„Mój syn się obraża, bo czepiam się jego żony. Jak mam tego nie robić, skoro ona zachowuje się jak ignorantka?”

Zawsze wierzyłam, że rodzina to miejsce, w którym mówi się sobie prawdę, nawet jeśli ta prawda uwiera. Odkąd mój syn się ożenił, w naszym domu nic nie jest już oczywiste. Każda uwaga brzmi jak atak, każde westchnienie jak osąd. A ja czuję, że stoję sama między tym, czego mnie nauczono, a tym, czego dziś ode mnie oczekują.

Zaczęło się od obiadu

Niedzielne obiady od zawsze były świętością. Punkt dwunasta, rosół, drugie danie, kompot. Nawet gdy syn wyprowadził się z domu, długo jeszcze przyjeżdżał sam. Teraz przyjeżdża z żoną. I za każdym razem mam wrażenie, że muszę na nowo uczyć się własnej kuchni, własnego stołu i własnych zasad.

Tego dnia przyszli spóźnieni. Stałam już w fartuchu, mieszając zupę, gdy usłyszałam trzask drzwi.

– Przepraszamy, mamo – rzucił syn w biegu.

– Korki były – dodała jego żona, nie patrząc mi w oczy.

Zauważyłam od razu, że nawet nie zdjęła butów w przedpokoju tak, jak zawsze się u nas robiło. Przeszła prosto do salonu, rozglądając się, jakby była gościem w pensjonacie.

– U nas kapcie są w szafce – powiedziałam spokojnie, choć poczułam ukłucie irytacji.

– Aha – odpowiedziała krótko, ale nic z tym nie zrobiła.

Przy stole też było niezręcznie. Telefon leżał obok talerza. Co chwilę zerkała na ekran, uśmiechała się do czegoś, czego nie widzieliśmy.

– U nas przy obiedzie nie używa się telefonu – zwróciłam uwagę, nalewając rosół.

– Mamo… – westchnął syn ostrzegawczo.

– Ja tylko mówię – odparłam. – To kwestia szacunku.

Zapadła cisza. Taka gęsta, że aż łyżka w talerzu zabrzmiała zbyt głośno. Synowa odłożyła telefon, ale zrobiła to z wyraźnym niezadowoleniem.

– Przepraszam – powiedziała po chwili, tonem, który brzmiał bardziej jak obowiązek niż szczerość.

Pomyślałam wtedy, że jeśli nikt jej nie powie, jak się zachować, to ona naprawdę nigdy się tego nie nauczy. Nie ze złej woli, raczej z braku wzorców. Ale czy dziś jeszcze wolno tak myśleć? Spojrzałam na syna. Jadł w milczeniu, jakby chciał zniknąć. I wtedy po raz pierwszy przyszło mi do głowy, że w tej walce mogę nie tylko przegrać, ale też stracić coś znacznie ważniejszego.

Nie chcę się wtrącać

Po obiedzie zawsze piło się herbatę w kuchni. Zwyczaj prosty, ale dla mnie ważny, bo tam najczęściej rozwiązywało się rodzinne sprawy. Tym razem synowa usiadła bokiem, jakby tylko czekała na moment, żeby wyjść. Syn krzątał się nerwowo, poprawiał serwetki, choć były równo ułożone.

– Ciasto jest domowe – powiedziałam, podsuwając talerzyk. – Możesz spróbować.

– Dziękuję, nie jem słodkiego – odpowiedziała szybko.

– Nawet kawałeczka? – zapytałam, bardziej z uprzejmości niż nacisku.

– Nie – ucięła.

Zauważyłam spojrzenie syna. Takie, jakby bał się, że zaraz znowu coś powiem. I rzeczywiście, nie potrafiłam się powstrzymać.

– Wiesz, w gościach wypada chociaż spróbować – odezwałam się łagodnie. – Tak nas uczono.

Synowa uniosła brwi.

