POLECAMY

8 ważnych pytań o badania krwi

Proste badanie krwi może wykryć poważne kłopoty zdrowotne. Im wcześniej, tym większa szansa na wyleczenie choroby!

8 ważnych pytań o badania krwi fot. Fotolia
Czy zawsze wynik, który odbieramy w laboratorium jest wiarygodny? Otóż okazuje się, że nie! Sprawdź, co może mieć wpływ na prawidłowe wykonanie badań i uniknij pomyłek przy diagnozie.

Okazuje się, że do niektórych badań trzeba się przygotować, przy innych zaś warto wiedzieć o tym, co wpływa na pomiary, by uniknąć ich zafałszowania. Warto przy tym pamiętać, że morfologia jest podstawowym badaniem profilaktycznym, które każdy z nas powinien wykonywać co roku. Dodatkowo we krwi trzeba co jakiś czas oznaczać także poziom hormonów, enzymów i innych składników, które mogą świadczyć o kondycji naszego organizmu.

Tu nie ma reguły – o zakresie tych badań i ich częstotliwości decyduje lekarz internista. Jeśli ktoś ma rodzinne skłonności do miażdżycy, powinien częściej niż inni sprawdzać poziom cholesterolu we krwi. Wskazania do wykonywania analiz mogą także wynikać z trybu życia lub obserwacji własnego ciała (tyję? przekonam się czy z moją tarczycą wszystko w porządku). I wcale nie trzeba czekać, aż lekarz zleci nam wykonanie testów - warto samemu zwrócić się do niego z prośbą o wystawienie skierowania.

Oto wskazówki, które ułatwią ci prawidłowe wykonanie badań i sprawią, że uzyskane wyniki będą rzeczywiście prawdziwe:

1. Czy na pobranie krwi zawsze trzeba pójść na czczo?


Nie zawsze. To zależy od tego, na jakie badania mamy skierowanie:
  • Co najmniej 12 godzin od ostatniego posiłku musi minąć, by zmierzyć poziomu cukru, cholesterolu całkowitego i jego frakcji (tzw. lipidogram), enzymów trzustki (lipazy i amylazy) oraz OB.
  • Badania, które w zasadzie powinny być wykonane na czczo, ale jeśli ktoś musi, może wcześniej zjeść lekki posiłek to: morfologia, próby wątrobowe, oznaczenie poziomu kwasu moczowego i elektrolitów.
  • Na wyniki innych analiz w tym m.in. poziomu hormonów, posiłki nie mają wpływu.
  • Badanie glukozy na czczo musi być wykonane w jak najkrótszym czasie od wstania z łóżka. Jeśli pacjent wstaje o 5 rano, biega, jedzie długo do laboratorium i oddaje krew już po kilku godzinach porannej aktywności to wynik badania może być zafałszowany. Poziom glukozy bywa wówczas albo bardzo niski (bo cukier spadł i organizm nie zdążył zareagować) albo bardzo wysoki (ponieważ wątroba pod wpływem wydzielanego w takiej sytuacji glukagonu wyprodukowała już dużą ilość glukozy, która pojawiła się we krwi).

2. Czy to prawda, że osoby, u których trudno pobrać krew powinny wypić przedtem szklankę wody?


Tak. W takiej sytuacji powinno się wypić jedną szklankę czystej wody (bez cukru) wieczorem a drugą rano, na około godzinę przed pójściem do laboratorium. Woda rozrzedza nieco krew, łatwiej więc wówczas pobrać materiał do strzykawki. O tej metodzie powinny pamiętać także osoby, które mają wysoką temperaturę (np. podczas infekcji). Silne pocenie się w czasie gorączki odwadnia organizm, co także zagęszcza krew. Warto jednak przestrzegać zasady jednej szklanki, czyli nie wypijać więcej przed badaniem, ponieważ, jeśli krew jest nadmiernie rozrzedzona, w każdym jej mililitrze mniej jest składników, które podlegają analizie, a to może wpłynąć na wyniki.

3. Podobno dieta stosowana poprzedniego dnia może mieć wpływ na wynik badań (np. poziom cholesterolu)?


Badanie cholesterolu powinno być wykonane po 10-12 godzinnej przerwie w jedzeniu, ale kolacja rzeczywiście musi być lekkostrawna i niezbyt obfita. Jeśli ktoś zje na noc golonkę lub dużo słodyczy, rano prawie na pewno będzie miał wysoki poziom trójglicerydów. Najlepiej zjeść na kolację lekką sałatkę, z mięsem lub rybą oraz niewielki kawałek pieczywa.

4. Czy na morfologię mogę pójść w czasie miesiączki?


Tego akurat powinno się unikać. Morfologia powinna być wykonywana w połowie cyklu. W trakcie krwawienia, zwłaszcza jeśli jest ono obfite, wyniki mogą być zaniżone. Nie wolno też w tym czasie wykonywać badania ogólnego moczu, ponieważ nie sposób jest pobrać po pojemniczka próbki, do której nie dostałyby się drobinki krwi. A otrzymany wynik, na którym wpisana jest obecność krwi w moczu może zmylić lekarza – to alarmujący sygnał, który świadczy o poważnych kłopotach z nerkami.
Uwaga! Jeśli ktoś ma zlecone badanie poziomu hormonów tzw. kobiecych, to trzeba pójść do laboratorium w ściśle określonym dniu cyklu. Progesteron najlepiej sprawdzić w 21. – 22. dniu od początku ostatniej miesiączki, a estrogeny około 5. dnia cyklu. Są też badania, które wykonuje się kilkakrotnie w ciągu cyklu, wówczas ginekolog udziela szczegółowych instrukcji.

5. Mam skierowanie na badanie poziomu prolaktyny. Czy trzeba się do tego jakoś przygotować?


Prolaktyna jest u kobiet jednym z hormonów, których poziom wzrasta znacznie podczas stresu. Dlatego, by wynik był wiarygodny, warto zadbać o zrelaksowanie się przed badaniem. Nie ma sensu iść do laboratorium po nieprzespanej nocy, silnych stresach czy przeżyciach emocjonalnych a także po porannej kłótni z domownikami. Wówczas prawie na pewno poziom prolaktyny będzie podwyższony.

6. Biorę, zawsze rano, lekarstwa na nadciśnienie i tarczycę. Czy mam je wziąć także przed pobraniem krwi?


Leki na nadciśnienie tak. Nie wpływają one na wyniki. Jeśli chodzi o preparaty na tarczycę koniecznie trzeba zapytać swojego lekarza, czy należy je przyjąć przed pobraniem krwi, czy dopiero później. Zwykle, jeśli badania obejmują także sprawdzenie poziomu hormonów (np. TSH), leki przyjmuje się dopiero po pobraniu próbki krwi. Jeśli chodzi o inne przyjmowane regularnie leki, zawsze warto zapytać lekarza wystawiającego skierowanie, czy mają one wpływ na wyniki badań.

7. Czy można pić alkohol wieczorem?


Mała lampka wina nie zaszkodzi, ale większa ilość podniesie poziom niektórych parametrów. Chodzi głównie o próby wątrobowe (oznaczane skrótami ALAT, AspAT), glukozę i cholesterol. Na dzień przed tymi badaniami lepiej w ogóle powstrzymać się od picia alkoholu. Ta substancja jest bowiem metabolizowana w wątrobie i stąd bierze się jej wpływ na wskaźniki oznaczane w wyżej wymienionych badaniach.

8. Czy to prawda, że badań krwi nie robi się po wysiłku fizycznym?


Tak. Następnego dnia po intensywnym treningu rzeczywiście niektóre wskaźniki mogą być zmienione. Między innymi, obserwuje się fizjologiczny wzrost liczby białych krwinek, co może błędnie sugerować, że w organizmie istnieje jakiś stan zapalny lub zakażenie bakteryjne. Zaburzenie parametrów krwi wynika także z tego, że niektóre badane substancje są wydzielane m.in. w czasie pracy mięśni lub ich ilość zmienia się pod wpływem zwiększonego metabolizmu. Chodzi tutaj m.in. o
kreatyninę,
  • aminotransferazę asparaginianową (Aspat, GOT)
  • mocznik,
  • białko,
  • kortyzol,
  • testosteron.
Efektem nadmiernego rozpadu krwinek czerwonych, spowodowanego np. uderzaniem stopami o podłoże w trakcie długotrwałego biegu, może być podwyższenie stężenia bilirubiny całkowitej. Wysiłek fizyczny może także podnosić stężenie parametrów biorących udział w tzw. reakcji ostrej fazy (np. białka CRP). Dodatkowo, pod wpływem wysiłku, może się zmniejszać lub zwiększać objętość osocza.

Odwodnienie wywołane nadmiernym poceniem czy niewystarczającą podażą płynów podczas treningu, mogą skutkować zwiększeniem wartości badanych parametrów (patrz pyt. 2). Natomiast wypicie dużej ilości płynów podczas i po wysiłku może z kolei spowodować zjawisko zwane „anemią sportowców”. To obniżenie ilości czerwonych krwinek, hemoglobiny i hematokrytu, spowodowane zwiększeniem objętości osocza (może to sugerować występowanie zaburzeń gospodarki żelazem w organizmie).

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)