wielki czwartek tradycje fot. Adobe Stock

Wielki Czwartek - tradycje i obrzędy. Kiedy wypada w 2020?

Wielki Czwartek - tradycje związane z tym dniem mają swoje źródło już w Nowym Testamencie. Kapłani odnawiają wtedy swoje przyrzeczenia. Wieczorem odprawiana jest Msza Wieczerzy Pańskiej. Co oznaczają symbole Wielkiego Czwartku?
Weronika Kwaśniak / 23.02.2020 15:11
wielki czwartek tradycje fot. Adobe Stock

Wielki Czwartek rozpoczyna Triduum Paschalne i stanowi bezpośrednie przygotowanie do świąt wielkanocnych. Jest to dzień upamiętniający ostatnią wieczerzę Jezusa z Apostołami. To właśnie wtedy Chrystus ustanowił sakrament Eucharystii oraz Kapłaństwa, a także na znak równości, umył stopy swoim uczniom. W 2020 Wielki Czwartek wypada 9 kwietnia.

Wielki Czwartek w Piśmie Świętym

A gdy nadeszła godzina, zasiadł do stołu i dwunastu apostołów z Nim. Wtedy powiedział do nich: Tak bardzo pragnąłem spożywać z wami tę Paschę, zanim zacznę cierpieć. Bo mówię wam, że już nie będę jej pożywał, aż się dopełni w królestwie Bożym. A potem wziął kielich, odmówił modlitwę dziękczynną i powiedział: Weźcie go i podzielcie między siebie.

Bo mówię wam, że odtąd już nie będę pił z owocu winnego szczepu, dopóki nie przyjdzie królestwo Boże. A potem wziąwszy chleb, odmówił dziękczynienie, połamał i rozdał go im mówiąc: To jest ciało moje wydane za was. Czyńcie to samo na moją pamiątkę. Podobnie po wieczerzy wziął kielich i powiedział: Ten kielich jest Nowym Przymierzem we krwi mojej, która będzie za was wylana.
(Ewangelia wg Św. Jana, 22 wersety 14-20)

Liturgia Wielkiego Czwartku

Tego dnia odbywają się tylko 2 liturgie. Pierwsza, tzw. Msza Krzyżma Świętego, odbywa się jedynie w kościele katedralnym. W tym czasie kapłani odnawiają przyrzeczenia, a następnie święcone są święte oleje (tzw. krzyżmo). We wszystkich innych kościołach w Wielki Czwartek odbywa się tylko jedna msza święta, która niejako rozpoczyna Triduum Paschalne.

W czasie Mszy Wieczerzy Pańskiej odśpiewywany jest hymn "Chwała na wysokości Bogu", podczas którego biją dzwony, a ludzie uderzają w kołatki. Po homilii wierni przyjmują komunię. Do późnych godzin adorują też krzyż.

Po liturgii eucharystycznej i rozdaniu Komunii następuje przeniesienie Jezusa w uroczystej procesji Najświętszego Sakramentu z tabernakulum do przygotowanego wcześniej miejsca, zwanego Ciemnicą. Zgodnie z tradycją Wielkiego Czwartku, nocą duchowni zdejmują obrus z ołtarza na znak żałoby.

Symbole Wielkiego Czwartku

Wyciszenie dzwonów podczas Mszy Świętej

Dzwony brzmią tylko podczas uroczystego odśpiewania pieśni „Chwała na wysokości Bogu”, a następnie milkną aż do Mszy Wigilii Paschalnej. Dzwonki zamienione zostają na kołatki. Kościół staje się cichy i poważny. To symbol zdradzonego i więzionego Jezusa Chrystusa.

Obmycie nóg

W Wielki Czwartek w wielu Kościołach kapłan obmywa nogi 12 mężczyznom na znak gestu Jezusa wobec Apostołów. To symbol uniżenia Chrystusa, ukazanie go w roli sługi.

Przeniesienie Najświętszego Sakramentu do ciemnicy

Po Komunii kapłani przenoszą Jezusa pod postacią tabernakulum do ciemnicy (zwykle to jedna z kaplic znajdujących się w Kościele). Gest ten symbolizuje uwięzienie Jezusa w noc przed jego śmiercią.

Zdjęcie obrusu i świec

W Wielki Czwartek ołtarz w Kościele wygląda całkiem inaczej. Nie ma świec, obrusu, mszału czy krzyża. To nie tylko symbol zakończenia wieczerzy pańskiej, ale również odarcia Jezusa z szat. Chrystus jest samotny - tak jak pusty ołtarz.

Otwarcie tabernakulum

Otwarcie tabernakulum oznacza, że Jezusa nie ma już wśród nas. Chrystus jest teraz w ciemnicy, gdzie cierpi i czeka na śmierć - to jedna z najważniejszych tradycji Wielkiego Czwartku.

Wielki Czwartek - tradycje sprzed lat

Obecnie Wielki Czwartek kojarzy się tylko z początkiem Triduum Paschalnego i uroczystą kolacją spożywaną w gronie najbliższych. A jeszcze kilkadziesiąt lat temu z tym dniem wiązało się wiele zwyczajów ludowych.

Wszystkie panny w Wielki Czwartek kąpały się w zimnej wodzie. Tylko wtedy miały pewność, że cały rok będą zdrowe, ponętne i piękne! Po kąpieli w źródle lub rzece dziewczyny biegły do lasu, gdzie szukały liści lubczyku. Był to symbol miłości.

A co robili kawalerowie? Przygotowywali ze słomy kukłę i ubierali ją w stare ciuchy stracha na wróble. Następnie ciągnęli ją przez całą wieś i wrzucali do rzeki, patrząc aż utonie.

Wielki Czwartek tradycyjnie dla Słowian był także dniem zadusznym. Na groby przynoszono wodę w dzbanach. Wierzono także w małe duszki, które pomagają ludziom w codziennej pracy. Za poświęcony czas dziękowano im okruchami chleba pozostawianymi na stole.

Słowianie uważali, że duszki chowają się w piecach, dlatego tego dnia nic nie piekli. Rozpalano także ogniska - przy kapliczkach i pod krzyżami. W Wielki Czwartek palono też stare, drewniane krzyże przydrożne i stawiano nowe.

Artykuł powstał na podstawie tekstu Małgorzaty Góreckiej. Pierwotnie został opublikowany 05.04.2017

Zobacz więcej na temat tradycji związanych z okresem wielkanocnym:

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)