Od kiedy pamiętam, Aldona uważała się za wyrocznię w każdej dziedzinie życia. Była starsza o dwa lata i skąpa. Jej oszczędność już dawno przekroczyła jednak granice zdrowego rozsądku. Potrafiła przyjść do mnie na kolację i ostentacyjnie liczyć, ile plasterków wędliny położyłam na półmisku, albo gasić światło w moim przedpokoju podczas swojej wizyty, twierdząc, że bezmyślnie marnuję prąd.
WIDEO…
Najgorsze było to, że jej skąpstwo zawsze szło w parze z gigantycznymi wymaganiami wobec innych. Szczególnie wobec mnie. Rodzice odeszli trzy lata temu, jedno po drugim, w odstępie zaledwie kilku miesięcy. Od tamtej pory opieka nad ich grobem spadła praktycznie na moje barki. To ja dwa razy w miesiącu przychodziłam tu z wiadrem, szczotką i płynem do czyszczenia płyt. To ja kupowałam kwiaty na wiosnę, wrzosy na jesień i dbałam o to, by na płycie zawsze paliło się chociaż jedno małe światełko.
Siostra ciągle miała pretensje
Aldona pojawiała się na cmentarzu rzadko, zazwyczaj tylko przy okazji większych świąt, ale jej wizyty zawsze wyglądały tak samo. Stała z założonymi rękami, dyrygowała mną, co mam jeszcze doczyścić, i krytykowała wszystko, co kupiłam za własne pieniądze.
– Dlaczego te chryzantemy są żółte? – pytała z kwaśną miną podczas ubiegłorocznych świąt. – Przecież wiesz, że żółty to kolor zazdrości. Trzeba było wziąć białe.
– Białe były droższe o dziesięć złotych, a te są naprawdę gęste i świeże – tłumaczyłam się wtedy jak małe dziecko przed surowym nauczycielem.
– No tak, jak zwykle oszczędzasz na rodzicach – rzucała z pogardą, choć sama nie dołożyła do tamtych kwiatów ani grosza.
Ta sytuacja powtarzała się przy każdej możliwej okazji, ale tym razem coś we mnie pękło. Granica mojej cierpliwości została drastycznie przekroczona.
Miałyśmy kupić znicze
Wszystko zaczęło się przed Wszystkich Świętych, kiedy spotkałyśmy się przy budce pana Henryka, który od lat sprzedawał znicze i kwiaty tuż przy cmentarnej bramie. Pan Henryk to starszy, niezwykle sympatyczny człowiek, który znał jeszcze naszych rodziców z czasów, gdy oboje pracowali w lokalnej fabryce mebli. Zawsze wybierał dla mnie najładniejsze okazy i dawał drobne rabaty, wiedząc, że nie przelewa mi się w domu.
– Dzień dobry, pani Danusiu, pani Aldono – przywitał nas ciepło, zdejmując z głowy wełnianą czapkę. – Przygotowałem dla pań te piękne, klasyczne znicze, o które pani Danusia pytała w zeszłym tygodniu. Naprawdę solidne szkło, polska produkcja, wkłady palą się przez trzy doby.
Podeszłam do lady, żeby obejrzeć znicze. Były proste, wysokie, z delikatnym, mrożonym szkłem i metalowym kapturkiem chroniącym przed wiatrem. Dokładnie takie, jakie podobałyby się naszej mamie, która zawsze ceniła umiar. Kosztowały trzydzieści złotych za sztukę. Potrzebowałam dwóch – jednego od siebie, drugiego od nas obu, jak naiwnie sądziłam, planując wspólny zakup.
Siostra zaczęła się wymądrzać
– Trzydzieści złotych? – Aldona aż syknęła, cofając się o krok, jakby pan Henryk zaproponował jej kupno luksusowej biżuterii. – Panie Henryku, czy pana nie poniosło z tymi cenami? Przecież w markecie na obrzeżach miasta za tyle to ja mam cztery sztuki!
– Ależ pani Aldono, to jest zupełnie inna jakość – tłumaczył cierpliwie starszy pan, poprawiając okulary. – Tamte marketowe są z cienkiego plastiku, stopią się przy pierwszym silniejszym płomieniu, a te postoją miesiącami i wystarczy tylko wymieniać wkłady.
