badanie TSH fot. Adobe Stock

Jej prawidłowe stężenie zależy od wielu czynników. Jakie są normy TSH?

Jaka jest norma TSH i od czego zależy? Co mówi podwyższone i obniżone TSH? Czy samo badanie TSH wystarcza do oceny funkcji tarczycy?
/ 11.08.2010 10:12 / aktualizacja: 27.05.2019 12:52
badanie TSH fot. Adobe Stock

Norma TSH waha się między 0,4–4,0 mU/l. Wynik może się różnić w zależności od metody pomiaru stosowanej w danym laboratorium. W interpretacji prawidłowego wyniku ważny jest też wiek i stan zdrowia pacjenta.

Najczęstszą przyczyną podwyższonej tyreotropiny jest niedoczynność tarczycy, a obniżonego – nadczynność tarczycy. Sprawdź, co oznacza twój wynik badania tego hormonu!

Na skróty:

Jaka jest norma TSH?

Zakres normy TSH wynosi 0,4–4,0 mU/l. Zakres ten może różnić się w zależności od laboratorium wykonującego analizę. Właśnie dlatego zazwyczaj przy otrzymanym wyniku jest podany zakres uznawany za normę. Nowoczesne metody są bardzo czułe, dzięki czemu wykrywają nawet bardzo niskie stężenia TSH.

Warto dodać, że TSH nie daje reakcji krzyżowych z hormonami o podobnej strukturze, co mogłoby zafałszować wynik.

W przypadku tego hormonu możemy też mówić o pewnych normach wiekowych – inne są u wcześniaków, niemowląt czy dzieci, a jeszcze inne – u osób starszych i kobiet w ciąży.

Prawidłowe TSH u dzieci

W przypadku najmłodszych przyjmuje się, że norma tyreotropiny wynosi:

  • u wcześniaków w 3./4. dobie życia – od 0.8 do 6.9 µU/ml,
  • u noworodków (mierzone w 4. dobie życia) – 1.3-16 µU/ml,
  • u niemowląt od 1 do 11 miesiąca – 0.9-7.7 µU/ml,
  • u dzieci od 1. roku życia – 0.6-5.5 µU/ml.

Prawidłowe TSH u osób starszych

Wyższy poziom TSH obserwuje się u kobiet i mężczyzn w wieku podeszłym. W niektórych przypadkach nie wymagają one leczenia. W jakich? Wyjaśnia endokrynolog.

TSH wraz z wiekiem w naturalny sposób rośnie ze względu na postępującą częściową degenerację tarczycy, ale jednocześnie następuje też zmniejszenie zapotrzebowania na hormony tarczycowe. W związku z tym u starszych osób tolerujemy TSH do około 10 mikrojednostek na mililitr. Tak norma jest w porządku pod warunkiem, że u pacjenta nie ma objawów niedoczynności tarczycy i że ma prawidłowy poziom hormonów obwodowych, szczególnie prawidłowy poziom FT4. Jeżeli jest taka konstelacja wyników, że hormony obwodowe są prawidłowe i TSH jest do 10, to w zasadzie nie ma korzyści z włączania leczenia u osób starszych. Gdybyśmy chcieli wyrównać u nich metabolizm tarczycowy do poziomu takiego jak u osób młodych, istnieje duże prawdopodobieństwo zwiększenia ryzyka zaburzeń rytmu serca, dlatego decyzję o wdrażaniu leczenia u seniorów są bardziej ostrożne niż u osób w młodym wieku
– wyjaśnia dr n. med. Grzegorz Sokołowski, endokrynolog z krakowskiej Intima Clinic.

Prawidłowe TSH u kobiet w ciąży

Poziom tego hormonu u ciężarnych waha się w zależności od etapu ciąży. Przyjmuje się, że:

  • w pierwszym trymestrze TSH wynosi od 0,1 do 2,5 mIU/l,
  • w drugim trymestrze – między 0,1 i 3,0 mIU/l,
  • w trzecim trymestrze – między 0,1 i 3,0 mIU/l.

U kobiet w ciąży, które nie są leczone z powodu choroby tarczycy, zwykle dążymy do tego, żeby w okresie starania się o dziecko i w czasie samej ciąży TSH było poniżej 2,5 mikrojednostki na mililitr. Wynika to z prostej kalkulacji, że przy takim poziomie TSH mamy bardzo małe prawdopodobieństwo źle funkcjonującego metabolizmu tarczycowego, czyli po prostu mamy pewność, że pacjentka ma tarczycę bardzo dobrze wyrównaną i dzięki temu w trakcie ciąży nie wystąpią u niej powikłania z przyczyn tarczycowych. Dlatego ta norma w czasie ciąży jest niższa, bardziej restrykcyjna niż w przypadku reszty populacji
– dodaje endokrynolog dr n. med. Grzegorz Sokołowski.

badanie TSH

fot. Adobe Stock

Czym jest TSH?

Tyreotropina jest hormonem produkowanym w przednim płacie przysadki mózgowej. Jej działanie polega na stymulowaniu tarczycy do wytwarzania i uwalniania hormonów:

Pozostaje w ujemnym sprzężeniu zwrotnym z krążącymi hormonami tarczycy, co oznacza, że wysokie stężenia hormonów tarczycy hamują syntezę i wydzielanie TSH, a niskie stężenia T3 i T4 pobudzają produkcję TSH. Wpływ na wydzielanie tego hormonu mają także inne hormony oraz leki.

Stężenie tego hormonu sprawdza się z próbki krwi. Bada się je w przypadku podejrzenia nadczynności lub niedoczynności tarczycy.

