Wcześniejsza emerytura

Na wcześniejszą emeryturę możesz przejść tylko do końca tego roku. Musisz przy tym spełnić określone przepisami warunki. Potem ten przywilej będzie dostępny jedynie dla wybranych zawodów.

Marzy ci się odpoczynek od codziennych zawodowych obowiązków? Taką możliwość daje przejście na wcześniejszą emeryturę. Wyjaśniamy, kto może skorzystać z tego przywileju.

Ważna jest data urodzenia
Uprawnienia emerytalne zależą m.in. od daty twojego urodzenia.

Jeżeli urodziłaś się przed 1 stycznia 1949 r.
, możesz przejść na wcześniejszą emeryturę, gdy masz 55 lat i co najmniej 30 lat pracy lub 20 lat pracy i orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy (mężczyzna – 60 lat życia i 35-letni staż pracy 25 lat pracy i orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy).

Przepisy wymagają także, abyś:
  • bezpośrednio przed złożeniem wniosku miała ubezpieczenie pracownicze,
  • w ciągu 2 lat przed złożeniem wniosku o wcześniejszą emeryturę była zatrudniona co najmniej przez pół roku  na podstawie umowy o pracę (wymiar etatu nie ma znaczenia). Nie musisz spełniać tego warunku, jeżeli w dniu zgłoszenia wniosku pobierałaś rentę. Istotne jest tylko, abyś przed rentą była zatrudniona na etacie.
Ważne. Jeżeli byłaś na zasiłku dla bezrobotnych lub sama opłacasz dobrowolne ubezpieczenie pracownicze, wymagane 2 lata są liczone od momentu przejścia na zasiłek lub ubezpieczenie.
Nie muszą spełniać tego warunku kobiety, które przez 30 lat były zatrudnione na umowie o pracę.

Uwaga! Nabycie prawa do wcześniejszej emerytury nie jest uzależnione od rozwiązania umowy o pracę. Jeśli jednak chcesz ją otrzymywać, musisz wystąpić o rozwiązanie umowy o pracę.

Gdy urodziłaś się po 31 grudnia 1949 r., a przed 31 grudnia 1968 r., skorzystasz z wcześniejszej emerytury, jeśli do 31 grudnia 2008 r.:
  • skończysz 55 lat,
  • twój staż pracy wynosi co najmniej 30 lat (20 lat pracy i orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy),
  • dwa lata przed złożeniem wniosku pracowałaś na umowie o pracę,
  • wystąpiłaś z otwartych funduszy emerytalnych (składasz w ZUS-ie wniosek o wykreślenie z rejestru członków OFE i przekazanie do budżetu państwa zgromadzonych tam środków).
Warto wiedzieć. Jeśli spełniasz te warunki, nie musisz zwalniać się z pracy. Na wcześniejszą emeryturę możesz przejść w kolejnych latach, byle przed ukończeniem 60 lat (wtedy przysługuje ci już ustawowa emerytura).

Wcześniej za szkodliwe warunki
Jeżeli pracowałaś w tzw. szczególnych warunkach pracy, czyli szkodliwych dla zdrowia, albo wykonywałaś zawód o szczególnym charakterze, możesz przejść na emeryturę, mając krótszy staż pracy niż inne osoby.

Ten przywilej dotyczy osób, których praca jest wymieniona na liście zawodów uprawniających do wcześniejszej emerytury (znajdziesz ją w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. DzU nr  8 poz. 43 z póź. zm.). Wymienione w wykazie zawody są podzielone na listę A i B.

Jeśli twój zawód jest na liście A
 (np. praca w hutnictwie, transporcie, przy chemikaliach, w chłodni,), możesz przejść na emeryturę po ukończeniu 55 lat (mężczyźni – 60) i 20 latach pracy (mężczyźni – 25 lat), z tego 15 lat w warunkach szczególnych.

Gdy jest na liście B
, powinnaś mieć 20 lat pracy (mężczyźni – 25 lat). Wiek przejścia na emeryturę zależy od zawodu. Na przykład, jeśli pracujesz w lotnictwie, musisz mieć ukończone 55 lat i przepracowane 15 lat w szczególnych warunkach. Natomiast osoby pracujące na przykład przy azbeście muszą mieć 50 lat  i 10 lat pracy w szczególnych warunkach.

Pamiętaj, że do czasu pracy w szczególnych warunkach nie są wliczane m.in. okresy przebywania na zwolnieniu lekarskim, urlopie macierzyńskim (po 14 listopada 1991 r.). Wlicza się natomiast urlop wypoczynkowy.

Warto wiedzieć.
Aby starać się o wcześniejszą emeryturę, trzeba udowodnić zatrudnienie w szczególnych warunkach. W świadectwie pracy musi znaleźć się adnotacja o „pracy szczególnej” z wymienionym działem rozporządzenia, stanowiskiem, wymiarem zatrudnienia. Wymagane jest zatrudnienie na pełnym etacie, czyli praca musiała być wykonywana w tym wymiarze w sposób ciągły (nie dotyczy to osób na stanowiskach kierowniczych, które pracowały w szczególnych warunkach i jednocześnie nadzorowały pracę innych).

