Nawał, zastój, zapalenie piersi fot. Adobe Stock

Nawał, zastój, zapalenie piersi - jak je rozróżnić i jak sobie pomóc

Nawał, zastój, zapalenie piersi - młoda mama na początku karmienia piersią zapozna się przynajmniej z 1 z tych słów. Nawał towarzyszy każdej kobiecie po porodzie, zastój pokarmu zdarza się bardzo często, a zapalenie piersi wymaga już leczenia farmakologicznego.
Edyta Liebert / 18.02.2020 12:48
Nawał, zastój, zapalenie piersi fot. Adobe Stock
Czas laktacji to okres, w którym kobieta może zmagać się z szeregiem dolegliwości fizycznych i psychicznych, a najbardziej bolesne i generujące problemy z karmieniem piersią, to zastój pokarmu i zapalenie piersi, które mogą być efektem nieumiejętnego reagowania na nawał mleka.
 
Spis treści:
  1. Co to jest nawał pokarmu - objawy i postępowanie
  2. Co to jest zastój pokarmu - objawy i postępowanie
  3. Co to jest zapalenie piersi - objawy i postępowanie

Co to jest nawał pokarmu?

Nawał pokarmu, nawał mleczny - jest to z definicji sytuacja występująca w 1. tygodniu po porodzie, kiedy dochodzi do nadprodukcji mleka w piersiach.To fizjologiczny stan, który wiąże się z nagłym rozpoczęciem laktacji przy jednoczesnym małym zapotrzebowaniu maluszka na pokarm. 

Nawał pokarmu - jak się wtedy czujesz

Piersi są napięte i twarde jak kamienie. Bardzo bolesne i ciężkie - nie jest realne leżenie na plecach, bo ciężar biustu niemalże „rozchodzi się” w dwie strony. Możesz mieć wrażenie, że piersi zaraz pękną. Z sutków ucieka mleko z powodu jego nadmiaru. 
 
Cechą charakterystyczną nawału jest to, że obie piersi są ciężkie i obolałe, nie ma konkretnego miejsca w ich obrębie, gdzie czujesz np. guz, lecz są po prostu jak kamienie. 
 
Sytuacja powinna się unormować i piersi zaczną produkować tyle pokarmu, ile dziecko będzie w stanie zjeść, ale nie możesz zostawić tej sytuacji sama sobie. Nadwyżki pokarmu w teorii mają wrócić do krwioobiegu i organizm dostaje sygnał, że ma produkować mniej mleka.

Jak sobie pomóc przy nawale mleka?

W praktyce może dojść do zastoju pokarmu, dlatego konieczna jest reakcja. Młoda mama śpi mało i ma częste przerwy na karmienie, ale między karmieniami piersi mogą być twarde i nieopróżnione, dlatego warto odciągać pokarm ręcznie w tzw. międzyczasie - dosłownie kilkanaście kropel po to, by piersi nie zostały pozostawione same sobie.
 
Przystawiaj noworodka do piersi ok. 8-10 razy dziennie - tak, jak potrzebuje dziecko, a nawet proponuj częściej. Nie podawaj dziecku mleka butelką w tym czasie. 
 
Na dolegliwości bólowe przy nawale stosuj:
  • karmienie na żądanie,
  • masaż piersi przed karmieniem,
  • ciepłe okłady ułatwiające wypływ nadmiaru pokarmu z piersi,
  • chłodne okłady po karmieniu,
  • delikatne odciąganie ręczne w razie potrzeby,
  • okłady na piersi ze zgniecionych liści kapusty schłodzonych wcześniej w lodówce i owiniętych folią elastyczną – po karmieniu.

Co to jest zastój pokarmu?

Zastój pokarmu występuje zwykle w 1 piersi. To wyczuwalny guzek lub grudka mleka, a okolice tego „guzika” są zaczerwienione i bolesne. Zastój pokarmu dotyczy ok. 50% kobiet w naszej szerokości geograficznej.
 
Zastój pokarmu towarzyszy kobietom najczęściej w okresie połogu, kiedy stabilizuje się laktacja i kiedy bardzo łatwo o niedopatrzenie. Niemniej jednak może pojawić się też w trakcie karmienia, gdy np. pierś uciska za mały stanik lub gdy młoda mama zaśnie w niewłaściwej pozycji.
 
