„Oddałem swoje oszczędności, żeby wyremontować rodzicom kuchnię na stare lata. Gdy zażądali marmurów, miałem dość”

Długo wierzyłem, że wdzięczność można sobie wypracować. W naszym domu w małym miasteczku często słyszałem, że rodzina jest najważniejsza. Rodzice żyli skromnie, odkładali na rachunki, na naprawy, na „gorsze czasy”. Kiedy wyjechałem na studia i potem znalazłem pracę w IT, obiecałem sobie, że kiedyś im się odwdzięczę. Przez lata odkładałem na wkład własny do mieszkania. Aż któregoś dnia stanąłem w ich kuchni i zobaczyłem odpadające kafelki, zlew, pod którym podstawiano miskę, i pomyślałem, że moje mieszkanie może poczekać.

Ta decyzja miała nas zbliżyć

Przyjechałem w niedzielę jak zwykle na rosół. Mama stała przy kuchence, a para unosiła się pod sufit, który pamiętał jeszcze lata dziewięćdziesiąte. Ojciec siedział przy stole, przeglądał gazetę.

– Mamo, tato… – zacząłem, opierając się o blat. – Chcę zrobić wam remont kuchni. Taki porządny. Ja za to zapłacę.

Mama odwróciła się powoli. Najpierw patrzyła na mnie, jakby nie dosłyszała, a potem jej oczy się zaszkliły.

– Dawid… Naprawdę? – wyszeptała. – Nie musisz…

– Chcę – przerwałem jej. – Ta kuchnia ledwo stoi. Czas najwyższy.

Ojciec odłożył gazetę i skinął głową.

– Dobrze cię wychowaliśmy – powiedział spokojnie.

To zdanie zabrzmiało jak pochwała i jak rozliczenie jednocześnie. Mama już tego samego wieczoru zadzwoniła do sąsiadki.

– Mój syn robi nam nową kuchnię. Generalny remont – mówiła głośno, jakby chciała, żebym usłyszał każdy wyraz.

Siedziałem przy stole i czułem dumę. Wreszcie miałem być kimś, kto daje, a nie prosi. Nie zauważyłem wtedy, że w oczach mamy pojawił się błysk, który nie miał nic wspólnego z wygodą gotowania ani matczyną wdzięcznością.

Lista życzeń się powiększała

Pierwsze katalogi rozłożyliśmy na stole tydzień później. Przyjechałem z laptopem, próbkami frontów i wstępnym kosztorysem. Chciałem, żeby było jasno, funkcjonalnie, ale bez przesady. Coś solidnego, na lata.

– Popatrz, Dawid – mama przesunęła do mnie stronę z jasną zabudową. – To ładne. Eleganckie.

– Bardzo ładne – przytaknąłem. – I w rozsądnej cenie.

Przez chwilę było spokojnie. Wybieraliśmy płytki, zlew, sprzęty. Ojciec milczał, ale kiedy mama na coś wskazywała, kiwał głową, jakby zatwierdzał projekt. Nagle mama zatrzymała palec na zdjęciu kuchni z marmurowym blatem.

– A to? – zapytała. – Widziałeś, jakie to piękne?

– Mamo, to naturalny marmur. Bardzo drogi i wymagający – odpowiedziałem ostrożnie.

– Ale przecież robimy generalny remont – uśmiechnęła się. – Może warto?

Zignorowałem pierwsze ukłucie niepokoju. Przeglądałem dalej. Mama jednak wracała do tej strony.

– I zobacz te uchwyty. Złote. Delikatne, takie w stylu retro. Teraz wszyscy tak robią.

– Wszyscy? – zapytałem z uśmiechem.

– No dobrze, może nie wszyscy. Ale Zosia z końca ulicy ma podobne. Wygląda to bardzo… reprezentacyjnie.

To słowo zawisło między nami. Reprezentacyjnie. Nagle przestało chodzić o to, czy wygodnie się gotuje, czy szuflady się domykają. Chodziło o to, co powiedzą inni.

– Mamo – spróbowałem spokojnie – ustalmy budżet. Ja mam określoną kwotę. Marmur i takie dodatki ją przekroczą.

Mama spojrzała na mnie uważnie.

– Dawid, całe życie oszczędzaliśmy. Nigdy nie mieliśmy niczego z wyższej półki. Na stare lata nie możemy mieć czegoś naprawdę ładnego?

Ojciec odchrząknął.

– Przecież dobrze zarabiasz – powiedział cicho. – Stać cię.

Zrobiło mi się gorąco. To były moje oszczędności. Każda nadgodzina, każdy projekt, który brałem kosztem weekendów. Nagle przestały być moim wyborem, a stały się oczywistym zasobem rodziny.

– Stać mnie na remont – odpowiedziałem, starając się zachować spokój. – Ale nie na luksusy.

Mama odsunęła katalog.

– Czyli marmur to luksus? – zapytała chłodno. – Myślałam, że chcesz dla nas jak najlepiej.

W tamtej chwili po raz pierwszy poczułem, że mój gest zaczyna mnie przerastać. Zamiast wdzięczności rodzi się oczekiwanie i presja. A to był dopiero początek.

Ich chciwość tylko rosła

Od tamtej rozmowy coś się zmieniło. Mama przestała pytać, a zaczęła informować. Dostawałem wiadomości ze zdjęciami kolejnych inspiracji. „Zobacz, taka wyspa kuchenna wygląda nowocześnie”, „Te lampy są z Włoch, ale podobno warte swojej ceny”.

Któregoś wieczoru zadzwoniła moja siostra, Kamila.

– Słyszałam, że robisz rodzicom kuchnię – zaczęła bez wstępów. – Super, Dawid. Tylko proszę, nie rób im byle czego.

– Byle czego? – powtórzyłem.

– No wiesz… Skoro już się za to bierzesz, to nie oszczędzaj na detalach. Mama całe życie marzyła o eleganckiej kuchni.

– A ty dorzucisz się do tych detali? – zapytałem spokojnie.

Zapadła krótka cisza.

– Wiesz, ja mam teraz dużo wydatków. Ale ty jesteś na miejscu. I dobrze zarabiasz.

Rozłączyłem się z poczuciem, że zostałem sam przeciwko oczekiwaniom wszystkich. W kolejną sobotę pojechałem do rodziców z nowym kosztorysem. Z marmurem, złotymi uchwytami i designerskimi lampami suma rosła jak na drożdżach.

– To o kilkadziesiąt tysięcy więcej, niż planowałem – powiedziałem, kładąc wydruk na stole.

Mama nawet nie spojrzała na pierwszą stronę.

– Ale zobacz, jak to będzie wyglądało – odparła, przesuwając wizualizację. – Przecież to zupełnie inny poziom.

– Poziom czego? – zapytałem.

– Życia – odpowiedziała bez wahania. – Chciałabym choć raz zaprosić znajome i nie tłumaczyć się, że kuchnia jeszcze sprzed dwudziestu lat.

Ojciec siedział naprzeciwko mnie. Patrzył chłodno, jakby czekał na decyzję.

– Synu, my już nie będziemy robić takich rzeczy. Zrób to porządnie.

Poczułem, że tracę grunt pod nogami. To były moje pieniądze, ale decyzje zapadały ponad moją głową. Nikt nie zapytał, z czego rezygnuję. Z mojego mieszkania. Z planów. Z poczucia bezpieczeństwa.

– A może wystarczy solidnie, bez marmurów? – spróbowałem jeszcze raz.

Mama westchnęła teatralnie.

– Zawsze myślałam, że kiedy ci się powiedzie, będziesz chciał, żebyśmy byli dumni. A teraz mam wrażenie, że liczysz każdą złotówkę.

To zdanie bolało bardziej niż kosztorys. Zacząłem się zastanawiać, czy przez całe życie byłem dla nich projektem do zrealizowania. Inwestycją, która miała kiedyś zaprocentować. Wróciłem do domu z ciężarem w klatce piersiowej. Pomyślałem, że ten remont może rozdzielić, a nie zbliżyć.

Tego było już za wiele

Ostateczny kosztorys przywiozłem w teczce jak dokument, który miał rozstrzygnąć sprawę. Usiadłem przy ich stole i przez chwilę nikt się nie odzywał. Mama poprawiała serwetkę, ojciec patrzył w okno.

– Przeliczyłem wszystko dokładnie – zacząłem. – Nie stać mnie na marmur, złote uchwyty i te lampy. Zrobię wam solidną, ładną kuchnię, ale w rozsądnej wersji.

Mama zesztywniała.

– Czyli jednak oszczędzasz na nas – powiedziała cicho.

– Nie oszczędzam na was. Po prostu mam określoną kwotę. To są wszystkie moje oszczędności.

– Wszystkie? – spojrzała na mnie z niedowierzaniem. – Dawid, przecież zarabiasz więcej niż my.

