nieślubne dzieci fot. Adobe Stock

Pokrewieństwo i powinowactwo - najważniejsza terminologia

Czy wiesz, że matka męża to świekra, synowa to snecha, a mąż siostry to swak? Poznaj właściwe określenia bliższych i dalszych członków rodziny.
nieślubne dzieci fot. Adobe Stock

Czy zdarza się, że podczas rodzinnych uroczystości nie rozumiesz połowy słów, gdy babcie i dziadkowie opowiadają o tym, co słychać u dalszej rodziny? Stryjowie, wujenki i kumowie są w miarę znani, ale czasem niezbędne okazuje się rozrysowanie całego drzewa genealogicznego, by pojąć kto dla kogo kim jest...

Krewni wstępni - rodzice, dziadkowie, pradziadkowie

Linię wstępnych po ojcu nazywa się linią po mieczu (np. babcia po mieczu), a linię po matce – po kądzieli.

  • pradziad (dla prawnuka, prawnuczki)
  • prababa (dla prawnuka, prawnuczki)

Krewni wstępni - agnaci (ze strony ojca) i kognaci (ze strony matki)

  • dziad ojczysty/macierzysty (dla wnuka, wnuczki)
  • baba ojczysta/macierzysta (dla wnuka, wnuczki)

Krewni boczni - od rodzeństwa oraz rodzeństwa matki, ojca i dziadków

  • prastryj (przestryj, dziad stryjeczny) = brat dziada
  • prawuj (przedwieć, dziad wujeczny) = brat baby
  • praciota (przeciota, baba cioteczna) = siostra dziada/baby
  • brat (dla brata, siostry)
  • siostra (dla brata, siostry)
  • półbrat = syn jednego z rodziców z poprzedniego związku (dla półbrata, półsiostry)
  • półsiostra = córka jednego z rodziców z poprzedniego związku (dla półbrata, półsiostry)
  • brat stryjeczny = syn brata ojca (dla brata stryjecznego, siostry stryjecznej)
  • siostra stryjeczna = córka brata ojca (dla brata stryjecznego, siostry stryjecznej)
  • brat wujeczny = syn brata matki (dla brata ciotecznego, siostry ciotecznej)
  • siostra wujeczna = córka brata matki (dla brata ciotecznego, siostry ciotecznej)
  • brat cioteczny = syn siostry ojca/matki (dla brata wujecznego/ciotecznego, siostry wujecznej/ciotecznej)
  • siostra cioteczna = córka siostry ojca/matki (dla brata wujecznego/ciotecznego, siostry wujecznej/ciotecznej)
  • brat prastryjeczny = wnuk brata dziada (dla brata prastryjecznego, siostry prastryjecznej)
  • siostra prastryjeczna = wnuka brata dziada (dla brata prastryjecznego, siostry prastryjecznej)
  • brat prawujeczny = wnuk brata baby (dla brata praciotecznego, siostry praciotecznej)
  • siostra prawujeczna = wnuka brata baby (dla brata praciotecznego, siostry praciotecznej)
  • brat pracioteczny = wnuk siostry dziada/baby (dla brata prawujecznego/praciotecznego, siostry prawujecznej/praciotecznej)
  • siostra pracioteczna = wnuk siostry dziada/baby (dla brata prawujecznego/praciotecznego, siostry prawujecznej/praciotecznej)

Krewni boczni - agnaci (od rodzeństwa ojca)

  • stryj (rodzony) = brat ojca (dla synowca, synowicy)
  • ciota (ojczysta) = siostra ojca (dla bratańca, bratanicy)
  • stryj stryjeczny = syn brata dziada ojczystego (dla niecia, nieściory)
  • ciota stryjeczna = córka brata dziada ojczystego (dla niecia, nieściory)
  • stryj wujeczny = syn brata baby ojczystej (dla niecia, nieściory)
  • ciota wujeczna = córka brata baby ojczystej (dla niecia, nieściory)
  • stryj cioteczny = syn siostry dziada ojczystego lub baby ojczystej (dla niecia, nieściory)
  • ciota cioteczna = córka siostry dziada ojczystego lub baby ojczystej (dla niecia, nieściory)

Krewni boczni - kognaci (od rodzeństwa matki)

  • wuj (rodzony) = brat matki (dla siostrzeńca, siostrzenicy)
  • ciota (macierzysta) = siostra matki (dla siostrzeńca, siostrzenicy)
  • wuj stryjeczny = syn brata dziada macierzystego (dla niecia, nieściory)
  • ciota stryjeczna = córka brata dziada macierzystego (dla niecia, nieściory)
  • wuj wujeczny = syn brata baby macierzystej (dla niecia, nieściory)
  • ciota wujeczna = córka brata baby macierzystej (dla niecia, nieściory)
  • wuj cioteczny = syn siostry dziada macierzystego lub baby macierzystej (dla niecia, nieściory)
  • ciota cioteczna = córka siostry dziada macierzystego lub baby macierzystej (dla niecia, nieściory)

Powinowaci

Powinowactwo rozszerza rodzinę, m.in. o krewnych osoby biorącej ślub, np. teściów.

  • mąż (dla żony)
  • żona (dla męża)
  • dziewierz = brat męża (dla bratowej)
  • jątrew = żona brata męża (dla jątrwi)
  • zełwa = siostra męża (dla bratowej)
  • zełwin = mąż siostry męża (dla szurzyny)
  • szurzy = brat żony (dla swaka)
  • szurzyna = żona brata żony (dla zełwina)
  • świeść = siostra żony (dla swaka)
  • paszenog = mąż siostry żony (dla paszenoga)
  • swak = mąż siostry (dla szurzego, dla świeści)
  • bratowa = żona brata (dla dziewierza, dla zełwy)
  • brat przyrodni (dla brata przyrodniego, siostry przyrodniej; nie mają wspólnego rodzica)
  • siostra przyrodnia (dla brata przyrodniego, siostry przyrodniej; nie mają wspólnego rodzica)
  • swat, współświekier = ojciec męża córki
  • swatew, współświekra = matka męża córki
  • współteść = ojciec żony syna
  • współteścia = matka żony syna
  • kum (kmoter) = ojciec chrześniaka/chrześnicy, ojciec chrzestny syna/córki/chrześniaka/chrześnicy (dla kuma, kumy)
  • kuma (kmotra) = matka chrześniaka/chrześnicy, matka chrzestna syna/córki/chrześniaka/chrześnicy (dla kuma, kumy)
  • świekier = ojciec męża (dla snechy)
  • świekra (świekrew) = matka męża (dla snechy)
  • teść (cieść) = ojciec żony (dla zięcia)
  • teścia (ćcia) = matka żony (dla zięcia)
  • ojczym (dla pasierba, pasierbicy)
  • macocha (dla pasierba, pasierbicy)
  • ojciec chrzestny (dla chrześniaka, chrześnicy)
  • matka chrzestna (dla chrześniaka, chrześnicy)
  • prastryjna (baba stryjeczna) = żona brata dziada
  • prawujna (baba wujeczna) = żona brata baby
  • prapociot (dziad cioteczny) = mąż siostry dziada/baby
  • praświekier = dziad męża (dla prasnechy)
  • praświekra = baba męża (dla prasnechy)
  • prateść = dziad żony (dla prazięcia)
  • prateścia = baba żony (dla prazięcia)
  • stryjna = żona brata ojca (dla pociotka, pociotki)
  • wujna = żona brata matki (dla pociotka, pociotki)
  • pociot = mąż siostry ojca, mąż siostry matki (dla pociotka, pociotki)

Krewni zstępni - potomkowie - dzieci, wnuki, prawnuki

  • syn (dla ojca, matki)
  • córka (dla ojca, matki)

Krewni boczni

  • synowiec = syn brata (dla stryja)
  • synowica = córka brata (dla stryja)
  • brataniec = syn brata (dla cioty)
  • bratanica = córka brata (dla cioty)
  • siostrzeniec = syn siostry (dla wuja, cioty)
  • siostrzenica = córka siostry (dla wuja, cioty)
  • nieć (nieść) = wnuk stryja, wnuk wuja, wnuk cioty (dla stryja / wuja stryjecznego / wujecznego / ciotecznego, cioty stryjecznej / wujecznej / ciotecznej)
  • nieściora = wnuka stryja, wnuka wuja, wnuka cioty (dla stryja / wuja stryjecznego / wujecznego / ciotecznego, cioty stryjecznej / wujecznej / ciotecznej)

Powinowaci

  • zięć = mąż córki (dla teścia, teści)
  • snecha = żona syna (dla świekra, świekrwi)
  • pasierb (dla ojczyma, macochy)
  • pasierbica (dla ojczyma, macochy)
  • chrześniak (dla ojca chrzestnego, matki chrzestnej)
  • chrześnica (dla ojca chrzestnego, matki chrzestnej)
  • pociotek (dla stryjny, wujny, pociota)
  • pociotka (dla stryjny, wujny, pociota)

Krewni zstępni

  • wnuk (dla dziada, baby)
  • wnuka (dla dziada, baby)
  • prawnuk (dla pradziada, prababy)
  • prawnuka (dla pradziada, prababy)

Powinowaci

  • prazięć = mąż wnuki (dla prateścia, prateści)
  • prasnecha = żona wnuka (dla praświekra, praświekry)

Źródło: rodowody.pun.pl

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (7)
/22.06.2019 22:06
To ciekawa staropolszczyzna. Ja jednak przy zbyt zawikłanych relacjach używam wytrychów w postaci: KUZYN lub KREWNY. Bo co z tego jeśli użyjemy określenia mało znanego, którego nikt nie rozszyfruje. Chyba tylko dla szpanu.
/12.04.2019 20:57
Kim będzie dla mnie córka mojego brata stryjecznego? I kim ja będę dla niej?
/07.10.2018 16:18
Kim będzie dla mnie i odwrotnie mąż mojej pasierbicy?
POKAŻ KOMENTARZE (4)