środka i pokazuje to, czego nauczyła się podczas treningu. Uczestnicy złączeni w kręgu śpiewają, klaszczą i grają na instrumentach, tworząc tzw. baterie.

Jednym z instrumentów jest berimbau, na którym wybija się dźwięki adekwatne do tego, jak sytuacja rozwija się wewnątrz roda, do którego po kolei wchodzą kolejni gracze toczący ze sobą walkę – jogo.

capoeira sztuka walki

fot.: Adobe Stock

Trening dla początkujących

Najbardziej istotna dla początkujących jest nauka odpowiedniego poruszania – jest to technika zwana ginga. To z niej wyprowadza się ciosy i akrobacje.

W czasie pierwszych treningów poznaje się pierwsze akrobacje, w tym: gwiazdę (au), stanie na rękach (bananeira). Dla niektórych figury te wydają się proste, ale ważne jest, by wykonywać je prawidłowo.

Następnie przychodzi czas na naukę podstawowych uderzeń capoeirowych, m.in.: wykonywanych dłonią (escalada), nogami (martelo), kolanem (joelhada), łokciem (cotovelada).

Na początku trenujący musi poznać dobrze technikę i pozycje capoeiry, by móc przejść do następnego etapu treningu właściwego.

Zajęcia prowadzone dla dzieci różnią się od treningów dla dorosłych. Podczas nich dzieci przez zabawę i ćwiczenia rozwijają prawidłowo swoją sylwetkę i uczą się pracy zespołowej.

Kto może trenować?

Na zajęcia mogą uczęszczać wszyscy niezależnie od wieku, płci, wagi czy wzrostu. Nie trzeba być wysportowaną osobą, podczas treningu stopniowo rozwijamy swoją sprawność przez powtarzanie ćwiczeń i poznawanie nowych ciosów i uników. Wyjątkiem są osoby, którym lekarz zakazał forsownych ćwiczeń.

Jak powiedział guru capoeiry Mestre Pastinha: „Capoeira jest dla mężczyzn, kobiet i dzieci. Jedynymi, którzy nie powinni się jej uczyć, są ci, którzy nie chcą”.

Wpływ capoeiry na zdrowie

Po kilku miesiącach ćwiczeń można zauważyć wzrost wytrzymałości i siły, lepszą koordynację ruchową. Capoeira pozwala cieszyć się dobrą kondycją, szczupłą i wysportowaną sylwetką. Muzyka i śpiew w trakcie zajęć wyrabiają też poczucie rytmu.

Zobacz też:
Taekwon-do jako sposób na samoobronę?
Krav maga – izraelska sztuka samoobrony i walki wręcz
Judo – sztuka walki i samoobrony