– Jakość, jakość... – przedrzeźniała go pod nosem, ostentacyjnie odwracając wzrok. – Płaci się za markę i tyle. Danuta, nie bądź naiwna, nie bierz tego. Chodźmy do dyskontu, tam kupimy coś tańszego.
– Chcę kupić te, Aldona – powiedziałam stanowczo, czując, jak narasta we mnie złość. – Są porządne. Chcę, żeby na Wszystkich Świętych grób wyglądał ładnie. Dołożysz się połowę?
Moja siostra spojrzała na mnie, jakbym urwała się z choinki. Jej twarz momentalnie stężała, a oczy zwęziły się w dwie wąskie szczeliny.
– Ja mam się dokładać? – oburzyła się. – Wolne żarty. Jeśli chcesz wyrzucać pieniądze w błoto, to twoja sprawa. Kupię coś sama, we własnym zakresie. Zobaczysz, że znajdę coś o wiele ładniejszego i za jedną trzecią tej ceny.
Wiedziałam, jak skończą się jej zapowiedzi, ale nie miałam już siły na kłótnię przy panu Henryku, który patrzył na nas z wyraźnym zakłopotaniem. Zapłaciłam za swoje zakupy, spakowałam je do torby i poszłam w stronę domu, czując na plecach krytyczny wzrok siostry.
Kłóciłyśmy się nad grobem
Następnego dnia rano spotkałyśmy się na cmentarzu, by przygotować pomnik. Przyszłam godzinę wcześniej, żeby dokładnie umyć płytę i zeskrobać stary wosk, który nagromadził się w zakamarkach. Kiedy skończyłam ciężką pracę, na czystym, ciemnym granicie postawiłam donicę z pięknymi, fioletowymi wrzosami oraz dwa znicze, które kupiłam u pana Henryka. Wyglądało to skromnie, ale bardzo dostojnie i z klasą.
Wtedy nadeszła Aldona. Szła wolnym krokiem, z dłońmi głęboko schowanymi w kieszeniach płaszcza. Przyglądałam się jej z daleka, szukając wzrokiem jakiejkolwiek siatki czy torby z zakupami. Nic. Miała przy sobie tylko torebkę.
– No i oczywiście musiałaś postawić te swoje maszkary – zaczęła bez żadnego przywitania, stając nad grobem i kręcąc głową z dezaprobatą. – Mówiłam ci, że to wygląda okropnie. Te znicze są za wysokie, zasłaniają napis na tablicy. A te chryzantemy? Przecież one zaraz uschną przy tych przymrozkach. Trzeba było kupić sztuczny podkład, leżałby do wiosny i nie trzeba by było go podlewać.
– Chryzantemy są żywe, Aldona. Rodzice nie cierpieli sztucznych kwiatów, mama zawsze mówiła, że plastik na grobie to brak szacunku dla natury i zmarłych – odpowiedziałam, starając się zachować spokój, choć w środku cała się trzęsłam z emocji.
Musiała być uszczypliwa
– Mama nie żyje, Danuta, więc jest jej wszystko jedno – rzucili cynicznie siostra, poprawiając rękawiczki. – A my powinnyśmy myśleć praktycznie i ekonomicznie. Ale ty nigdy nie potrafiłaś liczyć pieniędzy. Zawsze byłaś rozrzutna i kupowałaś pod wpływem impulsu.
– Rozrzutna? – Nie wytrzymałam. Głos mi się załamał, a w oczach pojawiły się łzy wściekłości. – Ja dbam o ten grób przez cały rok! Kupuję środki do czyszczenia, kwiaty, znicze. Ty przychodzisz raz na kwartał, nie dokładasz się do niczego, a jedyne, co potrafisz, to stać i krytykować moją pracę. Gdzie są te twoje znicze, które miałaś kupić? Te o wiele ładniejsze i tańsze, o których wczoraj mówiłaś?
Aldona zmrużyła oczy. Przez chwilę milczała, po czym powoli, z wyrazem wyższości na twarzy, otworzyła swoją torebkę.
– Proszę bardzo – powiedziała z triumfalną miną, wyciągając z niej coś, co sprawiło, że na moment odebrało mi mowę.
To było podłe
W jej dłoni spoczywał mały, plastikowy wkład do znicza. Był zniekształcony, lekko nadtopiony z jednej strony i ewidentnie używany. Aldona z dumą włożyła go do pustego znicza.
