Błonica fot. Adobe Stock

Błonica (dyfteryt) - choroba zakaźna groźna zwłaszcza dla dzieci

Leczenie błonicy jest żmudne i skomplikowane, bo antybiotykoterapia nie jest wystarczająca. Najpierw leczy się miejscowo, pobiera wymaz z gardła, izoluje dziecko. W Polsce obowiązkowe jest szczepienie przeciwko błonicy.
Edyta Liebert / 07.01.2020 09:40
Błonica fot. Adobe Stock

Co to jest błonica (dyfteryt)

To choroba zakaźną, którą wywołują bakterie moczugowca błonicy. Schorzenie to ma trudny przebieg, a nieleczona błonica prowadzi nawet do zgonu.
 

Jak można zarazić się błonicą?

Błonicą można zarazić się drogą kropelkową oraz przez bezpośredni kontakt z chorą osobą lub nosicielem (zabawki w przedszkolu, wspólna szklanka). Bakteria przedostaje się do organizmu pacjenta przez nosa lub jamę ustną, zajmuje błony śluzowe górnych dróg oddechowych.
 

Błonica - jak wygląda i przebieg choroby

Czasem może dojść do zajęcia spojówek, ucha środkowego, błon śluzowych narządów płciowych albo zranionej skóry. Bakteria wytwarza toksynę, która wnika przez błony śluzowe i dostaje się do krwiobiegu. Po drodze sieje spustoszenie i uszkadza wiele narządów wewnętrznych, takich jak: nerki, nadnercza, serce, wątroba, ośrodkowy układ nerwowy.
 
Miejscowe działanie toksyny powoduje wystąpienie widocznych szarych nalotów, tzw. błon rzekomych (stąd nazwa choroby). Próba usunięcia błon wywołuje krwawienie i ból. Choroba wylęga się przez 2-5 dni.  Czas potrzebny do zarażenia się dyfterytem to około cztery tygodnie.
 

Błonica - przyczyny i rodzaje

Bezpośrednim źródłem choroby jest toksyna błonicza (jad wytwarzany przez niektóre szczepy wspomnianej bakterii). Nosicielem błonicy może być każdy, nawet osoby zdrowe mają w swoim organizmie zarazki błonicy, a choroba dzieli się na kilka typów:
  1. Błonica gardła. Ta postać błonicy jest najczęściej występującym rodzajem; objawia się pojawieniem na migdałkach nalotów ogniskowych z tendencją do zlewania się lub częściej do przechodzenia na łuki podniebienne, języczek i tylną ścianę gardła. Znacznie wzrasta temperatura ciała. Węzły chłonne podżuchwowe i szyjne są powiększone, a z ust wyczuwa się słodkawy fetor. Zwraca uwagę bladość skóry, podkrążone oczy i cierpiący wyraz twarzy chorego dziecka. W przebiegu choroby narasta brak łaknienia, apatia, mogą wystąpić wymioty i bóle brzucha.
  2. Błonica nosa. Występuje głównie u niemowląt. Ze względu na możliwość rozsiewu drobnoustrojów błonica w większym stopniu zagraża osobom znajdującym się w naszym otoczeniu niż pacjentowi. Początkowo występuje katar wodnisty lub ropny, następnie podbarwiony krwawą wydzieliną. Pojawia się również sapka i trudności w ssaniu.
  3. Błonica krtaniRozwija się bardzo szybko (1–2 dni), może doprowadzić do uduszenia (konsekwencja zwężenia głośni przez powstające błony). Charakterystyczne objawy to: chrypka aż do zupełnej afonii, szczekający kaszel, duszność, świst wdechowy, sinica. Musi zostać podjęte leczenie szpitalne.
  4. Błonica toksyczna/złośliwa/piorunująca. Każdy przypadek błonicy może na początku występować w postaci toksycznej lub rozwinąć się wtórnie z postaci nietoksycznej. W najbardziej toksycznej, złośliwej postaci błonicy tworzą się od razu bardzo rozległe brązowawe naloty (ze względu na domieszkę krwi). Pojawia się bladość skóry, krwawienie z nosa, gardła i przewodu pokarmowego, silny obrzęk węzłów chłonnych szyjnych (tzw. szyja Cezara lub Nerona). Słyszalny jest gardłowy świst, występuje upośledzenie mowy. W błonicy toksycznej odnotowuje się dużą ilość przypadków śmiertelnych.

Ogólne objawy błonicy

  • ból gardła,
  • wysoka gorączka,
  • wysokie tętno,
  • dysfunkcję krtani,
  • nalot na migdałach w kolorze białym lub szarym,
  • ból w okolicach serca,
  • mdły zapach z ust,
  • powiększone węzły chłonne,
  • zmiany w jamie nosowo-gardłowej;
  • bladość,
  • niskie ciśnienie krwi.

Leczenie błonicy

Rozpoznanie błonicy polega na badaniu laboratoryjnym, do którego pobiera się wymaz z gardła, aby wykryć obecność maczugowców błonicy w miejscach zmienionych chorobowo. Na początku należy usunąć źródła zakażenia i odizolować chorego.
 
Izolację chorego od otoczenia można przerwać, gdy w próbkach pobranych z nosa i gardła pacjenta w ciągu 6 dni, nie zostanie potwierdzona obecność bakterii. 
 
Wdraża się antybiotykoterapię (podaje się penicylinę). Penicylina niszczy bakterie, które rozprzestrzeniają się w gardle oraz na skórze, ale nie jest w stanie zapobiec skutkom działania toksyn wytwarzanych przez bakterie - maczugowce. Pacjentom podaje się antytoksyny.
 
Opieka nad chorym na błonicę dzieckiem polega na podawaniu także chłodnych, a nawet zimnych płynów, bo zmniejszają one przekrwienie gardła. Ważne jest utrzymywanie higieny osobistej. Należy powstrzymać się od wysiłku fizycznego.
 

Błonica - zagrożenia i powikłania

Na uszkodzenia narażone są narządy (wątroba, nerki), a powikłania mogą dotknąć serce (zapalenie mięśnia sercowego) oraz układ oddechowy. 

W  Polsce podaje się obowiązkowo szczepionkę przeciwko tężcowi w formie szczepionki DTP (błonica-tężec-krztusiec). Według kalendarza szczepień dzieci powinny otrzymać 4 dawki szczepionki DTP jeszcze przed rozpoczęciem nauki w szkole i po jednej dawce szczepionki TD w 14. i 19. roku życia.
 
Dorośli w dużej mierze bagatelizują dawki przypominające, bo w Polsce choroba dotyka pojedyncze przypadki. Bardzo wiele matek ignoruje obowiązek szczepienia dzieci, w konsekwencji dochodzi do zarażenia.

Uważaj: Choroby zakaźne wieku dziecięcego
Tężec - koniecznie się szczepObjawy odry u dzieci: reaguj natychmiast

 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)