Które badania krwi należy wykonywać na czczo?

Przyczyny zbyt wysokiego TSH

Najczęstszą przyczyną podwyższonego TSH jest niedoczynność tarczycy. Wówczas niedobór hormonów tarczycy jest sygnałem do zwiększenia wydzielania TSH.

Rzadko występującymi chorobami przebiegającymi ze wzrostem hormonu tyreotropowego są gruczolaki przysadki wydzielające TSH oraz inne nowotwory mające zdolność do wytwarzania tego hormonu, jak zaśniad groniasty i kosmówczak.

Przemijający wzrost TSH występuje także w okresie zdrowienia po ciężkich chorobach.

Fizjologicznie wysokie TSH występuje tuż po urodzeniu, po czym obniża się stopniowo do trzeciej doby życia. W 4.-5. dniu osiąga normę odpowiednią do wieku. Wówczas u wszystkich noworodków wykonuje się test przesiewowy w kierunku wrodzonej niedoczynności tarczycy.

Przyczyny zbyt niskiego TSH

Przyczyną obniżonego TSH jest najczęściej nadczynność tarczycy, kiedy to jej hormony uwalniane w nadmiarze hamują wydzielanie hormonu tyreotropowego.

Do rzadszych przyczyn należą:

  • wtórna (uszkodzenie przysadki) niedoczynność tarczycy,
  • trzeciorzędowa (dysfunkcja podwzgórza) niedoczynność tarczycy,
  • głodzenie,
  • współistnienie ciężkich chorób ogólnoustrojowych.

Czy wynik TSH wystarczy?

Wybiórcze oznaczenie TSH jest wystarczające jako pojedynczy test tylko wówczas, gdy wynik jest prawidłowy, a pacjent nie ma objawów klinicznych dysfunkcji gruczołu tarczowego. Można się nim również posługiwać w ocenie skuteczności leczenia niedoczynności tarczycy.

W pozostałych przypadkach należy poszerzyć diagnostykę o oznaczenie stężenia hormonów tarczycy w surowicy.

Zobacz także:Niedoczynność a nadczynność tarczycy - co je różni?Gdzie szukać przyczyn niedoczynności tarczycy?

Specjalista chorób narządów wydzielania wewnętrznego, w tym schorzeń tarczycy, przysadki oraz nadnerczy.
Grzegorz Sokołowski
dr n. med.
Grzegorz Sokołowski
endokrynolog i internista
Specjalista chorób narządów wydzielania wewnętrznego, w tym schorzeń tarczycy, przysadki oraz nadnerczy.

Lekarz z krakowskiej Intima Clinic (www.intimaclinic.pl). Absolwent Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum UJ w Krakowie. Wykładowca uniwersytecki w Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Jest ekspertem w pełni zaangażowanym w diagnozę i leczenie swoich pacjentek, które traktuje z życzliwością i profesjonalizmem.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (400)
/28.08.2018 18:16
Mam 55 lat mój wynik TSH 0,118 ; FT4 1,51 jestem po usunięciu tarczycy . wizytę mam wyznaczoną za pół roku. biorę euthyrox N75 raz dziennie przez 5 dni i euthyrox N100 raz dziennie przez 2 dni . czy nie powinnam zmniejszyć dawki leku ? proszę o poradę.
/30.11.2017 09:07
Witam czy mógłby mi ktoś powiedzieć czy wyniki są ok niby w normach się mieszczą tsh2, 120, ft3 3,45, ft4 1,11
/08.10.2017 04:16
Witam bardzo bym prosiłabym o analizę moich wyników, mam podejrzenia dotyczące niedoczynności tarczycy ze względu na objawy oraz trudności z zajściem w ciążę Kobieta - wiek: 21lat Immunochemia: TSH-4,010 ulU/ml [0,270-4,200] Biochemia: KREATYNINA W SUR.-0,66 mg/dl [0,50-0,90] GFR-119,79 ml/min [>=80,00] SÓD-144,3 mmol/l [135,0-147,0] POTAS-4,64 mmol/l [3,70-5,10] Morfologia: WBC-11,5 x10^3/ul* [4,0-10,0] LYMPH%-41,0% [18,0-47,5] LYMPH-4,7 x10^3/ul NEUTH%-42,7% NEUTH-4,9 x10^3/ul MONO%-6,3% MONO-0,7 x10^3/ul EO%-9,7% * [ BASO%-0,3% [ RBC-4,79 x10^6/ul [3,80-5,20] HGB-14,0 g/dl [11,5-16,0] HCT-41,1% [36,0-47,0] MCV-85,8 fL [76,0-93,0] MCH-29,2 pg [28,0-34,0] MCHC-34,1 g/dl [32,0-36,0] PLT-353 x10^3/ul [140-440] RDW-SD-41,7 fL RDW-CV-13,4 fL PDW-13,0 fL MPV-11,0 fL P-LCR-34,3% PCT-0,4 Badanie ogólne moczu: pH-6,0 [5,0-6,5] GLUKOZA-nie wykryto % BILIRUBINA-nie wykryto CIAŁA KETONOWE-nie wykryto BIAŁKO-nie wykryto g/l UROBILINOGEN-w normie [ AZOTYNY-wykryto KREW-nie wykryto LEUKOCYTY-mało Osad moczu A19 (mikroskopowo): Osad moczu nabłonki wielokątne dość liczne w polu widz. bakterie bardzo liczne w polu widz. erytrocyty świeże 0-2 w polu widz. [norma 0-2] leukocyty 8-10 w polu widz. [norma 0-5] kryształy szczawianu wapnia nieliczne w polu widz.
POKAŻ KOMENTARZE (397)