Zastój pokarmu może też się pojawić, gdy kobieta żegna się z karmieniem i chce odstawić dziecko od piersi - wiele mam zgłasza się do doradców laktacyjnych i lekarzy ginekologów, że wyczuwają podczas samobadania piersi guzki. To często pozostałości po mleku. 

Przyczyny zastoju w piersi

  • odstawienie od piersi,
  • ucisk przewodów mlecznych (np. podczas snu),
  • obrzęk,
  • nieopróżnianie piersi,
  • krótkie wędzidełko u dziecka,
  • problemy z napięciem mięśniowym dziecka,
  • nieefektywne ssanie piersi,
  • złe przystawianie dziecka do piersi,
  • karmienie naprzemienne,
  • podawanie smoczka,
  • ząbkowanie u dziecka,
  • zmiana rytmu dnia i nocy dziecka,
  • źle dobrana bielizna,
  • niewygodna odzież,
  • stres,
  • spadek odporności oraz infekcje.
Zastój pokarmu - jak się wtedy czujesz?
Kiedy możesz podejrzewać, że masz zastój pokarmu w piersiach? Często jest to wyczuwalne nawet podczas chodzenia, np. kiedy ocierasz ręką i pierś i zastój jest z boku piersi (najczęstsza lokalizacja).
 
Będzie temu towarzyszyć kłujący ból, zaczerwienienie i obrzęk. To miejsce będzie też cieplejsze, a dziecko może bardziej się denerwować podczas karmienia tą piersią, bo zatkany kanalik to mniej wypływającego mleka.
 
Może wystąpić temperatura do 38°C oraz problemy z odciąganiem mleka ze względu na zmniejszenie jego podaży lub zagęszczenie się go. 
Zastój pokarmu - jak sobie pomóc
  • Nie przestawaj karmić i nie ograniczaj karmień - zagryź zęby, bo dziecko najlepiej odciągnie pokarm.
  • Możesz po karmieniu wdrożyć odciąganie laktatorem - zwiększy to podaż, ale jeśli maluch ssie nieefektywnie, warto opróżnić pierś przez kilka minut w systemie naprzemiennym z drugą piersią. 
  • Nawadniaj się i odpoczywaj, ale nie musisz leżeć: pamiętaj tylko, by nie doprowadzić do żadnego urazu tej piersi i dbaj też o tę drugą.
  • Karmienie dziecka zawsze rozpoczynaj od chorej piersi.
  • Możesz stosować ibuprofen – przeciwbólowo i przeciwzapalnie lub inny lek przeciwzapalny - dawkowanie skonsultuj z lekarzem, nawet internistą. Jeśli odciągasz mleko i bierzesz leki - nie zamrażaj go, tylko wylej.
  • Przed karmieniem delikatnie masuj pierś i ogrzej ciepłym ręcznikiem lub wodą, a po karmieniu stosuj zimny okład (jak przy nawale). 

Co to jest zapalenie piersi

Zapalenie piersi najczęściej jest pokłosiem zastoju, w którym wytworzył się stan zapalny. Podobnie jak zastój, może mieć charakter powtarzalny i występować nawet wtedy, gdy laktacja jest ustabilizowana. Jeśli tak się dzieje - doradca laktacyjny może zasugerować posiew pokarmu żeby sprawdzić, czy nie powoduje go bakteria. 

Przyczyny zapalenia piersi

  • niedrożność,
  • infekcja,
  • w następstwie zastoju mlecznego,
  • poranione brodawki,
  • hospitalizacja,
  • infekcja brodawki sutkowej.

Zapalenie piersi - jak się wtedy czujesz

Obok nawału i zastoju, zapalenie piersi odczuwa się bardziej intensywnie - ból może promieniować, uniemożliwiać np. ruch ręką czy noszenie dziecka na rekach. Przy zapaleniu piersi mogą występować czerwone smugi na skórze, bardzo często - wyraźne obrzmienie, bardzo silny ból.
 
W przypadku zapalenia piersi masz do czynienia z podwyższoną temperaturą piersi
i gorączka powyżej 38,5°C. Towarzyszą jej dreszcze. Pokarm z piersi może być bardzo gęsty i słony - dziecko może odrzucać tę pierś. W kiepskich przypadkach mleko zawiera ropę lub krew

Zapalenie piersi - jak sobie pomóc

  • odpoczywaj (jak w przypadku choroby) z dzieckiem przy piersi,
  • pamiętaj, aby pić dużo wody,
  • przystawiaj dziecko tak, by najbardziej efektywnie pomagało ci ściągąć mleko z tkliwego rejonu: broda dziecka powinna być po stronie zatoru,
  • stymuluj dziecko do aktywnego ssania głaskaniem, a podczas karmienia głaszcz pierś z lekkim uciskiem w stronę brodawki po miejscu z zapaleniem,
  • po karmieniu stosuj zimne okłady,
  • regularnie, nie rzadziej niż co 2 godziny, karm dziecko zaczynając od chorej piersi i nie pozwól, by pomijało drugą - nie może tam dojść do zastoju,
  • zacznij brać ibuprofen - działa przeciwzapalnie w przeciwieństwie do paracetamolu,
  • zapisz się do lekarza - możliwe, że będzie konieczna antybiotykoterapia,
  • rozgrzewaj pierś przed karmieniem, a między nimi stosuj zmiażdżony i uprzednio schłodzony liść kapusty i przykładaj go do miejsca zajętego zapaleniem.
Jest szansa, że zapalenie piersi się zatrzyma w ciągu doby po zastosowaniu leczenia. Jednak jeśli objawy nie ustępują, lekarz przepisze bezpieczny antybiotyk do stosowania przez 7 lub 10 dni. Nie odstawiaj dziecka od piersi na ten czas! Może być ono płaczliwe i rozdrażnione, ale nie dawaj za wygraną. 
 
Pamiętaj, że nawet jeśli objawy ustąpią w trakcie antybiotykoterapii, konieczne jest pełne leczenie, bo zapalenie piersi ma tendencję do nawracania. Skonsultuj się też z doradcą laktacyjnym.

Uzupełnij swoją wiedzę:

Sposoby na laktację: jak pobudzić, zwiększyć lub poprawić laktację
Sposoby na laktację: jak pobudzić, zwiększyć lub poprawić laktację
9 skutecznych i sprawdzonych na sobie sposobów na laktację: zioła, piwo bezalkoholowe, dobre praktyki czy laktator mogą poprawić laktację.
Kryzys laktacyjny: co to jest i jak pobudzić laktację
Kryzys laktacyjny: co to jest i jak pobudzić laktację
Kryzys laktacyjny dotyka wiele kobiet karmiących piersią i jest określany mianem sytuacji, kiedy to niemowlę nieustannie „wisi” na piersi, które są miękkie, mają za mało pokarmu. Trwa kilka dni, nawraca i trwa dłużej.
Przeziębienie a karmienie piersią. Czy trzeba odstawić dziecko?
Przeziębienie a karmienie piersią. Czy trzeba odstawić dziecko?
Przeziebienie a karmienie piersią: choroba nie jest wskazaniem do zaprzestania karmienia piersią. W wyjątkowych okolicznościach matka karmiąca może przyjmować antybiotyk i leczyć infekcję pod kontrolą lekarza.
Na ile ważny jest wygląd kobiecych piersi dla mężczyny? (LIST)
Na ile ważny jest wygląd kobiecych piersi dla mężczyny? (LIST)
Magda akceptowała swoje ciało, jednak jej chłopak uważał, że ma brzydkie piersi i nie może przez nie osiągnąć orgazmu. Jak skończyła się ta historia?
SKOMENTUJ
KOMENTARZE (2)
/23.03.2020 11:15
A to po leczeniu brodawek nie wzięłaś się też za ujędrniane biustu?
/16.03.2020 15:32
u mnie problem pojawiał się przy karmieniu piersią. nie dość że zapalenie, że bolało, że pokarm się zbierał to jeszcze to wszystko sprawiło że mam uraz co do wyglądu biustu. jest okropny, wymęczony, a i też nie mam z nim po ciąży dobrych wspomnień.