– To nie znaczy, że mam nie mieć granic.

Ojciec odsunął krzesło i oparł dłonie na stole.

– Wychowaliśmy cię, opłacaliśmy studia, pomagaliśmy na starcie – wyliczał spokojnie. – Teraz, kiedy możesz się odwdzięczyć, zaczynasz kalkulować?

– To nie jest kalkulacja wdzięczności – odpowiedziałem, czując, jak drży mi głos. – Chciałem wam pomóc, bo was kocham. Ale nie mogę brać kredytu na marmur.

Mama uniosła głowę.

– Kredytu? Czy to takie straszne, skoro chodzi o rodziców? Jeśli naprawdę ci zależy, znajdziesz sposób.

W tym momencie coś we mnie się poddało. Nie podniosłem głosu. Po prostu przestałem się bronić.

– Mamo, tato… – spojrzałem na nich obu. – Przez was czuję się jak bankomat. Jakbym był potrzebny tylko wtedy, kiedy można coś zrealizować. Nikt nie zapytał, z czego rezygnuję. Z mieszkania. Z planów. Z poczucia bezpieczeństwa. Chciałem, żebyście byli szczęśliwi. Ale nie za cenę tego, że będę się bał o własną przyszłość.

Zapadła cisza, gęsta jak nigdy wcześniej. Mama odwróciła wzrok.

– Nie poznaję cię – powiedziała po chwili.

To zabolało najbardziej. Wstałem.

– Ja też zaczynam was nie poznawać – odpowiedziałem. – I uczę się, że miłość nie polega na spełnianiu każdej zachcianki.

Wyszedłem, zostawiając teczkę na stole. Nie czułem już dumy. Czułem ulgę i żal jednocześnie.

Nie chciałem się poddawać

Przez kilka dni nikt do mnie nie zadzwonił. Telefon leżał na biurku, a ja łapałem się na tym, że sprawdzam go co godzinę. W końcu wysłałem krótką wiadomość: „Jeśli chcecie, zrobimy wersję podstawową. Dajcie znać”. Odpowiedź przyszła dopiero wieczorem. Krótka. „Zastanowimy się”. To brzmiało jak odsunięcie mnie na bok. Jakbym przestał być częścią decyzji. Tydzień później ojciec zadzwonił.

– Przyjedź w sobotę – powiedział. – Trzeba ustalić szczegóły.

W kuchni było dziwnie cicho. Katalogi zniknęły. Na stole leżał mój kosztorys, ten bez marmuru.

– Wybraliśmy tę wersję – oznajmiła mama, nie patrząc na mnie. – Skoro inaczej się nie da.

Nie było w tym wdzięczności ani radości. Była rezygnacja. Zrobiło mi się przykro, ale nie cofnąłem decyzji. Remont ruszył miesiąc później. Wpłaciłem pieniądze, pilnowałem terminów, wybierałem materiały. Kuchnia nabierała kształtu – jasne fronty, porządny blat, dobre oświetlenie. Bez złotych uchwytów. Bez marmuru i włoskich lamp.

Kiedy wszystko było gotowe, mama zaprosiła mnie na obiad. Nowe szafki pachniały świeżością, podłoga lśniła.

– Ładnie – powiedział ojciec, rozglądając się. – Funkcjonalnie.

Mama poprawiła zasłonę.

– Tak, jest… w porządku.

Usiedliśmy przy stole. Przez chwilę jedliśmy w milczeniu.

– Dziękuję – odezwała się w końcu cicho.

To nie było wylewne ani pełne wzruszenia. Ale było prawdziwe. Spojrzałem na nią i po raz pierwszy od dawna zobaczyłem nie dumę ani oczekiwanie, tylko zmęczenie. Zrozumiałem wtedy, że ta kuchnia nie miała naprawić wszystkiego. Przez lata próbowałem kupić ich uznanie, zamiast powiedzieć wprost, czego potrzebuję.

Relacja się zmieniła. Rzadziej rozmawialiśmy o pieniądzach, częściej o zwykłych sprawach. Już nie czułem presji, by udowadniać swoją wartość przelewami. Moje mieszkanie wciąż było planem na przyszłość. Tym razem odkładałem pieniądze bez poczucia winy. Patrząc na jasny blat w ich nowej kuchni, wiedziałem jedno: największym prezentem, jaki sobie dałem, była odmowa. Marmur mógłby błyszczeć bardziej, ale to ja nauczyłem się stawiać granice.

Dawid, 36 lat

Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.

Czytaj także: