„Dzieci pojechały do teściowej na ferie. Po tym, co zrobiła, nie puszczę ich do niej nigdy więcej”

Zmęczenie nie przyszło nagle, ono narastało tygodniami. Nocami liczyłam minuty snu, w dzień łapałam się na tym, że patrzę na dzieci, a w głowie mam tylko jedno: cisza. Teściowa od dawna powtarzała, że przesadzam z czułością, że brak mi stanowczości. Kiedy zaproponowała ferie u niej, poczułam ulgę… i wstyd, że ta ulga w ogóle się pojawiła.

Teściowa mi raportowała

Pierwszego poranka bez dzieci obudziłam się w absolutnej ciszy. Żadnych kroków po panelach, żadnego szeptu pod drzwiami sypialni, żadnego pytania o śniadanie. Leżałam chwilę nieruchomo, jakby ktoś mógł mi ten spokój odebrać, jeśli poruszę się za szybko. Potem wstałam i poczułam coś, czego się nie spodziewałam — ulgę.

Telefon zadzwonił jeszcze przed południem.

– Wszystko w porządku – oznajmiła Helena tonem osoby składającej raport. – Wstajemy o ósmej, bez marudzenia. Igor sam ścieli łóżko. Nina już wie, że nie odkłada się rzeczy byle gdzie.

Nie zapytała, jak się czuję. Nie zapytała, czy dzieci tęsknią. Tylko informowała.

– A… jak oni się mają? – wtrąciłam niepewnie.

– Dobrze. Dzieci potrzebują jasnych zasad, Lidka. Bez tego rosną zagubione – odpowiedziała szybko, jakby ta kwestia była już zamknięta.

Odłożyłam telefon z uczuciem lekkiego ucisku w klatce piersiowej. Powiedziałam sobie, że przesadzam. Że to tylko inne podejście. Tomasz, gdy wrócił z pracy, nawet nie zauważył mojego napięcia.

– Widzisz? – rzucił, nalewając sobie herbaty. – Mama zawsze wiedziała, co robi. Dobrze im tam.

Przytaknęłam, choć coś we mnie drgnęło. Kolejne dni wyglądały podobnie. Wiadomości od Heleny były regularne, konkretne, chłodne. „Zabrałam słodycze, bo rozleniwiają”. „Igor musi się bardziej starać, bo chłopiec powinien być przykładem”. „Nina płakała, ale szybko jej przeszło”.

Za każdym razem chciałam zapytać: dlaczego płakała? Co powiedziała? Czego się bała? Zamiast tego pisałam tylko: „Dziękuję, dobrze, że nad nimi czuwasz”.

Wieczorami chodziłam po mieszkaniu, które nagle stało się zbyt duże. Cisza, o której marzyłam, zaczęła mi ciążyć. Złapałam się na tym, że odkładam telefon ekranem do dołu, jakbym bała się kolejnej wiadomości.

Odebraliśmy dzieci

Pod dom teściowej podjechaliśmy wcześnie rano. Śnieg skrzypiał pod butami, a ja poprawiałam rękawiczki, choć wcale nie było mi zimno. Serce biło mi za szybko, zupełnie jakbym jechała na egzamin, do którego nie byłam przygotowana. Drzwi otworzyły się niemal od razu.

– No wreszcie – powiedziała Helena, uśmiechając się z satysfakcją. – Dzieci, ubieramy się sprawnie, bez ociągania.

Igor wyszedł pierwszy. Prosty jak struna, z plecakiem założonym idealnie na oba ramiona. Spojrzał na mnie niepewnie, jakby sprawdzał, czy może się uśmiechnąć.

– Cześć, mamo – powiedział cicho.

Nina schowała się na moment za framugą. Gdy do mnie podeszła, objęłam ją odruchowo, ale jej ciało zesztywniało.

– Mamo… mam ubrać szalik? – zapytała szybko, nerwowo.

Zamarłam.

– Skarbie, jak chcesz – odpowiedziałam łagodnie.

Helena parsknęła krótkim śmiechem.

– Teraz wiedzą, że decyzje się podejmuje raz. Koniec z tym całym „jak chcesz”.

W środku panował porządek aż nienaturalny. Żadnych porozrzucanych klocków, żadnych rysunków na stole. Helena mówiła dużo. O planach dnia, o obowiązkach, o tym, jak „dzieci w końcu zrozumiały, że świat się wokół nich nie kręci”.

– Igor już wie, że nie każdy dzień musi być przyjemny – dodała z dumą. – A Nina nauczyła się, że płacz niczego nie zmienia.

Spojrzałam na córkę. Siedziała cicho, z dłońmi splecionymi na kolanach, jakby bała się poruszyć. Kiedy zapytałam, czy chce zabrać swój rysunek z lodówki, zawahała się.

– Babciu? Mogę? – rzuciła odruchowo.

Coś we mnie pękło. Tomasz stał obok, milczący. Helena patrzyła na mnie wyzywająco, jakby czekała, aż przyznam jej rację.

W drodze powrotnej dzieci siedziały cicho. Za cicho. Igor patrzył w okno, Nina co chwilę zerkała na mnie, jakby sprawdzała, czy nadal tu jestem. Zrozumiałam wtedy, że wracamy w czwórkę, ale coś zostało tam, w tamtym domu. Coś, czego nie potrafiłam jeszcze nazwać, ale już czułam, że bardzo mnie to zaboli.

Dzieci dziwnie się zachowywały

Pierwszy wieczór w domu był dziwnie cichy. Igor sam posprzątał w pokoju, bez przypominania, ale kiedy pochwaliłam go za staranność, tylko wzruszył ramionami.

