Soki z cytrusów (np. sok grejfrutowy) czy zielona herbata zawierają flawonoidy, które silnie wpływają na działanie leków/fot. Fotolia

Wpływ kawy i kofeiny na zdrowie − poradnik

Jak parzyć kawę, żeby nie wpływała na stężenie cholesterolu we krwi? Jak kofeina wpływa na układ sercowo-naczyniowy, nerwowy i pokarmowy? Ile filiżanek kawy dziennie zapewni nam zwiększenie wydolności organizmu? Czy kawa powoduje, czy leczy ból głowy?
/ 27.09.2016 13:44
Soki z cytrusów (np. sok grejfrutowy) czy zielona herbata zawierają flawonoidy, które silnie wpływają na działanie leków/fot. Fotolia

W tę i z powrotem

Kofeina jest szybko i całkowicie wchłaniana z przewodu pokarmowego. Jej maksymalne stężenie występuje po około 30 minutach od jej spożycia. Kofeina z łatwością przenika barierę krew-mózg, krew-łożysko, dostaje się do płynu owodniowego, mleka i nasienia. Nie kumuluje się jednak w organizmie, gdyż po 3-4 godzinach jest całkowicie metabolizowana i usuwana.

1. Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

  • Kofeina jest jednym z głównych czynników podwyższających ciśnienie.
  • Już po trzech dniach regularnego picia kawy w umiarkowanych ilościach (2-3 filiżanki na dobę) nie obserwuje się wzrostu ciśnienia po jej spożyciu. Efekt presyjny kofeiny powraca już po 24 h abstynencji.
  • Wrażliwość na presyjne działanie kofeiny rośnie z wiekiem.
  • Najbardziej narażone na gwałtowne skoki ciśnienia są osoby starsze ze zdiagnozowanych nadciśnieniem, które piją kawę okazjonalnie.
  • Badania przeczą tezie, która głosi, że picie kawy zwiększa ryzyko wystąpienia choroby nadciśnieniowej. Jednak wszystko zależy od dawki i częstotliwości. Po wypiciu 6-10 filiżanek kofeina powoduje tachykardię.
  • Jeśli nie chcemy,  aby kawa czy inne napoje z kofeiną powodowały podwyższenie ciśnienia,  pijmy ją regularnie w małych ilościach albo wcale.

2. Kofeina jako środek przeciwbólowy

  • Kofeina od dawna jest stosowana jako środek łagodzący ból. Kofeina potęguje również przeciwbólowe działanie narkotyków m. in. morfiny.
  • Kofeina najprawdopodobniej blokuje receptory bólowe w mózgu oraz zwęża naczynia krwionośne przynosząc ulgę w napięciowych bólach głowy oraz migrenie.

3. Wpływ kawy na stężenie cholesterolu

  • To czy kawa będzie wpływać na zwiększenie stężenie cholesterolu całkowitego i zmniejszenie stężenie dobrego cholesterolu (HDL), zależy w dużym stopniu od sposobu jej parzenia.

Najniekorzystniejszy wpływ na zdrowie ma kawa zalewana wrzątkiem lub gotowana (kawa po turecku lub norweska). Kawa z ekspresu w znacznie mniejszym stopniu wpływa na stężenie cholesterolu.

  • Najzdrowsza jest kawa z ekspresu parzona z zastosowaniem papierowego filtra. Zapobiega on bowiem przedostawaniu się do naparu kaweolu i kafestolu- związków, które powodują wzrost stężenia cholesterolu we krwi.
  • Jednak najnowsze badania dowodzą, że regularne picie małych ilości kawy (maksymalnie 2 filiżanki dziennie) nie wpływa znacząco na stężenie cholesterolu we krwi.

Czytaj też: Wybór menu dla osób z podwyższonym cholesterolem

4. Wpływ kofeiny na układ nerwowy

  • Kofeina stymuluje podkorową części mózgu, zwiększa czujność i zdolność wykonywania czynności mechanicznych.
  • Kofeina ułatwia proces uczenia się i korzystnie wpływa na rozwiązywanie testów badających zdolności intelektualne.
  • Kofeina usuwa uczucie zmęczenia fizycznego i umysłowego.

Zbyt duże spożycie kofeiny może powodować nadmierne pobudzenie umysłowe i tzw. gonitwę myśli.

  • Kofeina powoduje wzrost stężenia adrenaliny, która osiąga swoje maksymalne stężenie ok. 3 h po spożyciu napoju i może wzrastać nawet 2-3 krotnie w stosunku do jej poziomu wyjściowego.
  • U osób nadużywających kawy i kofeiny może występować zirytowanie, rozkojarzenie, bóle głowy, gonitwa myśli, nadmierna pobudliwość.

5. Kofeina a układ pokarmowy

  • Kofeina wpływa rozkurczająco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, co może zaostrzać objawy choroby refleksowej oraz powodować biegunki.
  • U niektórych osób kawa może powodować uczucie pełności w żołądku, nudności, wzdęcia oraz bóle w nadbrzuszu.

Co na temat kofeiny sądzi Światowa Organizacja Zdrowia?

Z związku z wieloma kontrowersjami wokół kofeiny i jej wpływu na zdrowie Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła swoje stanowisko.

Według WHO kofeina:

  • Nie uzależnia,
  • Nie zwiększa ryzyka rozwoju raka,
  • Jest bezpieczna w dawkach 200-300 mg/dobę (2-3 filiżanki kawy),
  • Powoduje uwalnianie kwasów tłuszczowych z komórek tkanki tłuszczowej, oszczędzając glikogen, co zwiększa wydolność fizyczną organizmu,
  • Powoduje przejściowe podwyższenie poziomu glukozy we krwi,
  • Picie 2-3 kaw dziennie zwiększa o 5-15% wydolność organizmu.

Zobacz też: Kofeina szkodliwa dla dzieci

Autor: dietetyk Agnieszka Kopacz