…za pracę w szczególnym charakterze

Prawo do wcześniejszej emerytury mają także osoby, które były zatrudnione w szczególnym charakterze, np.
  • strażacy i celnicy – muszą mieć ukończone 55 lat i 20 lat pracy (mężczyźni – 60 lat i 25 pracy) oraz 15 lat pracy w zawodzie; wiek emerytalny muszą osiągnąć podczas pracy w zawodzie,
  • twórcy i artyści – 15 lat pracy w zawodzie i wiek emerytalny osiągnięty w czasie zatrudnienia i nie później niż w ciągu 5 lat po jego ustaniu. Wymagany wiek zależy od rodzaju działalności, np. akrobatki – 40 lat, tancerki – 40 lat, chórzystki – 50 lat, dyrygentki – 55 lat,
  • nauczyciele – tu są możliwe dwa rozwiązania. Pierwsze – tak jak inne zawody uprzywilejowane, przejście na emeryturę w wieku 55 lat (panowie – 60) i 20 (25) lat pracy, w tym 15 lat w oświacie. Druga możliwość – dostaniesz emeryturę niezależnie od wieku, ale musisz mieć 30 lat pracy, w tym 20 w oświacie. W szkolnictwie specjalnym wystarczy ci 25 lat stażu (w tym 20 w szkolnictwie).
Uwaga! Osoby, które urodziły się między 1 stycznia 1949 r. a 31 grudnia 1968 r., muszą spełnić te warunki do 31 grudnia 2008 r. Ponadto nie mogą należeć do OFE.


Jak załatwić formalności
Aby ZUS zaczął wypłacać ci wcześniejszą emeryturę, należy złożyć w nim następujące dokumenty:
  • wniosek o przyznanie emerytury – druk ZUS Rp-1,
  • kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych (druk ZUS Rp-6),
  • świadectwa pracy ze wszystkich miejsc zatrudnienia,
  • zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (druk ZUS Rp-7),
  • dowody potwierdzające okres nauki w szkole wyższej (nie wystarczy dyplom, potrzebne jest zaświadczenie wydane przez dziekanat mówiące o tym,  ile wynosił okres nauki),
  • odpisy aktów urodzenia dzieci,
  • zaświadczenie z urzędu pracy, jeżeli pobierałaś zasiłek dla bezrobotnych.

Co nas czeka dalej
Od nowego roku  mają zmienić się zasady przejścia na wcześniejszą emeryturę. To, czy będziesz mogła skorzystać z tego przywileju, w dużej mierze będzie zależało od tego, czy twoja praca zostanie ujęta w wykazie prac o szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.

Rządowy projekt przewiduje, że na tzw. emeryturę pomostową będzie mogła odejść osoba, która spełni łącznie następujące warunki:
  • urodziła się po 31 grudnia 1948 r.,
  • przed 1 stycznia 1999 r. była zatrudniona na stanowiskach lub przy pracach wymienionych w wykazie prac zawartych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 1983 r.,
  • po 31 grudnia 2008 r. wykonywała pracę wymienioną w wykazie prac szkodliwych lub o szczególnym charakterze,
  • przepracowała co najmniej 15 lat w warunkach szkodliwych (dla niektórych prac, np. przy azbeście, wystarczy 10 lat),
  • staż pracy wynosi 20 lat (dla mężczyzn – 25 lat),
  • ukończyła 55 (50 – np. stewardesa) lat; mężczyzna – 60 lat (55 lat – gdy pracuje np. jako pilot).

Dla kogo jeszcze wcześniejsza emerytura?

Mogą na nią przejść urodzeni przed 1 stycznia 1949 r.:
  • inwalidzi wojenni i wojskowi,
  • kombatanci,
  • pracownicy urzędów państwowych,
  • pracownicy samorządowi,
  • żołnierze zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnieni w kopalniach węgla, kamieniołomach i zakładach wydobywania rud uranu,
  • mianowani nauczyciele akademiccy,
  • osoby uprawnione do renty z tytułu niezdolności do pracy z tytułu wypadku
  • przy pracy, w drodze do lub z pracy albo wskutek choroby zawodowej.


Okresy wliczane do stażu pracy:
Do stażu pracy wymaganego do emerytury wlicza się okresy składkowe i bezskładkowe. Okresy składkowe to m.in. okres:
  • zatrudnienia na umowie o pracę,
  • pobierania zasiłku macierzyńskiego,
  • pracy na podstawie umowy zlecenie,
  • prowadzenia działalności gospodarczej.

Okresy nieskładkowe (uwzględnia się je w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 okresów składkowych) to m.in. okres:
  • pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego,
  • nauki w szkole wyższej na jednym kierunku (nie więcej niż 5 lat),
  • pracy w gospodarstwie rolnym rodziców,
  • urlop wychowawczy.

Alicja Hass / Przyjaciółka

Konsultacja prawna: Ewa Karaś, prawnik, ekspert portalu www.wieszjak.pl
Tagi: pracaemerytura
Podwyżka w pracy - rady psychologa
SKOMENTUJ (1)
KOMENTARZE (1)
P./6 lat temu
powinna być możliwa do wypłacania od 45 roku, jeżeli w I i II filarze zostaną środki finansowe pozwalające na wypłatę po 65 roku życia minimalnej emerytury pomimo wypłaty wcześniejszego świadczenia.