Andrzejki fot. Adobe Stock

Andrzejki dawniej i dziś – co się zmieniło?

Andrzejki przypadają na noc z 29 na 30 listopada, w wigilię św. Andrzeja. Według tradycji, Andrzejki są świętem obchodzonym tylko przez panny. Czego jeszcze nie wiemy o Andrzejkach?
/ 12.11.2019 12:59
Andrzejki fot. Adobe Stock

Święty Andrzej był apostołem, uczniem Jana Chrzciciela, a później Chrystusa. Andrzeja z wróżbami skojarzyli Grecy (prawdopodobnie z podobieństwa słów "andrós" i "Andreas" - oznaczających odpowiednio mężczyznę i Andrzeja) i to właśnie im zawdzięczamy magiczny charakter tego święta.

Andrzejki dawniej

Według tradycji, Andrzejki są świętem obchodzonym tylko przez panny. Dla kawalerów przewidziane były Katarzynki przypadające na 24 listopada. Stare polskie przysłowie mówi: “Na świętego Andrzeja błyska pannom nadzieja”. I to właśnie 29 listopada panny zbierały się, by wywróżyć sobie imię małżonka.

Andrzejki kojarzyły się kiedyś pannom przede wszystkim z okazją wyproszenia u świętego Andrzeja ukochanego. W ten dzień modlono się więc bardzo uroczyście!

Hasła na karteczki andrzejkowe

Andrzejki w różnych regionach Polski

Na Kielecczyźnie powszechnym zwyczajem było lanie roztopionego wosku na wodę i odczytywanie swojej przyszłości na podstawie uformowanych woskowych figur. Sporadycznie zamiast wosku używano roztopionej cyny.

Popularne było też wróżenie za pomocą butów. Dziewczęta ustawiały rzędem swoje buty od pieca w kierunku drzwi do sieni. Ta, której but pierwszy znalazł się za drzwiami, najszybciej wychodziła za mąż.

W Mąchocicach i w innych okolicznych wsiach wróżono sobie także z liczby przyniesionych drewien z szopy do izby. Drewna te należało nabierać na rękę z zamkniętymi oczami. Gdy było ich do pary - dziewczynę czekało rychłe zamążpójście, gdy nie - nadal miała pozostać w panieństwie.

Andrzejki dziś

Obecnie tylko niektóre dziewczęta kontynuują dawne zwyczaje andrzejkowe, wróżąc sobie z wosku, ustawianych butów czy kartek z męskimi imionami. Inne sposoby wróżenia nie są już praktykowane. Andrzejki stały się po prostu jeszcze jedną okazją do powszechnej zabawy, bez względu na płeć czy stan cywilny.

Po to, żeby bawić się w andrzejkowy wieczór, nie trzeba już także mieć wśród znajomych Andrzeja, który zaprosiłby na imieninowe przyjęcie. Spotkanie nie wymaga dużego nakładu czasu ani pieniędzy. Można za to miło, zabawnie i z humorem spędzić wieczór w gronie przyjaciół.

Wróżby na andrzejki – proste i zabawne

Przysłowia andrzejkowe

Andrzejkowe tradycje zgromadziły wiele przysłów i powiedzeń:

  • "Gdy święty Andrzej ze śniegiem przybieży, sto dni śnieg na polu leży"
  • "Śnieg na Andrzeja dla zboża zła nadzieja"
  • "Na świętego Andrzeja trza kożucha dobrodzieja"
  • "Jeżeli na świętego Andrzeja wiatr i mgła, to od Bożego Narodzenia będzie sroga zima"
  • "Gdy w Andrzeja deszcz lub słota, w grudniu drogi bez błota"
  • "Święty Andrzej wróży szczęście i szybkie zamęście"

Zobacz także:10 mniej znanych wróżb i zabaw andrzejkowychMagiczny wieczór z wróżbami