Dlaczego dziecko jest agresywne?

Agresję u dziecka może powodować wiele czynników, m.in. kłopoty w szkole, nadmierny hałas, nieodpowiedni wpływ rodziny, gier wideo lub telewizji, a nawet zwykła nuda. Jak pomóc dziecku, które jest agresywne?

fot. Fotolia

Jak pomóc dziecku, które jest agresywne?

Wielu badaczy uważa, że człowiek rodzi się z instynktem walki niezbędnym do życia. William McDougall sądzi, że właśnie ten instynkt jest jednym z najważniejszych. Uczucie gniewu stanowi impuls powodujący wystąpienie zachowań agresywnych. Szczególnie widoczne to jest u chłopców od 9. do 12. roku życia, dla których wszczynanie bójek jest wyraźną przyjemnością.

Barbara Krahé, powołując się na Roberta A. Barona i D.R. Richardsona, agresją nazywa „każdą formę zachowania, której celem jest wyrządzenie szkody lub spowodowanie obrażeń innej żywej istocie, motywowanej do uniknięcia takiego potraktowania”.

agresją młody człowiek spotyka się już od najmłodszych lat swojego życia. Ma ona miejsce w domu rodzinnym, w szkole, w grupie rówieśniczej, w środkach masowego przekazu. Zdaniem A. Brzezińskiej:

[…] do złych zachowań wiedzie wiele dróg, ale taka, którą kroczy większość „normalnych” dzieci w każdym okresie życia, jest jedna. Jej początek to brak skutecznej pomocy dorosłych w sytuacjach trudnych dla dziecka. Pozostawione samo sobie, skazane tylko na swoje, czasami nikłe zasoby – często po prostu sobie nie poradzi. Pomoc dorosłego polega na wsparciu emocjonalnym dziecka, dającym nadzieję i wiarę w siebie, budującym jego poczucie własnej wartości.

Rodzaje agresji

Istnieją różne rodzaje agresji. Oprócz łagodnej, aktywno-spontanicznej, wymienia się agresję reaktywno-defensywną, która charakteryzuje się wrogością i służy obronie przed strachem. Inną formą agresji jest postawa aktywno-destrukcyjna z wyraźną świadomą wrogością i tendencją do niszczenia. Ten rodzaj agresji nie jest wrodzony, lecz wyuczony i nie powstaje podczas procesu adaptacji do otoczenia.

Stanisław Włoch i Agnieszka Włoch, za A. Frączkiem, wyróżniają następujące rodzaje agresji:

  • frustracyjna, która jest konsekwencją frustracji;
  • patologiczna – uwarunkowana procesami chorobowymi zachodzącymi w układzie nerwowym;
  • instrumentalna – jest sposobem umożliwiającym osiągnięcie celu;
  • naśladowcza, jako wyraz mimowolnego naśladownictwa modeli, agresywnego zachowania się, z którymi dziecko styka się w otoczeniu.

Zobacz też: Nie okazuj dziecku uczuć, czyli tzw. zimny wychów

Mama na rynku pracy

Dlaczego dziecko jest agresywne?

Dziecko funkcjonuje w różnych grupach społecznych, w których odgrywa wyznaczone role społeczne. Nieumiejętność współpracy z grupą może doprowadzić do frustracji, która powoduje występowanie niepożądanych reakcji ucznia.

Zachowania agresywne w szkole są uzależnione także od czynników pozaszkolnych, m.in. kłopotów w nauce, nieumiejętności przystosowania, zazdrości w odniesieniu do rówieśników z rodzin lepiej sytuowanych, rywalizacji w nauce, zazdrości o oceny, wadliwego nieprawidłowej egzystencji rodziny ucznia i jego środowiska pozaszkolnego, nieodpowiedniego wpływu rodziny, telewizji i wideo, niewłaściwego funkcjonowania szkolnego – dominacji starszych kolegów nad młodszymi, szpanerstwa czy konfliktów między rówieśnikami. Złe zachowanie ucznia może być spowodowane wadliwym funkcjonowaniem szkoły, w której na przykład jest zbyt dużo uczniów, dominuje anonimowość, doskwiera hałas i nie można liczyć na współpracę placówki z rodziną. Postawa nauczyciela także nie jest obojętna. Brak zajęć pozalekcyjnych i nuda w szkole mogą stanowić czynnik patogenny.

Agresja w szkole

Agresja między dziećmi w szkole ujawnia się systematycznie i trwa w czasie. Uczeń, który kilka razy padł ofiarą przemocy ze strony kolegi, staje się obiektem kolejnych agresywnych działań innych członków grupy, chociaż już w innych miejscach i okolicznościach. W ten sposób przez długi czas zjawisko to może być niezauważone przez nauczyciela czy opiekuna grupy.

E. Ogrodzka-Mazur przyznaje, że transmisja dziedzictwa kulturowego spełnia m.in. ważną funkcję budowania poczucia stabilizacji, wzmacniania roli kultury w rodzinie oraz kształtowania postaw. Rodzina stanowi źródło określonych norm i wartości, które mogą przydać się dziecku w jego interakcjach ze środowiskiem. Rodzice nie zdają sobie jednak sprawy, że sami mogą być przyczyną rozwoju zachowań agresywnych u swoich dzieci.

W rodzinie dziecko uczy się, w jaki sposób negocjować własny punkt widzenia, wyrażać swoje uczucia oraz radzić sobie z konfliktami interpersonalnymi.

Zobacz też: Rozwód rodziców – zmartwienie dzieci

Fragment pochodzi z książki "Edukacja małego dziecka. Tom 6" autorstwa A. Wąsińskiego, U. Szuścik i E. Ogrodzkiej-Mazur (Impuls 2013). Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)