ZUS: Związkowa Alternatywa bez prawa do udziału w negocjacjach płacowych

Spór prawny między ZUS a członkinią Związkowej Alternatywy

Spór o status Związkowej Alternatywy to pokłosie wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 23 kwietnia 2026 roku, który oddalił apelację w sprawie przeciwko ZUS wytoczoną przez przewodniczącą Związku Zawodowego Związkowa Alternatywa, z którą ZUS rozwiązał związek o pracę.

Po rozwiązaniu stosunku pracy, wystąpiła ona do sądu żądając przywrócenia do pracy oraz zapłaty wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez pracy. Kobieta powołała się na szczególną ochronę przysługującą działaczom związkowym. Decyzją sądu uznano, że organizacja Związkowa Alternatywa nie została skutecznie powołana, by nosić status Związku Zawodowego. Członkini zarządu ZZ ZA przegrała tym samym sprawę o przywrócenie do pracy.

Oświadczenie ZUS w sprawie ZZ ZA

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) poinformował w rozmowie z PAP, że Związek Zawodowy Związkowa Alternatywa nie ma podstaw prawnych do udziału w negocjacjach płacowych z pracodawcą. Zakład powołuje się w swojej decyzji na brak skutecznego powstania związku, potwierdzony przez sąd I oraz II instancji.

„W ustnych motywach wyroku sąd stwierdził, że pracownica nie może powoływać się na szczególną ochronę przysługującą działaczom związkowym, gdyż nie ma podstaw prawnych do stosowania ustawy o związkach zawodowych. Powstanie Związku Zawodowego Związkowa Alternatywa w ZUS było obarczone istotnymi i nieusuwalnymi uchybieniami. Sąd wnikliwie i wszechstronnie przeanalizował status ZZ ZA w ZUS i stwierdził, że nie powstał on w sposób zgodny z prawem jako organizacja związkowa” – oświadczył w rozpowie z PAP Zakład Ubezpieczeń Socjalnych.

Brak przymiotu zakładowej organizacji związkowej w rozumieniu ustawy o związkach zawodowych oznacza brak podstaw prawnych do m.in. czynnego udziału w negocjacjach z pracodawcą czy prowadzenia sporu zbiorowego.

Negocjacje płacowe w ZUS a wyrok sądu

W Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych działało do tej pory 12 związków. Po wyroku Sądu we Wrocławiu ZUS uznaje ich już tylko 11.

– „Po wyroku sądu drugiej instancji mamy przesłanki, by sądzić, że tego związku po prostu nie ma” – powiedziała w rozpowie z PAP Dyrektor Departamentu Legislacyjno-Prawnego w ZUS, mecenas Magdalena Dulińska. Podkreśliła, że dalsze rozmowy będą już prowadzone bez Związkowej Alternatywy.

Stanowisko ZZ ZA

Przewodniczący Zakładowej Alternatywy, Piotr Szumlewicz, w rozmowie z PAP ocenił stanowisko ZUS jako „skandaliczne”. W jego ocenie wyrok sądu we Wrocławiu dotyczy indywidualnej sprawy pracowniczej, ale nie była to jednak sprawa sądowa o to, czy związek ma prawo działać i czy został prawidłowo założony.

Piotr Szumlewicz poinformował PAP, że Związkowa Alternatywa w ZUS zwróciła się do kancelarii Dubois o stanowisko w tej sprawie. Kancelaria wskazała, że „utrudnianie działalności związkowej w kontekście tej sprawy jest niezgodne z przepisami”. Przewodniczący Związkowej Alternatywy dodaje także, że w 2025 r. sąd uznał, że związek prawidłowo przekazał informacje o liczbie swoich członków.

Przewodniczący ZA podkreśla, że związek nadal będzie chciał uczestniczyć w negocjacjach płacowych w ZUS. Według Piotra Szumilewicza decyzja ZUS wynika z oczekiwań ZA. Związek domaga się, by pracodawca przystąpił do rokowań w ramach sporu zbiorowego. Związki zawodowe w ZUS żądają także podwyższenia wynagrodzeń średnio o 1200 zł brutto na pracownika.

Negocjacje Związków Zawodowych z ZUS

Dyrektor Magdalena Dulińska w rozmowie z PAP poinformowała, że pracodawca zaproponował podwyżki wynagrodzeń w wysokości 200 zł na etat, co stanowi 284 zł z dodatkowymi składnikami wynagrodzeń wynikającymi. Dodała, że ponadto zaproponowano wypłatę jednorazowej nagrody w wysokości 3400 zł brutto dla pracowników.

Początkowo proponowane kwoty (przed negocjacjami) wynosiły 170 zł podwyżki wynagrodzeń zasadniczych na etat oraz 2000 zł jednorazowej nagrody na etat. Gdyby związki zawodowe zgodziły się na porozumienie, podwyżki wynagrodzeń zostałyby wypłacone z wyrównaniem od stycznia.

Dyrektor Dulińska zwróciła jednak uwagę na fakt, że plan finansowy ZUS jest ściśle powiązany z ustawą budżetową nadzorowaną przez ministra finansów. Pozyskanie większych środków na podwyżki nie jest możliwe, gdyż budżet ZUS związany jest z uchwaloną już ustawą budżetową. Magdalena Dulińska podkreśla, że przyznane środki zaplanowane do przyznania środki w ramach ustawy budżetowej są co roku prezentowane działającym w ZUS związkom zawodowym.

Źródło: PAP.pl