POLECAMY

A jeśli to zakrzepica?

7 ważnych pytań. Przeczytaj odpowiedzi, a poznasz objawy zakrzepicy, sposoby jej leczenia i obrony przed tą chorobą.

/ 4 miesiące temu
A jeśli to zakrzepica? fot. Fotolia

Rozchodzę to, rozmasuję, poczekam, aż samo minie – myśli wiele osób, gdy spuchnie im jedna noga. Błąd! I to poważny, bo jeśli to objawy zakrzepicy, taka strategia, może zaważyć na życiu... Co zatem robić, w takiej sytuacji?

Kiedy Kamila Skolimowska, mistrzyni olimpijska w rzucie młotem, skarżyła się na ból i opuchnięcie jednej nogi, nikt z dbającej o jej kondycję ekipy medycznej nie wpadł na to, że przyczyną problemu jest zakrzepica żył głębokich. Zamiast wysłać ją na badania, lekarz zaordynował... masaż nogi. To prawdopodobnie ułatwiło oderwanie się skrzepu od ścianki żyły. Wraz z krwią popłynął on do serca, a potem trafił do płuc, powodując zator pozbawiający Kamilę tchu. Licząca niespełna 27 lat mistrzyni zmarła. .
To było w 2009 roku. Dlaczego więc przypominamy teraz tę historię? Bo z badań wynika, że nadal większość z nas nie ma pojęcia, czym jest zakrzepica. Tymczasem z jej powodu traci życie 100 Polaków dziennie. Jak to zmienić? Uzbrajając się wiedzę i stosując się do kilku prostych zaleceń.

1. Jakie są przyczyny zakrzepicy żył głębokich?

Do zakrzepicy dochodzi, gdy w którejś z żył głębokich wytworzy się skrzep krwi. Jeśli oderwie się on od ścianki naczynia, może zawędrować do serca, a z niego do płuc, powodując śmiertelnie niebezpieczny zator. To najgorsze z możliwych powikłań, inne to np.: bolesność, obrzęk i owrzodzenia na podudziach.

2. Co podnosi ryzyko zakrzepicy żył głębokich?

Ryzyko zakrzepicy żył głębokich wzrasta po 40. roku życia, ale – tak jak i w przypadku Kamili Skolimowskiej – zakrzepica może zaatakować również osoby młodsze. Do jej rozwoju dochodzi, gdy zaistnieją 2 z 3 czynników: spowolniony przepływ krwi w żyłach, uszkodzenie ściany naczynia lub sprzyjający powstawaniu zakrzepów skład krwi. Prawdopodobieństwo ich wystąpienia podnoszą:

  • skłonności dziedziczne,
  • stosowanie niektórych leków, np. antykoncepcji hormonalnej czy HTZ,
  • otyłość i mało aktywny styl życia i siedząca praca,
  • zabiegi chirurgiczne, urazy (np. złamania) lub długie unieruchomienie np. z powodu wymagającej leżenia choroby,
  • trwająca ponad 4 godziny wyprawa samolotem, samochodem czy pociągiem,
  • okres ciąży i połogu,
  • niektóre choroby, np. nowotworowa czy trombofilia (skłonność do powstawania zakrzepów).


3. Jakie są objawy zakrzepicy żył głębokich?

Zakrzepica najczęściej dotyczy żyły w łydce, udzie lub miednicy. U połowy pacjentów powoduje typowe obejmujące jedną nogę objawy:

  • obrzęk kostki, stopy czy łydki, a nawet całej nogi,
  • ból nogi, który nasila się podczas chodzenia, ale mija przy unieruchomieniu. Często pojawia się też tkliwość i bolesność przy dotyku,
  • zaczerwienienie skóry na nodze lub jej ciepłota (druga – zdrowa noga – ma wtedy normalną temperaturę).

U pozostałych 50 procent chorych zakrzepica przebiega bez wyraźnych symptomów lub daje o sobie znać dopiero, gdy skrzeplina powędruje do płuc.

4. A jeśli dojdzie do zakrzepicy płuc?

Oznacza to, że oderwany od ścianki naczynia zakrzep powędrował wraz z krwią do tętnicy płucnej – zatykając ją częściowo lub całkowicie. Objawy, które na to mogę wskazywać to:

  • spowodowane niedotlenieniem zmęczenie,
  • ból w klatce piersiowej,
  • znaczne przyspieszenie akcji serca (tzw. czętoskurcz, bądź tachykardia)
  • duszność.

Chory może mieć równolegle objawy typowe dla zakrzepicy w obrębie kończyny (opisaliśmy je wcześniej). Ale miewa też:

  • ataki suchego kaszlu (nawet odkrztuszać krwią),
  • podwyższoną temperaturę lub gorączkę.