– To nic – mruknął. – I tak mogłem zrobić lepiej.

Nina rozłożyła kredki, po czym po minucie je schowała.

– Nie mam pomysłu – powiedziała szybko. – Lepiej nie będę rysować, bo mogę zepsuć.

Usiadłam obok niej.

– Kochanie, nie da się zepsuć rysunku.

Popatrzyła na mnie nieufnie.

– Babcia mówiła, że jak coś robię, to porządnie. A jak nie umiem, to lepiej się nie wychylać.

Te słowa uderzyły mnie mocniej, niż się spodziewałam. Zaczęłam zauważać więcej. Igor pytał o pozwolenie na każdą drobnostkę. Nina przepraszała za rzeczy, które nie były jej winą. Kiedy jedno z nich rozlało sok, oboje zamarli, czekając na reakcję.

– Spokojnie – powiedziałam, czując, jak drży mi głos. – To tylko plama.

Tomasz wzruszył ramionami.

– Może trochę dyscypliny im nie zaszkodziło – rzucił, nawet na mnie nie patrząc.

Spojrzałam na niego z niedowierzaniem.

– To nie jest dyscyplina. Oni się boją.

– Przesadzasz – odpowiedział chłodno. – Mama chciała dobrze.

Nocą leżałam bezsennie, odtwarzając w głowie zdania Heleny, jej dumę, jej ton nieznoszący sprzeciwu. Złość mieszała się ze wstydem. Jak mogłam nie reagować? Jak mogłam oddać dzieci komuś, kto nie widział w nich dzieci, tylko materiał do uformowania?

Kilka dni później Igor przyszedł do mnie z kartką w ręku.

– Mamo… babcia mówiła, że jak będę się starał, to w końcu będę coś wart. Ja się staram, ale… chyba wciąż za mało.

Objęłam go, czując, jak łzy napływają mi do oczu. Zrozumiałam, że skutki tamtych ferii nie skończyły się wraz z powrotem do domu. One dopiero zaczęły w nas pracować.

Teściowa przekroczyła granice

Do teściowej pojechałam sama. Tomasz powiedział, że nie chce się mieszać, co zabolało bardziej, niż gdyby się ze mną pokłócił. Przez całą drogę powtarzałam sobie w myślach, co chcę powiedzieć, ale kiedy stanęłam w jej przedpokoju, wszystkie zdania rozsypały się jak klocki.

– Widzę, że coś cię gryzie – zaczęła pierwsza, nalewając herbatę. – Ale naprawdę nie rozumiem tego całego zamieszania.

Usiadłam sztywno na krześle.

– Dzieci się boją – powiedziałam w końcu. – Igor wątpi w siebie, Nina nie chce nic robić bez pozwolenia. To się zaczęło u ciebie.

Helena uniosła brwi.

– Przesadzasz. Wreszcie nauczyli się odpowiedzialności. Ktoś musiał wprowadzić porządek, skoro wy nie potrafiliście.

– To nie był porządek. To był strach – odpowiedziałam ciszej, niż planowałam.

– Strach? – zaśmiała się krótko. – Lidia, świat nie głaszcze po głowie. Ty im robisz krzywdę swoim miękkim podejściem.

Poczułam, jak policzki mi płoną. Chciałam zaprotestować, ale głos ugrzązł mi w gardle. Przez chwilę znów byłam tą młodszą, zawsze niewystarczającą.

– Nie masz prawa decydować za mnie – wydusiłam w końcu. – Jestem ich matką.

Helena spojrzała na mnie chłodno.

– No jakoś nie widać efektów twojego wychowania.

Wyszłam stamtąd z drżącymi rękami. Wstyd mieszał się z gniewem, ale pod spodem pojawiło się coś nowego — determinacja. Zrozumiałam, że moje milczenie było zaproszeniem. Każdy brak reakcji był zgodą na przekraczanie granic. Tego wieczoru spojrzałam na śpiące dzieci i obiecałam sobie jedno: nigdy więcej nie oddam ich pod opiekę teściowej.

Miałam dość

Najtrudniejsze przyszło później, już po rozmowach, po decyzjach, które musiałam podjąć wbrew cudzym oczekiwaniom. Dzieci nie stały się takie jak kiedyś z dnia na dzień. Igor długo sprawdzał moje reakcje, jakby testował, czy naprawdę może powiedzieć, że jest mu źle. Nina jeszcze przez tygodnie pytała, czy może się pomylić.

– Mamo, jak narysuję krzywo, to nic się nie stanie? – upewniała się, ściskając kredkę.

– Nic – odpowiadałam za każdym razem. – Nawet jeśli będzie krzywo.

Z Tomaszem było trudniej. Cisza między nami gęstniała, bo po raz pierwszy nie ustąpiłam. Powiedziałam jasno, że Helena nie będzie już decydować o naszych dzieciach. Że nie zostawię ich tam samych. Że jeśli on tego nie rozumie, to mamy poważniejszy problem niż ferie.

Nie było jednej wielkiej rozmowy, która wszystko naprawiła. Były za to setki małych chwil: rozmowy przed snem, przyznawanie się do błędów, uczenie dzieci, że ich emocje są ważne. Uczenie siebie, że bycie matką to nie ciągłe tłumaczenie się przed innymi.

Lidia, 43 lata

Historie są inspirowane prawdziwym życiem. Nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń ani osób, a wszelkie podobieństwa są całkowicie przypadkowe.

Czytaj także: