osobowość borderline fot. Adobe Stock

Osobowość borderline: co to jest, przyczyny, diagnoza, leczenie

Osobowość borderline to tak zwana osobowość z pogranicza, cechująca się zaburzeniami tożsamości, brakiem stabilności emocjonalnej, uczuciem pustki.
Ewa Cwil / 24.01.2020 16:03
osobowość borderline fot. Adobe Stock

Ludzie z osobowością borderline często odczuwają smutek, gniew, frustrację, wstyd, znudzenie i lęk. Te nieustannie towarzyszące uczucia są przyczyną stresu, który nasila negatywne emocje, tworząc błędne koło. Niejednokrotnie u ludzi z tym typem osobowości pojawia się skłonność do depresji.

Osobowość borderline:

  1. Życie z dolegliwością
  2. Przyczyny
  3. Testy
  4. Diagnoza
  5. Leczenie

Życie z osobowością borderline

Osoby z borderline mają ogromny problem z radzeniem sobie z trudnymi sytuacjami, ponieważ nie potrafią w stresie zebrać myśli ani szukać rozwiązania, zamiast tego pogrążają się w negatywnych emocjach i zniechęcają do podjęcia jakichkolwiek działań.

Ludzie dotknięci tym zaburzeniem odczuwają wyjątkowo silną potrzebę stworzenia bardzo bliskiej, wyłącznej relacji z drugą osobą. Towarzyszy temu jednak lęk przed pochłonięciem i lęk przed odrzuceniem, który niejednokrotnie powoduje zazdrość i jest powodem wielu konfliktów.

Potrafi on także prowadzić do autoagresji i okaleczania się, stanów psychotycznych, a nawet prób samobójczych. Niestety zazwyczaj wszystko to, zamiast pomóc zatrzymać drugiego człowieka przy sobie, odstrasza go, co u osoby z osobowością z pogranicza staje się jedynie dowodem na to, że jego obawa przed odrzuceniem jest słuszna.

Osobowość borderline powoduje także skłonność do ryzykownych zachowań, problemów z odżywianiem, skłonności do kłamstw, myśli i prób samobójczych oraz do urywania kontaktów w obawie, że druga osoba zrobi to pierwsza.

Osobowość borderline – przyczyny

Osobowość z pogranicza nie ma wciąż jednoznacznie potwierdzonych przyczyn, jednak wśród wielu osób z tym zaburzeniem zaobserwowano wcześniejsze przeżycia, takie jak:

  • prześladowanie,
  • molestowanie w dzieciństwie,
  • wczesna utrata jednego lub dwojga rodziców,
  • błędy wychowawcze opiekunów,
  • zaburzenia psychiczne wśród członków rodziny.

Niektórzy uważają, że borderline może powstawać na skutek pewnych nieprawidłowości biologicznych, jednak na ma na to naukowego potwierdzenia.

Testy na borderline w internecie – czy są wiarygodne?

W sieci można znaleźć wiele testów na borderline. Niektóre są przygotowywane przez psychiatrów i psychologów, jednak nie należy traktować ich jako ostateczną diagnozę. Żaden krótszy lub dłuższy kwestionariusz w internecie nie pozwoli jednoznacznie stwierdzić występowania zaburzeń osobowości. Można się nimi kierować, jeśli ktoś podejrzewa u siebie osobowość borderline i zastanawia się, czy powinien szukać pomocy. Jeżeli wynik testu wskaże na wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia tego zaburzenia, należy udać się do specjalisty.

Osobowość borderline – diagnozowanie

Diagnoza osobowości z pogranicza opiera się na wywiadzie z pacjentem. Istnieją dwie metody klasyfikacji: ICD-10 oraz DSM-IV. W pierwszej z nich wyróżnia się dwa podtypy chwiejne emocjonalnie – impulsywny i borderline.

Samo w sobie zaburzenie osobowości może być zdiagnozowane wtedy, gdy jego objawy znacznie wpływają na relacje interpersonalne, umiejętność przystosowania do ogólnie przyjętych norm, życie w społeczeństwie, samopoczucie oraz gdy jego cechy są niepodatne na zmianę.

Osobowość borderline – klasyfikacja ICD-10

Do rozpoznania typu impulsywnego, który wyróżnia się gwałtownością i kłótliwością, należy stwierdzić minimum dwie z poniższych cech:

  • zachowania nieoczekiwane, impulsywne, podejmowane bez przemyślenia konsekwencji,
  • częste reagowanie przemocą/złością,
  • wahania nastroju,
  • niechęć do podejmowania działań nieprzynoszących szybkiej satysfakcji.

Typ osobowości borderline musi spełnić co najmniej trzy z następujących cech:

  • niestabilna samoocena oraz obraz samego siebie,
  • brak określonych celów i preferencji (w tym seksualnych),
  • zaangażowanie w silne i niestabilne relacje, których konsekwencją są kryzysy emocjonalne,
  • lęk przed porzuceniem, osamotnieniem,
  • samookaleczenia i/lub próby samobójcze,
  • uczucie pustki.

Osobowość borderline – klasyfikacja DSM-IV

Ustalenie rozpoznania osobowości borderline jest uzasadnione, gdy spełnione zostanie przynajmniej pięć z poniższych kryteriów:

  • lęk przed odrzuceniem, próby zapobiegania porzuceniu,
  • skłonność do niestałych, lecz intensywnych relacji (skrajne idealizowanie bądź dewaluowanie),
  • zaburzenia tożsamości, zniekształcony obraz samego siebie i poczucia własnej wartości,
  • impulsywność, której towarzyszy zagrożenie wobec samego siebie, w co najmniej dwóch sferach – rozrzutność, rozwiązłość w życiu seksualnym, stosowanie substancji psychoaktywnych, napadowe objadanie się i ryzykowne prowadzenie samochodu,
  • samookaleczanie, groźby i próby samobójcze,
  • nadmierna reaktywność nastroju, niestabilność emocjonalna,
  • nieustające uczucie pustki,
  • brak kontroli nad wybuchami gniewu,
  • myśli o charakterze paranoidalnym oraz zaznaczone objawy dysocjacyjne spowodowane stresem.

Osobowość borderline – leczenie

Podchodzić do leczenia zaburzeń osobowości typu borderline można na dwa sposoby – psychologiczny i farmakologiczny, często stosuje się obie metody równolegle.

Leczenie farmakologiczne opiera się na łagodzeniu poszczególnych objawów, np. depresji, stanów lękowych, braku stabilności emocjonalnej, ponieważ nie da się "wyzdrowieć" z borderline. Ze względu na skłonność osób z osobowością z pogranicza do uzależniania się od różnych substancji, nie zaleca się stosowania leków uspokajających.

Najskuteczniejszymi metodami psychoterapii osobowości z pogranicza uważa się:

  • terapię psychoanalityczną i jej pochodne,
  • terapię dialektyczno-behawioralną.

Z osobowością borderline da się względnie normalnie żyć przy odpowiedniej pomocy terapeuty i/lub właściwie dobranemu leczeniu farmakologicznemu. Podczas terapii osoby z tym zaburzeniem uczą się rozumieć siebie samych oraz innych, a także radzić sobie ze swoimi dolegliwościami i budować zdrowe, stabilne relacje. Dzięki analizie własnych zachowań oraz mechanizmów mogą nad nimi pracować oraz pomóc bliskim osobom funkcjonować u ich boku.

Więcej o zaburzeniach osobowości:
Zaburzenia osobowości – to warto wiedzieć
Leczenie zaburzeń osobowości

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)