Objawy zakrzepicy płuc mogą również przypominać zawał serca czy zapalenie płuc. U części chorych nie występują zaś w ogóle.
W lżejszych przypadkach zakrzepica płuc (inaczej zatorowość płucna) jest wykrywana przypadkiem (np. podczas badań w kierunku innych schorzeń płucnych czy kardiologicznych). W ciężkich – zaskakuje nas śmierć...

5. Na czym polega leczenie zakrzepicy?

Jeżeli cokolwiek wskazuje na wystąpienie zakrzepicy, nie czekaj! Idź szybko do lekarza i powiedz mu o swoich podejrzeniach. Skutecznym sposobem na sprawdzenie przepływu krwi w żyłach jest USG Doppler. Internista nie może ci go jednak zlecić w ramach NFZ, skieruje cię więc do specjalisty (flebologa), który ma takie możliwości. Jeśli czas oczekiwania na wizytę jest długi, idź do szpitala, na izbę przyjęć albo zrób USG prywatnie (120–150 zł).
Przy objawach typowych dla zakrzepicy płuc, nie wahaj się wzywać pogotowia. Stan taki to śmiertelne zagrożenie!
Jeżeli diagnostyka potwierdzi, że rzeczywiście masz zakrzepicę, trzeba jak najszybciej rozpocząć leczenie.

  • W lżejszych przypadkach polega ono głównie na przyjmowaniu zastrzyków z heparyną i doustnych leków przeciwzakrzepowych. Lekarz zleca też zwykle noszenie indywidualnie dobranych dla każdego pacjenta pończoch lub podkolanówek uciskowych.
  • Pacjent w ciężkim stanie wymaga hospitalizacji. Oprócz podawania leków przeciwzakrzepowych konieczna może być terapia tlenem, podłączenie do respiratora, a nawet wprowadzenie w śpiączkę farmakologiczną. Czasem (ale rzadko) trzeba usunąć skrzep chirurgicznie.

6. Czym jest zakrzepica żyły wrotnej?

Choć najczęściej do zakrzepicy dochodzi w obrębie kończyn dolnych, może ona także wystąpić w nietypowej lokalizacji, np. w obrębie żyły wrotnej (żyła ta ok. 7 cm długości naczynie, które sprowadza krew do wątroby). Ryzyko takiego przypadku wzrasta u osób po urazach w obrębie brzucha czy z chorobami wątroby.

  • Zakrzepica żyły wrotnej może nie dawać żadnych objawów lub nasilać objawy poprzedzających ją chorób (np. marskości wątroby czy wirusowego zapalenia wątroby).
  • Jeśli masywna, mogą jej towarzyszyć nagle pojawiające się silne bóle brzucha, krwiste biegunki a nawet zapalnie otrzewnej.
  • Czasem występuje też wodobrzusze (wynika z nagromadzenia się w jamie otrzewnej płynów, czemu towarzyszy szybki wzrost obwodu brzucha i zwiększenie masy ciała).

7. Na czym polega profilaktyka zakrzepicy?

W grupie wysokiego ryzyka może się znaleźć niemal każdy. Jeśli czynników jest wiele, warto o tym porozmawiać z lekarzem (internistą  czy ginekologiem – np. jeśli leczysz się hormonalnie, planujesz ciążę lub w niej już jesteś). Niezależnie od tego wszystkim nam pomoże...

Aktywność fizyczna

  • regularne ćwiczenie (najlepiej 4–5 razy w tygodniu). Zalecane są przede wszystkim dyscypliny angażujące do pracy mięśnie nóg, np.: marsze, jogging, jazda na rowerze;
  • unikanie wielogodzinnego siedzenia – jeśli twoja praca tego wymaga, rób sobie co godzinę krótkie przerwy lub w trakcie wykonywania obowiązków przejdź się trochę, pokręć stopami, na zamianę napinaj i rozluźniaj mięśnie łydek.

Dieta

  • utrzymywanie prawidłowej wagi i dieta przeciw zakrzepicy czyli poprawiająca funkcjonowanie układu krwionośnego (oparta na warzywach, produktach pełnoziarnistych, z dodatkiem zdrowych tłuszczów roślinnych i ryb, ograniczająca sól i tłuszcze zwierzęce);
  • przyjmowanie wystarczającej ilości płynów (ale bez alkoholu!). Zwykle wystarczy regularnie, ale małymi partiami popijać wodę czy niesłodzone soki. W razie potrzeby (np. podczas biegunek) sięgając po elektrolity.

Kontynuacja leczenia

  • sumienne stosowanie się do zaleceń lekarzy po operacji czy kontuzji – dotyczy zwłaszcza przyjmowania zastrzyków z przeciwzakrzepową heparyną oraz powrotu do aktywności, gdy tylko jest on możliwy,
  • leczenie żylaków nóg – wprawdzie wynikają one z problemów z żyłami powierzchniowymi (a nie głębokimi), jednak świadczą o zaburzeniach krążenia w kończynach dolnych.


Tu znajdziesz więcej informacji na temat chorób i ich leczenia

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)