„Syn oskarżał mnie o rozbicie rodziny, a ojca traktował jak bohatera. Wystarczył jeden wyjazd, by przejrzał na oczy”

Przez lata byłam tą złą. Tą, która każe sprzątać, odrabiać lekcje i kłaść się spać o rozsądnej porze. On był bohaterem, który pojawiał się raz na dwa miesiące z drogim prezentem i pizzą, by potem zniknąć w obłoku obietnic bez pokrycia. Patrzyłam, jak mój syn buduje ołtarz dla człowieka, który nie pamiętał nawet o jego dacie urodzenia, i czułam bezsilność, która ściskała gardło mocniej niż pętla. Aż do tamtego lata, kiedy pozwoliłam mu wyjechać, wiedząc, że to może skończyć się katastrofą.

Ojciec był postacią mityczną

Siedziałam przy kuchennym stole, wpatrując się w stygnącą kawę. Zza ściany dobiegało głośne dudnienie basów. Mój szesnastoletni syn, Filip, znowu testował granice wytrzymałości ścian w naszym bloku, a przy okazji moje nerwy. Była środa, godzina dwudziesta, a on jeszcze nie tknął podręczników do fizyki, choć następnego dnia miał kluczowy sprawdzian. Wstałam i zapukałam do jego pokoju. Brak reakcji. Nacisnęłam klamkę. Wszechobecny bałagan uderzył mnie niemal fizycznie: ubrania rzucone na krzesło, puste paczki po chipsach, sterty kabli. Filip leżał na łóżku ze słuchawkami na uszach, wpatrzony w ekran telefonu.

— Filip! — powiedziałam głośniej, ściągając mu jedną słuchawkę. — Fizyka. Teraz.
— Daj mi spokój, mamo — jęknął, przewracając oczami w sposób, który opanował do perfekcji. — Tata by mi nie truł głowy o jakieś głupie wzory.

— Taty tu nie ma — odparłam, starając się zachować spokój, choć w środku wszystko się we mnie gotowało. — A ja tu jestem i dbam o to, żebyś zdał do następnej klasy.

— Bo ty tylko o to dbasz! — wykrzyczał, siadając gwałtownie na łóżku. — O oceny, o porządek, o zasady. Tata to chociaż rozumie, że człowiek musi odpocząć. Powiedział, że szkoła to systemowa bzdura i liczy się spryt.

— Twój ojciec ma bardzo specyficzne podejście do życia, które niekoniecznie sprawdza się w rzeczywistości — ucięłam, czując, jak stary żal podchodzi mi do gardła.

— Nieprawda! On jest wolny! To przez ciebie odszedł, bo ciągle go musztrowałaś tak jak mnie! Zniszczyłaś naszą rodzinę, bo nie umiesz wyluzować!

Te słowa zabolały bardziej niż jakikolwiek policzek. Wyszłam z pokoju, zamykając drzwi drżącymi rękami. Oparłam się plecami o chłodną ścianę korytarza i zamknęłam oczy. Filip nie pamiętał, jak to naprawdę wyglądało. Miał cztery lata, gdy Krzysiek wyprowadził się z domu, zostawiając mnie z debetem na koncie, niespłaconym kredytem za samochód, którego już nie było, i poczuciem totalnej klęski.

Nie pamiętał, że ta „wolność” ojca oznaczała brak pieniędzy na jedzenie pod koniec miesiąca, bo Krzysiek wolał zainwestować nasze oszczędności w kolejny „genialny biznes”, który upadał po tygodniu. Dla Filipa ojciec był postacią mityczną. Rycerzem w lśniącej zbroi, który dzwonił rzadko, ale gdy już to robił, roztaczał wizje wspaniałych podróży, kupowania motocykli i życia bez zobowiązań. Ja byłam tą nudną księgową, która liczyła każdy grosz, wymagała mycia naczyń i przypominała o dentyście. Byłam wrogiem.

Modliłam się, żebym się myliła

Tydzień później zadzwonił telefon. Na wyświetlaczu pojawiło się imię byłego męża. Nie rozmawialiśmy od trzech miesięcy, od kiedy zapomniał przelać alimenty, tłumacząc się przejściowymi problemami z płynnością finansową.

— Cześć, Majka! — Jego głos był nienaturalnie entuzjastyczny. — Mam świetną nowinę. Wynająłem fantastyczny dom na Mazurach na całe wakacje. Pomyślałem, że młody mógłby wpaść do mnie na lipiec. Cały miesiąc męskiej przygody! Co ty na to?