– Co to ma być? – wykrztusiłam, patrząc na to z głębokim niedowierzaniem.
– Jak to co? Wkład – odpowiedziała, jakby to była najnormalniejsza rzecz na świecie. – Znalazłam go w szafce na balkonie podczas porządków. Został mi z zeszłego roku, wypalił się tylko do połowy, bo wiatr go zdmuchnął. Po co ma się marnować? Oczyściłam go z wierzchu chusteczką, knot jest jeszcze dość długi, spokojnie poświeci parę godzin. I proszę, nie wydałam ani grosza, a pamięć rodziców została uczczona. Trzeba być sprytnym, Danuta.
Patrzyłam na ten brudny, nadtopiony plastik i czułam, jak krew uderza mi do głowy. W tym jednym małym przedmiocie skupiło się całe skąpstwo mojej siostry, jej absolutny brak szacunku dla zmarłych rodziców i egoizm, który maskowała rzekomą praktycznością. Ona naprawdę uważała, że to powód do dumy i dowód na jej życiową mądrość.
Miarka się przebrała
– Zabierz to – powiedziałam cichym, ale tak lodowatym głosem, jakiego sama u siebie nie znałam.
– Słucham? – Aldona spojrzała na mnie z oburzeniem, krzyżując ręce na piersi.
– Zabierz ten śmieć z grobu rodziców – powtórzyłam, robiąc krok w jej stronę i patrząc jej prosto w oczy.
– Chyba oszalałaś! To są też moi rodzice! Mam prawo postawić tu, co chcę i kiedy chcę! – zaczęła krzyczeć, a kilku przechodniów na sąsiedniej alejce odwróciło się w naszą stronę z zaciekawieniem. – Nie będziesz mi rozkazywać! Twój drogi znicz to zwykła pokazówka dla sąsiadów, żeby pogadać na ulicy, a mój wkład to czysta ekologia.
– Twój wkład to wstyd i żenada! – nie wytrzymałam i po raz pierwszy w życiu podniosłam na nią głos w tym świętym miejscu. – Przez całe życie żałujesz każdego grosza. Na własne jedzenie, na skromne prezenty dla moich dzieci, a teraz na pamięć o mamie i tacie. Wszystko krytykujesz, od lat nie kupiłaś tu ani jednej świeczki, a teraz przynosisz nadpalony plastik z balkonu i śmiesz mi mówić, że moje zakupy są tandetne?
Złapałam ten plastikowy wkład i bez zastanowienia wrzuciłam go do stojącego niedaleko kosza na odpady zmieszane. Aldona aż zasyczała z wściekłości, a jej twarz zrobiła się czerwona.
– Jak mogłaś?! – wrzasnęła, tupiąc nogą. – To była moja własność! Zapłacisz mi za to!
– Nie zapłacę ci ani grosza – odpowiedziałam, czując nagły przypływ niesamowitej siły i wolności. – I od dzisiaj nie masz już prawa głosu w sprawie tego grobu. Jeśli chcesz tu przychodzić, przychodź. Ale jeśli jeszcze raz usłyszę choć jedno słowo krytyki na temat tego, co kupuję, albo jeśli zobaczę tu jakikolwiek twój darmowy podarek, po prostu go wyrzucę. Skończyło się, Aldona. Twoje skąpstwo to twój problem, ale nie będziesz bezcześcić pamięci naszych rodziców.
Aldona odwróciła się na pięcie i odeszła szybkim krokiem, rzucając pod nosem wyzwiska. Stałam sama przy grobie rodziców, patrząc na ciepły, spokojny płomień moich zniczy. Po raz pierwszy od trzech lat poczułam głęboki spokój.
Danuta, 43 lata
Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych wydarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.
Czytaj także:
- „Babcia przepisała mi działkę budowlaną, ale pod jednym warunkiem. Gdy usłyszałam jakim, szczęka mi opadła”
- „Nie kupiłam nowych zniczy na Wszystkich Świętych, bo szkoda kasy. Umyłam stare, a rodzina pękała ze śmiechu”
- „Przez dzieci jesienią czułam chłód nie tylko w domu, ale też w sercu. Wstyd mi, że wychowałam takich egoistów”