– Teraz są inne czasy – odparła. – Nie wszystko trzeba robić, bo „wypada”.

– To nie kwestia czasów, tylko kultury – powiedziałam ciszej, ale stanowczo.

Wtedy syn odłożył filiżankę. Aż zadźwięczała o spodek.

– Mamo, przestań – powiedział. – Ciągle ją poprawiasz.

– Ja ją poprawiam, czy uczę? – zapytałam, czując, jak rośnie we mnie żal. – Ktoś chyba powinien.

– To nie twoja rola – odpowiedział ostro. – Ona jest moją żoną.

Zapadła cisza. Tym razem nie była już niezręczna. Była ciężka. Synowa wstała.

– Pójdę do łazienki – rzuciła i wyszła.

Zostaliśmy sami. Spojrzałam na syna, a on na mnie, jakbyśmy nagle mówili innymi językami.

– Wychowałam cię najlepiej, jak umiałam – powiedziałam drżącym głosem. – Chcę tylko, żebyś miał porządną rodzinę.

– Mam – odpowiedział. – Ale jeśli będziesz ją tak traktować, przestaniemy tu przychodzić.

Te słowa zabolały bardziej, niż się spodziewałam. Bo nagle zrozumiałam, że to już nie ja wyznaczam zasady. A to, co nazywam wychowaniem, oni widzą jako atak.

Słów nie da się cofnąć

Wróciła z łazienki z wyprostowanymi plecami. Uśmiech miała przyklejony, ale oczy chłodne. Usiadła, jakby nic się nie stało, choć powietrze w kuchni wciąż było napięte.

– Wszystko w porządku – powiedziała, patrząc na syna. – Możemy już iść?

To „możemy” zabrzmiało jak decyzja, nie pytanie. Syn spojrzał na mnie niepewnie.

– Mamo… – zaczął.

– Poczekaj – przerwałam mu. Sama byłam zaskoczona własnym głosem. – Chcę coś powiedzieć.

Synowa skrzyżowała ręce.

– Słucham.

– Nie robię tego, żeby komuś dokuczyć – zaczęłam wolno. – Po prostu wierzę, że pewne zasady pomagają ludziom żyć razem. Przy stole, w rodzinie, w domu.

– Ale to jest pani dom, nie mój – odpowiedziała spokojnie, aż za spokojnie. – I ja nie chcę być ciągle poprawiana.

– Nikt cię nie poprawia ciągle – zaprzeczyłam odruchowo.

– Każde nasze spotkanie tak wygląda – wtrącił syn. – Zawsze coś jest nie tak.

Zrobiło mi się gorąco. Przecież starałam się. Gotowałam, sprzątałam, czekałam. Czy to naprawdę było nic?

– A może po prostu wam za dobrze, że ktoś się jeszcze przejmuje? – wyrwało mi się.

Syn wstał.

– Właśnie o to chodzi – powiedział cicho. – Ty się przejmujesz nami bardziej niż my sami.

Synowa też się podniosła. Wzięła torebkę.

– Dziękujemy za obiad – powiedziała uprzejmie, aż boleśnie uprzejmie. – Odezwę się.

W przedpokoju było słychać tylko szelest kurtek. Gdy drzwi się zamknęły, usiadłam ciężko przy stole. Filiżanki nadal stały na swoich miejscach. Ciasto nietknięte. Po raz pierwszy pomyślałam, że może ucząc, zapomniałam zapytać, czy ktoś w ogóle chce się uczyć. I że moje dobre intencje mogą nie wystarczyć, jeśli niosą ze sobą tylko napięcie i żal.

Cisza trwała za długo

Przez kilka dni w domu panowała cisza, jakiej nie lubię najbardziej. Telefon leżał na stole, ale nie dzwonił. Za każdym razem, gdy przechodziłam obok, zerkałam na ekran, jakby miał się sam zlitować. Nic. Ani od syna, ani od jego żony. Tylko zwykłe dni, które nagle straciły rytm. W środę nie wytrzymałam. Zadzwoniłam.

– Cześć, mamo – odezwał się po chwili. Głos miał ostrożny.

– Chciałam zapytać, czy wszystko w porządku – powiedziałam, udając spokój.

Zawahał się.

– Tak… tylko potrzebujemy trochę spokoju.

Te słowa zabrzmiały jak zamknięte drzwi.

– Ja też potrzebuję spokoju – odpowiedziałam ciszej. – Ale martwię się.

– Mamo, ty zawsze się martwisz – westchnął. – A my chcemy po prostu żyć po swojemu.

Po rozmowie długo siedziałam w kuchni. Przypomniałam sobie własną teściową. Też miała swoje uwagi, swoje spojrzenia. Wtedy obiecywałam sobie, że ja taka nie będę. Że dam przestrzeń. A jednak powtarzałam to, co znałam najlepiej. Kilka dni później synowa przyszła sama. Stała w progu, niepewna.

– Mogę wejść? – zapytała.

– Oczywiście – odparłam, zaskoczona.

Usiadłyśmy przy stole. Bez herbaty, bez ciasta.

– Chciałam, żebyśmy spróbowały inaczej – zaczęła. – Bez poprawiania. Bez napięcia.

Patrzyłam na nią uważnie. Pierwszy raz nie jak na kogoś, kogo trzeba czegoś nauczyć, ale jak na kobietę, która też próbuje odnaleźć się w tej rodzinie.

– Nie umiem obiecać, że będzie idealnie – powiedziałam szczerze. – Ale mogę spróbować mniej mówić, a więcej słuchać.

Uśmiechnęła się lekko. Może z ulgą, może z niedowierzaniem. Gdy wyszła, poczułam zmęczenie, ale też coś nowego. Jakby niepewną nadzieję, że jeszcze nie wszystko stracone, tylko trzeba nauczyć się innego sposobu bycia blisko.

Nauka, której się nie spodziewałam

Minęły kolejne tygodnie. Spotykaliśmy się rzadziej, ostrożniej. Kiedy przychodzili, pilnowałam się bardziej, niż kiedykolwiek wcześniej. Słowa cisnęły się na usta, uwagi gotowe były wyjść same, ale uczyłam się je zatrzymywać. Nie zawsze skutecznie. Czasem tylko zaciskałam palce na obrusie i oddychałam głęboko. Pewnej niedzieli syn spojrzał na mnie uważnie.

– Mamo, jest… spokojniej – powiedział.

Nie było w tym entuzjazmu, raczej ostrożna aprobata. Skinęłam głową. Spokojniej nie znaczyło łatwiej. Oznaczało, że każdego dnia muszę wybierać: mieć rację albo mieć relację.

Zrozumiałam coś jeszcze. Że dobre maniery to nie tylko sposób siedzenia przy stole czy odkładanie telefonu. To także umiejętność powstrzymania się, kiedy druga strona mówi „dość”. I że ja też muszę się tego nauczyć, nawet jeśli przez całe życie byłam przekonana, że już wszystko wiem.

Nie wiem, jak będzie dalej. Wiem tylko, że jeśli chcę, by mój syn był obecny w moim życiu, muszę zrobić miejsce także dla jego wyborów. Nawet jeśli są inne niż moje. To trudna lekcja. Najtrudniejsza z tych, które przyszło mi odrobić jako matce.

Ewa, 62 lata

Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.

Czytaj także:

• „Na walentynki pojechałam do sanatorium. Liczyłam na romantyczne randki z seniorami i może jakiś romans”
• „Uważałam, że synowa nie pasuje do naszej rodziny. Dopiero zdrada mojego syna otworzyła mi oczy na prawdę”
• „Podarowałem bestsellerowe perfumy żonie i mamie na walentynki. Chciałem dobrze, a wyszło jak zawsze”