Zamarłam. Filip nigdy nie spędził z ojcem więcej niż weekendu. Krzysiek był mistrzem krótkich dystansów: kino, burger, dwie godziny grania na konsoli i do widzenia. Miesiąc? To brzmiało jak abstrakcja.

— Krzysiek, czy ty wiesz, co to znaczy mieć pod opieką nastolatka przez cztery tygodnie? — zapytałam ostrożnie. — To nie jest tylko zabawa. On musi jeść normalne posiłki, ma zalecone ćwiczenia na kręgosłup, bierze leki na alergię...

— Daj spokój, Majka! — przerwał mi ze śmiechem. — Znowu robisz problemy. Chłopak ma szesnaście lat, a nie sześć. Poradzimy sobie. Chcę nadrobić stracony czas. Pokażę mu, jak się żyje pełną piersią.

Miałam na końcu języka stanowcze „nie”. Wiedziałam, jak to się skończy. Ale wtedy do kuchni wszedł Filip. Usłyszał tylko fragment rozmowy, ale jego oczy zaświeciły się tak, jak nigdy.

— Tata dzwoni? Chce mnie zabrać? — zapytał szeptem, w którym była taka nadzieja, że serce mi pękło.

Zrozumiałam wtedy, że jeśli zabronię mu tego wyjazdu, stanę się ostatecznym czarnym charakterem w jego historii. Będę tą, która zazdrości, która blokuje, która nienawidzi.

— Dobrze — powiedziałam do słuchawki, czując, jak żołądek zawiązuje mi się w supeł. — Możesz go zabrać na lipiec. Ale Krzysiek, proszę cię. Odpowiedzialnie.

Filip zaczął skakać po kuchni jak małe dziecko.

— Dzięki, mamo! Zobaczysz, będzie super! Tata mówił, że będziemy pływać łódką, robić ogniska i że nauczy mnie programować, bo ma teraz jakiś nowy projekt!

Patrzyłam na jego radość i modliłam się, żebym się myliła. Żeby Krzysiek naprawdę się zmienił. Jednocześnie gdzieś głęboko, w ciemnym zakamarku duszy, czułam, że ten wyjazd jest nieuniknioną lekcją, którą Filip musi odebrać sam.

Czułam ukłucie zazdrości

Pierwszy tydzień lipca był dla mnie koszmarem. Dom był przeraźliwie cichy. Nikt nie trzaskał drzwiami, nikt nie zostawiał brudnych kubków w zlewie, nikt nie marudził przy śniadaniu. Powinnam czuć ulgę — w końcu mogłam odpocząć po pracy, poczytać książkę, spotkać się z przyjaciółkami. Ale zamiast tego chodziłam od okna do okna, ściskając telefon w dłoni.

Filip dzwonił rzadko. Rozmowy były krótkie i rwane.

— Cześć mamo, jest spoko. Tak, zjadłem. Nie, nie mam czasu gadać, idziemy z tatą nad jezioro. Pa.

Z jednej strony cieszyłam się, że ma kontakt z ojcem. Z drugiej czułam ukłucie zazdrości. Czy naprawdę było tam tak idealnie? Czy Krzysiek nagle stał się ojcem roku, a ja przez te wszystkie lata niepotrzebnie go demonizowałam? Zaczęłam analizować swoje zachowanie. Może faktycznie byłam zbyt wymagająca? Może zbyt sztywno trzymałam się zasad?

Moja przyjaciółka, Anka, próbowała wybić mi te myśli z głowy przy winie.

— Majka, przestań się biczować. Wychowałaś go sama. Zapewniłaś mu dom, bezpieczeństwo, edukację. To, że teraz zachłysnął się nowością, jest naturalne. Wróci i zobaczy różnicę.

— A jeśli nie wróci? — zapytałam cicho. — Jeśli Krzysiek tak go omota, że Filip będzie chciał się do niego przeprowadzić? Przecież on jest w wieku buntu. Ojciec, który na wszystko pozwala, to marzenie każdego nastolatka.

Nie wiedziałam wtedy, że rzeczywistość na Mazurach wyglądała zupełnie inaczej niż na zdjęciach, które Filip wrzucał na Instagram. Widziałam na nich uśmiechnięte twarze, grilla, jezioro. Nie widziałam tego, co działo się poza kadrem.

