Metoda krakowska fot. Adobe Stock

Metoda krakowska (metoda sylabowa), czyli jak nauczyć dziecko czytać

Nauka czytania zaczyna się już od wymawiania sylab - metoda krakowska bazuje na teorii, że warto zacząć naukę czytania między 3. a 4. rokiem życia. Polega na tym, że dziecko najpierw uczy się sylab, a potem liter.
Edyta Liebert / 25.02.2020 14:32
Metoda krakowska fot. Adobe Stock
Dziecko gaworzy, guga - zaczyna mówienie nie od głosek, ale od sylab. Litery ułożone w sylaby lub wyrazy zaczynają coś znaczyć i nauka czytania powinno zacząć się od sylab. Jak zaadaptować metodę krakowską do potrzeb dziecka?
 

Metoda krakowska - na czym polega

„Krakowska metoda uczenia czytania” została opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską. Funkcjonuje też pod nazwą „Symultaniczno-Sekwencyjna Nauka Czytania”  i jest elementem terapii neurobiologicznej, która stymuluje wszystkie funkcje poznawcze u dziecka.

Metoda krakowska pobudza obie półkule mózgu przy nauce czytania. Prawa półkula działa symultanicznie, czyli odpowiada za to, jak postrzegamy świat, doszukuje się analogii, konsekwencji, podobieństw. Dzięki docieraniu do dziecka wszystkimi kanałami tworzą się bardziej trwałe ślady pamięciowe.
 
Lewa półkula działa w sposób sekwencyjny, czyli analizuje różnice, a jeśli dzieci otoczone ekranami telewizorów widzą świat jedynie obrazkowo, to opóźnia jej rozwój. Metoda krakowska stara się aktywizować obie półkule mózgu, z naciskiem zwł. na tę lewą, która w życiu codziennym traci w tym obrazkowym świecie.
 

Ponad 80% dźwięków w języku polskim to spółgłoski, które wymawiane, brzmią inaczej. Przykładowo: „b” wymawiamy jako „by” lub „be”. Dla małych dzieci wyrazy są zbudowane z sylab. 

Kiedy zacząć naukę czytania?

Dzieci w wieku przedszkolnym najłatwiej przyswajają naukę czytania (aktywność ich mózgów jest bardzo wysoka), czyli można zacząć uczyć dziecko metodą krakowską między 3. a 6. rokiem życia, a nawet po ukończeniu 2. roku życia.
 
Wielu rodziców uważa, że nauka czytania należy do etapu szkolnego i nie decydują się nad wdrażaniem żadnych metod przekazywania tych umiejętności. W rzeczywistości opanowanie czytania przed pójściem do szkoły ułatwi dziecku odnalezienie się w nowej sytuacji i dobrze wpłynie na jego poczucie własnej wartości.
 

Jak nauczyć dziecko czytać metodą krakowską

Dziecko uczy się czytać stopniowo. Etapy te naśladują etapy rozwoju mowy dziecka: od samogłosek, przez sylaby do pełnych wyrazów i zdań. Jako pierwsze dziecko poznaje sylaby ze spółgłoską p. Naukę rozpoczyna się od powtarzania - początkowo rodzic, a potem dziecko powtarza je w kolejności: PA PO PU PE PI PY.

Następne etapy to zmiana kolejności i odczytywanie sekwencji PA PA, PI PI PI, a w następnym etapie różnicujemy odczytywane sylaby, np. PA PU, PE PO PI. Po opanowaniu tej umiejętności, wprowadza się  sylaby ze spółgłoską M.

Najważniejsze, to zapoznać dziecko z sylabami w różnych konfiguracjach ze znanymi samogłoskami. Następnie wprowadza się spółgłoski  p m b l f w t d i tworzy się sylaby, np. APA. MOP, BAM. Potem zmienia się kolejność, tworzy nowe wyrazy i nazywa przedmioty.

Jeśli dziecko jest gotowe, kolejnym etapem jest odczytywanie sylab zamkniętych, czyli kończących się samogłoską, np. AP OP UM IM.
 
Później rodzic wdraża nowe sylaby składające się z samogłoski i sylaby otwartej, na potem zamknięte. Kolejność wprowadzania: s z k g j n sz ż/rz c dz h/ch ł cz dż drz r. Dwuznak to całość, odczytuje się go razem.
 
Wiele dzieci ma problem ze spółgłoskami miękkimi, dlatego pierw wprowadza się je w takich konfiguracjach: SIA SIO SIU SIE SI, AŚ OŚ UŚ EŚ IŚ YŚ oraz ASIA OSIO USIU ESIE ISI YSI. Dziecko musi zwrócić uwagę na takie samo brzmienie spółgłoski oraz różne zapisy przed samogłoskami i na końcu wyrazów.
 
Na końcu dziecko poznaje samogłoski nosowe (ą, ę), które wprowadza się nie w sylabach, ale w wyrazach.

 

Wyróżnia się zatem 5 etapów metody krakowskiej:

  • Etap I. Naukę zaczyna się od samogłosek prymarnych (a, u, i) do sylaby otwartej (czyli rozpoczynającej się spółgłoską, a zakończonej samogłoską, np. PuMu, Be). Dziecko zapoznaje się z globalnym zapisem onomatopei oraz słów np. mama, tata, imię dziecka, imię rodzeństwa. Etykietki z napisami dobiera się do obrazków zwierzątek lub zdjęć domowników. Ilustracje ułatwiają całościowe zapamiętywanie wyrazów.
  • Etap II. Nauka przebiega od sylaby otwartej do pierwszych wyrazów, np. MaTa.
  • Etap III. Ten etap polega na czytaniu sylab zamkniętych, rozpoczynających się samogłoską i kończących się spółgłoską, np. AleK.
  • Etap IV. To czytanie nowych sylab otwartych i zamkniętych.
  • Etap V. To samodzielne czytanie wyrazów.
Co jest najważniejsze na poszczególnych etapach?
Każdy z nich realizuje się wg sekwencji: powtarzanie – rozumienie – nazywanie
  • Powtarzanie − zadaniem dziecka jest powtarzanie głosek po rodzicu.
  • Rozumienie − dorosły pokazuje dziecku odczytywane samogłoski.
  • Nazywanie − dziecko odczytuje samogłoski lub nazywa przedstawione na ilustracjach sytuacje.
Czytanie jest umiejętnością podstawową wobec pisania. Bez umiejętności czytania, dziecko nie nauczy się pisać. Nie bój się włączać w naukę ruchowych zabaw czy gestów - jeśli masz słowo BAM, to upadnij, a jeśli BUM, to udawaj, że wybucha np. wulkan. Gdy słyszysz PUK, zapukaj do drzwi. Możesz też wykorzystać je przy nauce sylab. To może być świetna zabawa - zdaj się na swoją intuicję!

 
Inne tematy z zakresu rodzicielstwa:

 

Mutacja głosu w okresie dojrzewania - ile trwa, jak wspierać dziecko
Mutacja głosu w okresie dojrzewania - ile trwa, jak wspierać dziecko
Mutacja głosu u chłopców i u dziewcząt jest elementem dojrzewania i wynikiem zmian hormonalnych. Może być tak, że nastolatek zamyka się w sobie, dziewczyna unika rozmów. Głos chłopców obniża się wówczas o 1 oktawę, a głos dziewcząt tylko o 3-4 tony.
Paszport dla dziecka - jak złożyć wniosek i ile kosztuje
Paszport dla dziecka - jak złożyć wniosek i ile kosztuje
Paszport dla dziecka jest dokumentem, o który składa się wniosek w punkcie paszportowym i jego koszt waha się od 15 do 140 zł w zależności od wieku dziecka.
Dowód osobisty dla dziecka - wniosek, dokumenty, ważność
Dowód osobisty dla dziecka - wniosek, dokumenty, ważność
Dowód osobisty dla dziecka uprawnia do podróży w kraje UE oraz strefy Schengen. Od marca 2019 roku funkcjonuje e-dowód. Konieczne są wniosek, zdjęcie dziecka 35x45 mm. Możesz złożyć go w Urzędzie Gminy, Urzędzie Miasta lub online.
Jakie klocki dla dziecka wybrać - tradycyjne czy magnetyczne? [PORÓWNANIE]
Jakie klocki dla dziecka wybrać - tradycyjne czy magnetyczne? [PORÓWNANIE]
Klocki powinny znaleźć się w domu każdego dziecka, gdyż niesamowicie rozwijają je manualnie i intelektualnie. Pomagamy ci dokonać ich najlepszego wyboru. Dlatego, zanim zdecydujesz się, które kupić, zobacz zalety i wady ich różnych rodzajów.
SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)