Autyzm w szkole – obowiązki dziecka autystycznego

Obowiązek kształcenia dotyczy w Polsce wszystkich dzieci, które zgodnie z wymogami ustawy osiągnęły odpowiedni wiek – a więc także tych autystycznych. Mimo, iż edukacja dzieci autystycznych odbywa się na nieco innych zasadach, to władze publiczne mają obowiązek zapewnienia im odpowiednich warunków kształcenia. Zobacz, jakie prawa i obowiązki przysługują uczniom z autyzmem.

Autyzm w szkole – obowiązki dziecka autystycznego fot. Fotolia

Każdy inny, wszyscy równi

Współczesna pedagogika zwraca szczególną uwagę na konieczność uwzględniania w oddziaływaniach wychowawczych i nauczaniu indywidualnych cech uczniów. W szkole postulat ten staje się problemem ze względu na powszechny i zbiorowy charakter placówek oświatowych. Obowiązek szkolny dotyczy wszystkich osób w określonym wieku życia, pomimo że różnią się znacznie między sobą w zakresie rozwoju fizycznego i psychicznego.

Przyczyny szkolnych niepowodzeń

Większość niepowodzeń szkolnych jest wynikiem nieuwzględniania przez nauczycieli indywidualnych cech, możliwości i predyspozycji uczniów. W celu uwzględniania wspomnianych różnic stosuje się kilka zabiegów: stymulowanie (wspomaganie) rozwoju dziecka, różnicowanie programu nauczania, różnicowanie tempa uczenia się, tworzenie klas dla dzieci o specjalnych wymaganiach pedagogicznych oraz organizowanie szkolnictwa specjalnego.

Dziecko autystyczne w szkole

Jeszcze kilkanaście lat temu nauczyciele polskich szkół niezbyt często mieli do czynienia z dziećmi autystycznymi. Nie uczęszczały one do szkół powszechnych, a były kształcone w specjalnie do tego przeznaczonych placówkach lub organizowano dla nich indywidualne nauczanie w miejscu zamieszkania. Obecnie system kształcenia specjalnego jest szeroko rozbudowany i obejmuje różnorodne rodzaje oddziaływań, które szczegółowo przedstawiono dalej. Podstawowym celem tego typu nauczania jest stworzenie takich programów nauczania, które mają pomóc dzieciom z zaburzeniami fizycznymi i psychicznymi w osiąganiu najwyższego możliwego poziomu samowystarczalności i wykształcenia.

Warto wiedzieć: Czy szczepienia powodują autyzm?

Mama na rynku pracy

Pedagogika wobec autyzmu

Zarówno pedagogika, jak i psychologia zamiast na tym, co w dziecku chore i odbiegające od normy, zaczęła się koncentrować na tym, co w nim zdrowe, prawidłowo rozwinięte i upodabniające do ogółu rówieśników. Koncentracja na defektach sprzyjała izolacji dzieci i tworzeniu dla nich specjalnych miejsc pobytu, edukacji i rehabilitacji. Koncentracja na możliwościach rozwojowych stanowi natomiast przesłankę integracji społecznej. Do strategii służących urzeczywistnianiu wymienionych idei zalicza się: odrzucenie etykietowania w zależności od rodzaju niepełnosprawności, niekategorialne podejście w procesie dydaktycznym, deinstytucjonalizację oraz włączenie dzieci o nietypowym rozwoju w nurt edukacji ogólnej. Normalizacja oznacza przekonanie, że wszystkie osoby niepełnosprawne powinny mieć taki sam dostęp do wszelkich wartości i dóbr społecznych, jak osoby pełnosprawne (przez aktywne uczestnictwo w życiu bliższego i dalszego otoczenia). Integracja odnosi się z kolei do kształcenia dzieci z zaburzeniami rozwojowymi wspólnie z dziećmi o prawidłowym przebiegu rozwoju, przy uwzględnieniu ich szczególnych potrzeb i możliwości.

Prawo do nauki dla każdego

Zgodnie z art. 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 1 ustawy o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. , każdy obywatel ma prawo do nauki, a władze publiczne mają obowiązek zapewnić powszechny i równy dostęp do wykształcenia. W tym celu tworzą i wspierają systemy indywidualnej pomocy finansowej i organizacyjnej dla dzieci i młodzieży. System oświaty poza zapewnieniem realizacji prawa do kształcenia odpowiada za realizację prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego poziomu rozwoju.

Dowiedz się więcej: Jak rozpoznać, czy dziecko ma autyzm?

Obowiązki szkoły wobec dziecka autystycznego

Ponadto zgodnie z przepisami ww. ustawy dzieciom wymagającym szczególnych oddziaływań pedagogicznych, w tym z zaburzeniami autystycznymi, należy zapewnić:

  • dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do możliwości psychofizycznych dziecka,
  • możliwość korzystania z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i specjalnych form pracy dydaktycznej,
  • możliwość pobierania nauki we wszystkich typach szkół, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami,
  • opiekę przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych [rozporządzenie MENiS 2003].

Jaką placówkę wybrać?

W przypadku dzieci, u których postawiono diagnozę zaburzeń autystycznych, publiczne poradnie pedagogiczno-psychologiczne wydają orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego lub nauczania indywidualnego. Orzeczenie takie pozwala na dostosowanie treści, metod i organizacji nauczania do potrzeb i możliwości psychofizycznych dziecka. Ze względu na podkreślaną wielokrotnie różnorodność objawów autyzmu, uczniowie z zaburzeniami autystycznymi mogą realizować obowiązek przedszkolny i szkolny w szeregu placówek dydaktycznych i wychowawczych. Są to:

  1. przedszkola i szkoły ogólnodostępne,
  2. przedszkola specjalne i oddziały specjalne w przedszkolach ogólnodostępnych,
  3. oddziały integracyjne (oddział szkolny, w którym uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uczą się i wychowują razem z pozostałymi uczniami o rozwoju przebiegającym prawidłowo),
  4. szkoły integracyjne (szkoły, których wszystkie oddziały są oddziałami integracyjnymi),
  5. szkoły specjalne i oddziały specjalne w szkołach ogólnodostępnych (placówki dla uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, zorganizowane zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty) [Ustawa 1991; Rozporządzenie MENiS 2005a, b].

Polecamy: Czy biblioterapia pomaga dzieciom z autyzmem?

Fragment pochodzi z  książki „Autyzm – epidemiologia, diagnoza i terapia”  pod red. Tadeusza Pietrasa, Andrzeja Witusika i Piotra Gałeckiego, Wydawnictwo Continuo, 2010. Publikacja za zgodą wydawcy.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)