To był gniew bezradności

W połowie drugiego tygodnia coś się zmieniło. Zadzwoniłam do Filipa wieczorem, tak jak się umawialiśmy. Nie odebrał. Oddzwonił dopiero po godzinie. Jego głos był dziwny, przygaszony.

— Wszystko w porządku? — zapytałam, czując instynktowny niepokój.

— Tak, tak... Słuchaj, mamo, czy mogłabyś mi przelać trochę kasy? — zapytał szybko.

Zdziwiłam się. Krzysiek miał pokrywać wszystkie koszty utrzymania podczas wyjazdu. Taka była umowa.

— A co, kieszonkowe się skończyło? Przecież dałam ci dwie stówki na drobne wydatki.

— No tak, ale... chcieliśmy z tatą zamówić pizzę, a on akurat ma zablokowaną kartę, bo bank coś tam sprawdza i... no, głodni jesteśmy.

— Tata nie ma pieniędzy na jedzenie? — zapytałam, starając się, by w moim głosie nie brzmiała satysfakcja, ale czysta troska.

— Ma! To tylko techniczna awaria. Mamo, proszę, przelej stówę. Oddam ci.

Przelałam pieniądze. Dwa dni później sytuacja się powtórzyła. Tym razem chodziło o bilet na autobus, bo samochód ojca „miał focha” i nie odpalił, a oni musieli dojechać do miasta po zakupy.
Zaczęłam wyczuwać, że fasada idealnych wakacji zaczyna pękać. Pytałam o szczegóły: co jedli na obiad, czy tata pierze mu ubrania, jak tam nauka programowania. Filip zbywał mnie półsłówkami.

— Mamo, przestań mnie kontrolować! Jest super, naprawdę! — wybuchnął w końcu, ale w jego głosie usłyszałam nutę histerii, której wcześniej tam nie było.

To nie był gniew na mnie. To był gniew bezradności.

Nie zadawałam pytań

Trzeci tydzień miał być punktem kulminacyjnym — planowali spływ kajakowy. Jednak w czwartek wieczorem mój telefon zadzwonił. To był Filip.

— Mamo... — zaczął cicho. W tle słyszałam szum wiatru, jakby stał na zewnątrz.

— Co się dzieje, synku?

— Możesz po mnie przyjechać?

Serce zatrzymało mi się na moment.

— Teraz? Jest dwudziesta druga. Jesteś na Mazurach, to cztery godziny drogi. Co się stało? Gdzie jest tata?

— Tata śpi. Imprezował wczoraj z jakimiś znajomymi, którzy wpadli. Śpi cały dzień. Nie ma nic do jedzenia w lodówce, tylko piwo i musztarda. Mamo, proszę. Przyjedź.

Nie zadawałam pytań. Wzięłam kluczyki, narzuciłam kurtkę i wsiadłam do auta. Droga dłużyła się niemiłosiernie. W głowie układałam scenariusze awantury z Krzyśkiem, ale potem uznałam, że to nie ma sensu. On i tak by tego nie zrozumiał. Dla niego to pewnie byłaby tylko „mała niedogodność”, a ja robiłabym z igły widły. Dojechałam na miejsce po drugiej w nocy. Domek wyglądał na zaniedbany. Na tarasie walały się butelki i puste pudełka po pizzy. Filip siedział na schodach z plecakiem. Kiedy mnie zobaczył, nie rzucił mi się w ramiona, był na to za duży, ale widziałam, jak schodzi z niego napięcie.

Wsiadł do samochodu bez słowa.

— Chcesz się pożegnać? Obudzić go? — zapytałam, wskazując na ciemne okna.

— Nie — mruknął, zapinając pasy. — Zostawiłem mu kartkę. Jedźmy stąd.

Przez pierwszą godzinę jazdy milczeliśmy. Filip patrzył w ciemność za oknem. Nie naciskałam. Wiedziałam, że musi to przetrawić. Zatrzymałam się na stacji benzynowej, kupiłam mu hot-doga i ciepłą herbatę. Jadł łapczywie, jakby nie widział ciepłego posiłku od wielu dni.

— Wiesz... — zaczął, gdy ruszyliśmy dalej. — On wcale nie ma żadnego projektu. Całymi dniami siedzi na telefonie i kłóci się z ludźmi albo gra na konsoli.

Milczałam, dając mu przestrzeń.

— Obiecał, że będziemy pływać łódką, ale nawet jej nie wynajął. Powiedział, że za drogo i że właściciele wypożyczalni to zdziercy. Przez dwa tygodnie jedliśmy głównie zupki chińskie albo to, co ja ugotowałem z resztek. A jak przyjechali jego kumple... — Zamilkł na chwilę, przełykając ślinę. — To zachowywał się, jakbym był powietrzem. Albo gorzej. Kazał mi usługiwać, przynosić lód, sprzątać po nich. Śmiali się, że jestem „maminsynkiem”, bo chciałem iść spać o północy, a oni darli się do trzeciej rano.

Ścisnęłam kierownicę tak mocno, że zbielały mi knykcie. Chciałam zawrócić i zrobić Krzyśkowi piekło, ale wiedziałam, że to nic nie da. Najważniejsze, że Filip widział. Widział prawdę bez moich filtrów, bez moich oskarżeń.

— Przepraszam, że mówiłem, że to twoja wina — powiedział nagle, bardzo cicho, wpatrując się w deskę rozdzielczą. — Że rozbiłaś rodzinę. Teraz widzę, że z nim... z nim się nie da żyć. On jest jak duże dziecko, mamo. Tylko takie złośliwe dziecko.

Łzy napłynęły mi do oczu, ale powstrzymałam je. Nie chciałam robić scen.

— Czasem dorośli gubią się w życiu, Filip. Twój tata cię kocha na swój sposób, ale nie potrafi być odpowiedzialny. To nie twoja wina. I nie moja. Po prostu tak jest.

Nie muszę już walczyć z duchem

Wróciliśmy do domu nad ranem. Filip poszedł prosto do swojego pokoju. Myślałam, że położy się spać, ale usłyszałam szelest worków na śmieci. Kiedy zajrzałam do niego godzinę później, zobaczyłam, że sprząta. Z podłogi zniknęły ubrania, biurko było odgracone.

— Pomóc ci? — zapytałam, stojąc w progu.

— Nie, ogarnę to — odpowiedział, nie patrząc na mnie. — Mamo?

— Tak?

— Zrobisz jutro te kotlety mielone? Te, co zawsze robisz w niedzielę?

Uśmiechnęłam się, czując ogromną ulgę.

— Zrobię. I mizerię.

Od tamtej nocy minęło kilka miesięcy. Nie staliśmy się idealną rodziną jak z reklamy margaryny. Filip nadal bywa marudny, nadal nie chce mu się uczyć fizyki i czasem przewraca oczami, gdy każę mu wyrzucić śmieci. Ale zniknęła ta wrogość. Zniknęło to oskarżycielskie spojrzenie, które mówiło „zniszczyłaś mi życie”. Ojciec dzwonił do niego kilka razy z pretensjami, że Filip uciekł bez pożegnania, że „zachował się jak baba”. Filip nie wdawał się w dyskusje. Odbierał, słuchał, odpowiadał zdawkowo. Przestał czekać na te telefony jak na objawienie. Zdjął ojca z piedestału i postawił na ziemi — tam, gdzie stoją zwykli, ułomni ludzie.

To doświadczenie zostawiło w nim ślad. Stał się trochę bardziej cyniczny, trochę szybciej dorósł, niż bym tego chciała. Zobaczył, że jego idol jest ulepiony z gliny, która kruszy się przy pierwszym deszczu. Ale nasza relacja weszła na nowy poziom. Zrozumiał, że moje zasady, moje wymagania i ta nudna rutyna to nie są kraty więzienne. To fundamenty, dzięki którym dach nie wali mu się na głowę, a w lodówce zawsze jest jedzenie.

Ostatnio, gdy siedzieliśmy razem w salonie, on grał na telefonie, a ja czytałam książkę, nagle powiedział:

— Wiesz, ta szkoła to jednak nie jest taka najgorsza opcja. Lepiej mieć papier niż liczyć na złote interesy.

Spojrzałam na niego znad okularów.

— Też tak myślę, synku.

— Ale fizyka i tak jest do bani.

Roześmialiśmy się oboje. To był szczery śmiech. Bez napięcia, bez podtekstów. Wiem, że przed nami jeszcze wiele burz. Dorastanie to pole minowe. Ale teraz wiem też, że kiedy przyjdzie kolejna eksplozja, będziemy stać po tej samej stronie barykady. Nie muszę już walczyć z duchem „wspaniałego taty”. Ten duch rozwiał się w oparach taniego piwa i niespełnionych obietnic gdzieś w domku na Mazurach. A my zostaliśmy tutaj. Prawdziwi, niedoskonali, ale razem.

Maja, 44 lata

Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.

Czytaj także: