Typy osobowości

Jakie wyróżniamy typy osobowości? Czym charakteryzuje się osobowość chwiejna emocjonalnie? Jakie wyróżniamy dwa typy osobowości chwiejnej emocjonalnie? Jakie zaburzenia cechują osobowość historioniczną? Po czym poznamy, że ktoś ma zdiagnozowaną osobowość paranoiczną?
Typy osobowości

Osobowość chwiejna emocjonalnie

Osobowość chwiejna emocjonalnie charakteryzuje się zaburzeniami osobowości z wyraźną tendencją do działań impulsywnych bez uwzględniania ich konsekwencji, połączonymi z niestabilnością emocjonalną. Typowa jest również znikoma zdolność do planowania przyszłości oraz obecność wybuchów gniewu prowadzących do zachowań gwałtownych lub zachowań typu acting-out.

Takie zachowania są często wyzwalane przez krytykę lub próby przeciwdziałania zachowaniom impulsywnym podejmowanym przez otoczenie.

Wyróżniamy dwa typy osobowości chwiejnej emocjonalnie:

1. Typ impulsywny: dominuje w  nim niestabilność emocjonalna i brak kontroli działań impulsywnych, nadmierna drażliwość i zmienność nastrojów. Częste wybuchy gniewu lub zagrażających zachowań, szczególnie w odpowiedzi na krytykę ze strony innych, przy jednoczesnym braku przewidywania ich konsekwencji.

2. Typ borderline: niestabilność emocjonalna, której towarzyszy zaburzony obraz samego siebie, własnych celów, preferencji (w tym seksualnych). Często występuje uczucie wewnętrznej pustki oraz skłonność do wchodzenia w niestabilne i intensywne związki prowadzące do kryzysów emocjonalnych powiązanych z groźbami samobójczymi lub samouszkodzeniami. 

Osobowość historioniczna

Osobowość historioniczna wyróżnia się dramatyzowaniem, przesadnym wyrazem emocji, płytką i chwiejną uczuciowością oraz niestosowną uwodzicielskością w wyglądzie i zachowaniu. Mogą wystąpić również takie cechy, jak: egocentryzm, stałe pragnienie bycia docenionym, wrażliwość na emocjonalne urazy, stosowanie manipulacji dla osiągnięcia własnych celów.

Pozostałe zaburzenia to:

  • sugestywność, łatwość ulegania wpływowi innych osób lub okoliczności,
  • stałe poszukiwanie podniet, doceniania przez innych oraz działań, dzięki którym pacjent znajduje się w centrum uwagi,
  • nadmierna koncentracja na atrakcyjności fizycznej.

Osobowość anankastyczna

Ten typ osobowości charakteryzują nadmierna wątpliwość, ostrożność, pedanteria i uległość wobec konwencji społecznych oraz perfekcjonizm utrudniający wykonywanie zadań. Zaburzenia pojawiają się także pod postacią nierozsądnych przypuszczeń, że inni podporządkowują swe działania innym.

Do reszty zaburzeń należą:

  • pochłonięcie przez szczegóły, regulaminy, inwentaryzowanie, porządkowanie, organizowanie, schematy,
  • nadmierna sumienność, skrupulatność i skupienie się na produktywności z zaniedbywaniem przyjemności i związków międzyludzkich,
  • sztywność i upór,
  • pojawianie się natarczywych, niechcianych myśli lub impulsów.

Zobacz też: Objawy kliniczne zaburzeń osobowości

Osobowość dyssocjalna

Dla tego typu osobowości typowa jest dysproporcja między zachowaniem a obowiązującymi normami społecznymi:

  • bezwzględne nieliczenie się z uczuciami innych,
  • silna i utrwalona postawa braku odpowiedzialności i lekceważenia reguł, norm i zobowiązań społecznych,
  • niemożność utrzymywania trwałych związków z innymi przy braku trudności w ich nawiązywaniu,
  • bardzo niska tolerancja frustracji i niski próg wyzwalania agresji,
  • niezdolność przeżywania poczucia winy oraz korzystania z doświadczeń (w szczególności z doświadczanych kar),
  • wyraźna skłonność do obwiniania innych lub wysuwania pozornie możliwych do uznania racjonalnych wyjaśnień prezentowanych zachowań, które są źródłem konfliktów z otoczeniem,
  • cechą towarzyszącą może być nadmierna drażliwość oraz obecność zaburzeń zachowania w okresie dzieciństwa i młodości.

Osobowość paranoiczna

Ten typ osobowości charakteryzują następujące zaburzenia:

  • nadmierna wrażliwość na niepowodzenia i odrzucenie,
  • tendencja do długotrwałego przeżywania przykrości, np. niewybaczania krzywd, niesprawiedliwości, lekceważenia,
  • podejrzliwość i stała tendencja do zniekształcania codziennych doświadczeń przez błędne ujmowanie obojętnych lub przyjaznych działań otoczenia, jako działań wrogich czy pogardliwych,
  • prowokujące do walki, sztywne poczucie własnych praw, niewspółmierne do potrzeb wynikających z aktualnej sytuacji,
  • nawracające, nieuzasadnione podejrzenia dotyczące wierności seksualnej współmałżonka lub partnera seksualnego,
  • tendencja do nadmiernego przeceniania własnego znaczenia, wyrażająca się utrwaloną postawą ksobną,
  • pochłonięcie niepotwierdzonymi „spiskowymi” wyjaśnieniami wydarzeń dotyczących pacjenta oraz jego otoczenia.

Źródło: Wydawnictwo Continuo, „Podstawy Psychologii. Podręcznik dla studentów medycyny i kierunków medycznych”; pod red. M. Talarowskiej, Antoniego Florkowskiego, Piotra Gałeckiego; Rozdział 10. Wybrane zaburzenia psychiczne, Piotr Gałecki/pk/jm

Zobacz też: Niebezpieczny szaleniec czy osoba chora?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (5)
/4 lata temu
To są typy zaburzeń osobowości...
/5 lat temu
A czy to jest ten sam podzial co na sangwinikow i melancho? Bo sie pogubilem. btw. ciekawy quiz: http://quizz.pl/#!/quizy/quiz/quiz-jakim-zwierzeciem-jestes2
/6 lat temu
a co dobrych osobowiści nie ma tylko same takie złe?
POKAŻ KOMENTARZE (2)