Ślub jest tak ważnym wydarzeniem, że nie warto powierzać uszycia sukni osobie, o której nic nie wiemy i nikt ze znajomych wcześniej nie korzystał z usług takiej krawcowej.

Gorset - symbol męskiej dominacji

Dlaczego kobiety w XIX wieku nosiły gorsety, które krzywiły im kręgosłupy i prowadziły do częstych omdleń? Czy gorset to symbol zniewolenia kobiet przez mężczyzn?
/ 08.08.2011 10:57
Ślub jest tak ważnym wydarzeniem, że nie warto powierzać uszycia sukni osobie, o której nic nie wiemy i nikt ze znajomych wcześniej nie korzystał z usług takiej krawcowej.

Mężczyzna ma prawo do przyjemności, a kobieta nie

Tradycyjne relacje seksualne między płciami nacechowane były wyraźną dominacją mężczyzn, którzy swobodnie wchodzili w rolę konkwistadora, dokonującego radykalnego podboju bezbronnego ciała kobiety. Kobieta była zwykle redukowana do pasywnego obiektu seksualnego – źródła męskiej przyjemności i redukcji napięcia. Aktywność seksualna zdawała się przynależeć jedynie do kobiet lekkich obyczajów (uważano, że tylko one mogą z seksu czerpać przyjemność); była naznaczona grzechem i winą. Powszechne było przekonanie, że „mężczyźni »potrzebują« seksu, a kobiety nie potrzebują go aż tak bardzo”. W społeczeństwie patriarchalnym, w celu jego ustanowienia i przetrwania, potrzebna była wiara w męską supremację seksualną, albo dokładniej – w kobiecą aseksualność”; i jak to dosadnie ujęła N. Friday – w kobietę od dzieciństwa wpisywano „wielki znak NIE wobec seksu”.

Przeczytaj: Historia pornografii

Seks – niedogodna konieczność

Taki charakter relacji seksualnych cechował epokę wiktoriańską. A. Gromkowska zwraca uwagę, że dziewiętnastowieczny „kodeks dobrych manier nakazywał dziewczętom unikania oglądania się nago, nawet w lustrze wody. Produkowano wówczas specjalne proszki do mącenia wody, »aby nie narażać poczucia wstydliwości«”, przy czym „niemalże do końca dziewiętnastego wieku posiadanie luster w miejscach, gdzie można by ujrzeć własną nagość, było uważane za nieprzyzwoite”. Jednocześnie, „zgodnie z dominującą ideologią tej epoki, kobieta powinna uważać kontakty seksualne jedynie za »niedogodną konieczność«, [...] stąd, logicznie, jakakolwiek zorientowana na przyjemność seksualną aktywność kobiety wzbudzała przerażenie i przekonanie, że kobieta kwestionuje swoją naturę (istniał wówczas i taki pogląd, że kobiecy orgazm stanowi »objaw chorobowy«)”.

Zobacz też: Z czego wynika niechęć do miłości francuskiej

Gorset – ubezwłasnowolnienie kobiety

Opisując represjonowanie kobiecej seksualności tego okresu, A. Gromkowska podkreśla: „Kobieta wiktoriańska miała być dekoracyjna, delikatna, skromna. Jej wiotkie ciało symbolizowało »duchową transcendencję« i zwycięstwo nad seksualnymi (po)żądaniami (przed małżeństwem u młodej kobiety kształtowano »perfekcyjną niewinność« i »seksualną ignorancję«)”. Wyrazem podporządkowania kobiety mężczyźnie był w omawianym okresie jej strój, a apogeum stanowił w tym kontekście gorset: „Idealna (pożądana) sylwetka w kształcie klepsydry wymagała wielu zabiegów i cierpień. Gorset spełniał w tym kontekście funkcję estetyczną, kontrolował kształt kobiecego ciała i zapewniał odpowiednią postawę. Ciasno zasznurowany powodował zmniejszenie talii o piętnaście centymetrów, spłaszczenie brzucha i uwypuklenie piersi. Spektakl przeznaczony dla męskiego oka okupiony był jednak cierpieniami. Skrzywienie kręgosłupa stało się w tym czasie cechą endemiczną. Kobieta zasznurowana – dla uzyskania litery »S« – w gorsecie mogła z trudem usiąść lub schylić się, jej największy krok wynosił około piętnastu centymetrów, a utrudnione oddychanie prowadziło do częstych omdleń [...]. Historia gorsetu pokazuje, w jaki sposób można sprawować władzę nad ciałem kobiety. Gorset stanowił przyczynę deformacji i ubezwłasnowolnienia ciała kobiecego – był »emblematem władzy« ze strony kultury”.

Fragment pochodzi z książki Tożsamość, ciało i władza w kulturze instant” Zbyszko Melosika (Impuls, 2010). Publikacja za zgodą wydawcy. Bibliografia dostępna w redakcji.

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)