wielki czwartek tradycje fot. Adobe Stock

Wielki Czwartek - tradycje i obrzędy. Kiedy wypada w 2020?

Wielki Czwartek - tradycje związane z tym dniem mają swoje źródło już w Nowym Testamencie. Kapłani odnawiają wtedy swoje przyrzeczenia. Wieczorem odprawiana jest Msza Wieczerzy Pańskiej. Co oznaczają symbole Wielkiego Czwartku?
Weronika Kwaśniak / 23.02.2020 15:11
wielki czwartek tradycje fot. Adobe Stock

Wielki Czwartek rozpoczyna Triduum Paschalne i stanowi bezpośrednie przygotowanie do świąt wielkanocnych. Jest to dzień upamiętniający ostatnią wieczerzę Jezusa z Apostołami. To właśnie wtedy Chrystus ustanowił sakrament Eucharystii oraz Kapłaństwa, a także na znak równości, umył stopy swoim uczniom. W 2020 Wielki Czwartek wypada 9 kwietnia.

Wielki Czwartek w Piśmie Świętym

A gdy nadeszła godzina, zasiadł do stołu i dwunastu apostołów z Nim. Wtedy powiedział do nich: Tak bardzo pragnąłem spożywać z wami tę Paschę, zanim zacznę cierpieć. Bo mówię wam, że już nie będę jej pożywał, aż się dopełni w królestwie Bożym. A potem wziął kielich, odmówił modlitwę dziękczynną i powiedział: Weźcie go i podzielcie między siebie.

Bo mówię wam, że odtąd już nie będę pił z owocu winnego szczepu, dopóki nie przyjdzie królestwo Boże. A potem wziąwszy chleb, odmówił dziękczynienie, połamał i rozdał go im mówiąc: To jest ciało moje wydane za was. Czyńcie to samo na moją pamiątkę. Podobnie po wieczerzy wziął kielich i powiedział: Ten kielich jest Nowym Przymierzem we krwi mojej, która będzie za was wylana.
(Ewangelia wg Św. Jana, 22 wersety 14-20)

Liturgia Wielkiego Czwartku

Tego dnia odbywają się tylko 2 liturgie. Pierwsza, tzw. Msza Krzyżma Świętego, odbywa się jedynie w kościele katedralnym. W tym czasie kapłani odnawiają przyrzeczenia, a następnie święcone są święte oleje (tzw. krzyżmo). We wszystkich innych kościołach w Wielki Czwartek odbywa się tylko jedna msza święta, która niejako rozpoczyna Triduum Paschalne.

W czasie Mszy Wieczerzy Pańskiej odśpiewywany jest hymn "Chwała na wysokości Bogu", podczas którego biją dzwony, a ludzie uderzają w kołatki. Po homilii wierni przyjmują komunię. Do późnych godzin adorują też krzyż.

Po liturgii eucharystycznej i rozdaniu Komunii następuje przeniesienie Jezusa w uroczystej procesji Najświętszego Sakramentu z tabernakulum do przygotowanego wcześniej miejsca, zwanego Ciemnicą. Zgodnie z tradycją Wielkiego Czwartku, nocą duchowni zdejmują obrus z ołtarza na znak żałoby.

Symbole Wielkiego Czwartku

Wyciszenie dzwonów podczas Mszy Świętej

Dzwony brzmią tylko podczas uroczystego odśpiewania pieśni „Chwała na wysokości Bogu”, a następnie milkną aż do Mszy Wigilii Paschalnej. Dzwonki zamienione zostają na kołatki. Kościół staje się cichy i poważny. To symbol zdradzonego i więzionego Jezusa Chrystusa.

Obmycie nóg

W Wielki Czwartek w wielu Kościołach kapłan obmywa nogi 12 mężczyznom na znak gestu Jezusa wobec Apostołów. To symbol uniżenia Chrystusa, ukazanie go w roli sługi.

Przeniesienie Najświętszego Sakramentu do ciemnicy

Po Komunii kapłani przenoszą Jezusa pod postacią tabernakulum do ciemnicy (zwykle to jedna z kaplic znajdujących się w Kościele). Gest ten symbolizuje uwięzienie Jezusa w noc przed jego śmiercią.

Zdjęcie obrusu i świec

W Wielki Czwartek ołtarz w Kościele wygląda całkiem inaczej. Nie ma świec, obrusu, mszału czy krzyża. To nie tylko symbol zakończenia wieczerzy pańskiej, ale również odarcia Jezusa z szat. Chrystus jest samotny - tak jak pusty ołtarz.

Otwarcie tabernakulum

Otwarcie tabernakulum oznacza, że Jezusa nie ma już wśród nas. Chrystus jest teraz w ciemnicy, gdzie cierpi i czeka na śmierć - to jedna z najważniejszych tradycji Wielkiego Czwartku.

Wielki Czwartek - tradycje sprzed lat

Obecnie Wielki Czwartek kojarzy się tylko z początkiem Triduum Paschalnego i uroczystą kolacją spożywaną w gronie najbliższych. A jeszcze kilkadziesiąt lat temu z tym dniem wiązało się wiele zwyczajów ludowych.

Wszystkie panny w Wielki Czwartek kąpały się w zimnej wodzie. Tylko wtedy miały pewność, że cały rok będą zdrowe, ponętne i piękne! Po kąpieli w źródle lub rzece dziewczyny biegły do lasu, gdzie szukały liści lubczyku. Był to symbol miłości.

A co robili kawalerowie? Przygotowywali ze słomy kukłę i ubierali ją w stare ciuchy stracha na wróble. Następnie ciągnęli ją przez całą wieś i wrzucali do rzeki, patrząc aż utonie.

Wielki Czwartek tradycyjnie dla Słowian był także dniem zadusznym. Na groby przynoszono wodę w dzbanach. Wierzono także w małe duszki, które pomagają ludziom w codziennej pracy. Za poświęcony czas dziękowano im okruchami chleba pozostawianymi na stole.

Słowianie uważali, że duszki chowają się w piecach, dlatego tego dnia nic nie piekli. Rozpalano także ogniska - przy kapliczkach i pod krzyżami. W Wielki Czwartek palono też stare, drewniane krzyże przydrożne i stawiano nowe.

Artykuł powstał na podstawie tekstu Małgorzaty Góreckiej. Pierwotnie został opublikowany 05.04.2017

Zobacz więcej na temat tradycji związanych z okresem wielkanocnym:

Lany Poniedziałek: kiedy wypada w 2020? Poznaj tradycje Poniedziałku Wielkanocnego
Lany Poniedziałek: kiedy wypada w 2020? Poznaj tradycje Poniedziałku Wielkanocnego
Z Lanym Poniedziałkiem wiąże się staropolski zwyczaj oblewania się wodą. Teraz pozostaje on raczej w formie symbolicznej, ale przed laty traktowano go bardzo dosłownie.
Niedziela Wielkanocna: tradycje i zwyczaje związane z tym wyjątkowym dniem
Niedziela Wielkanocna: tradycje i zwyczaje związane z tym wyjątkowym dniem
Niedziela Wielkanocna to dla katolików najważniejszy dzień w roku. Jest świętem ruchomym, w 2020 przypada 12 kwietnia. Obchody Niedzieli Wielkanocnej rozpoczynają się już wieczorem w Wielką Sobotę.
Wielki Piątek: post ścisły, liturgia Wielkiego Piątku i inne zwyczaje związane z tym dniem
Wielki Piątek: post ścisły, liturgia Wielkiego Piątku i inne zwyczaje związane z tym dniem
Wielki Piątek w 2020 wypada 10 kwietnia. W tym dniu katolików obowiązuje post ścisły, czyli konieczność powstrzymania się od jedzenia mięsa i ograniczenie ilości spożywanych posiłków.
Niedziela Palmowa 2020 - kiedy wypada? Tradycje i zwyczaje
Niedziela Palmowa 2020 - kiedy wypada? Tradycje i zwyczaje
Niedziela Palmowa 2020 wypada 5 kwietnia. W tym dniu przynosimy do kościołów palmy wielkanocne. W wielu parafiach odbywają się specjalne procesje.
Wielki Post - czym jest i ile trwa? Wielki Post 2020
Wielki Post - czym jest i ile trwa? Wielki Post 2020
Wielki Post to czas pokuty, który przygotowuje do przeżywania najważniejszego dla chrześcijan święta. Wielki Post rozpoczyna się w Środę Popielcową, podczas której kapłani posypują głowy wiernych popiołem.
Wielkanoc 2020 - kiedy wypadają święta wielkanocne?
Wielkanoc 2020 - kiedy wypadają święta wielkanocne?
W tym roku Wielkanoc przypada dopiero w kwietniu, ale już teraz warto znać jej termin i dowiedzieć się, kiedy jest wolne.
Kurczaczek wielkanocny w ozdobach świątecznych- znasz jego symbolikę?
Kurczaczek wielkanocny w ozdobach świątecznych- znasz jego symbolikę?
Kurczaczek wielkanocny to jeden z najmilszych i najbardziej uroczych symboli Wielkanocy. Nie sposób wyobrazić sobie świąteczne dekoracje bez tego puchatego maleństwa. Co wypada, a czego możesz nie wiedzieć o kurczaczku?
Ozdoby wielkanocne na szydełku - to prawdziwy hit, nie tylko w domu babci!
Ozdoby wielkanocne na szydełku - to prawdziwy hit, nie tylko w domu babci!
Wielkanocne dekoracje chętnie przygotowujemy już nawet na kilka tygodni przed świętami. Nic dziwnego - wprowadzają wiele radości i słońca do każdego domu. Szukasz wielkanocnych inspiracji na ozdoby? Pomyśl o... ozdobach wielkanocnych na szydełku!
Ozdoby wielkanocne z papieru - zrób to sama! 3 pomysły na piękne dekoracje
Ozdoby wielkanocne z papieru - zrób to sama! 3 pomysły na piękne dekoracje
Ozdoby wielkanocne to jeden z najważniejszych elementów przygotowań do tych radosnych świąt. Nadal bardzo popularne są papierowe ozdoby. Są łatwe do wykonania (to doskonała zabawa dla dzieci), zawsze się udają, łatwo je przechować i cudownie wyglądają!
Wielka Sobota: post, powstrzymywanie się od jedzenia mięsa, tradycje
Wielka Sobota: post, powstrzymywanie się od jedzenia mięsa, tradycje
Wielka Sobota to dzień, w którym Kościół namawia swoich wiernych do zachowania postu do czasu tzw. Wigilii Paschalnej Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Czy to oznacza, że tego dnia nie powinniśmy jeść mięsa?
Palma wielkanocna - zobacz, jak ją zrobić samodzielnie!
Palma wielkanocna - zobacz, jak ją zrobić samodzielnie!
Palma wielkanocna to jeden z najmilszych symboli tych świąt. Jeśli chcesz, by twoja palemka była wyjątkowa i wyróżniała się na tle innych, zrób ją sama!
SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)