Opóźniony rozwój, astma, predyspozycje do zachorowania na schizofrenię u dziecka – to tylko niektóre skutki stresu w ciąży

Życie przyszłej matki tylko z pozoru wydaje się usłane różami – w czasie ciąży kobiety narażone są na najróżniejsze stresujące sytuacje. Nadmiar stresu może być zaś szkodliwy dla płodu. Dlaczego i jak go zwalczyć?
Marta Słupska / 26.02.2019 08:16
stres w ciąży fot. Adobe Stock

Jedno jest pewne: jeśli jesteś w ciąży, nie powinnaś się stresować. Zarówno stres spowodowany przez traumatyczne wydarzenie, jak i przewlekły mogą źle wpłynąć na rozwój płodu i jego przyszłe życie. Co powinna zrobić przyszła mama, by zminimalizować stres? Zapytałyśmy Joannę Pińciurek, psycholog, psychoterapeutkę z Fundacji Pomocy Psychologicznej i Edukacji Społecznej RAZEM (www.razem-fundacja.org).

Co, Pani zdaniem, może najczęściej powodować stres u kobiet w ciąży? Jakie są jego objawy?

Joanna Pińciurek: Już sama informacja, że jesteśmy w błogosławionym stanie, może być powodem stresu. Stres jako stan psychiczny związany jest ze specyficzną odpowiedzią biologiczną ze strony ciała. Każda z nas może doświadczać go w innej postaci oraz natężeniu. Inaczej doświadczamy pierwszej, tak wyczekiwanej ciąży , a inaczej kolejnych. Inaczej reaguje także nasze otoczenie: czasem mamy dużo wsparcia, a kiedy indziej zostajemy z tym całkiem same.

Ocenie zjawiska nie sprzyjają procesy zachodzące w naszym organizmie. Zarówno w obszarze morfologicznym – przemieszczanie, wzrost i zmiany pojemności naszych organów wewnętrznych, jak i w sferze zmian hormonalnych. Jednak reakcja organizmu jest podobna: następuje wyrzut hormonów stresukortyzolu i adrenaliny, spłyca się twój oddech, serce zaczyna bić szybciej i podnosi się ciśnienie krwi. Zmysły wyostrzają się, a organizm przygotowuje się do walki bądź ucieczki.

Powróćmy do czynników sprzyjających pojawieniu się stresu u kobiety w ciąży. Dowiadujemy się o tym, że będziemy mieć dziecko, i nagle tysiące myśli pojawia się w naszej głowie, np.: co na to mój partner? Czy sobie poradzę? Co powie kierownictwo w pracy? Czy będę dobra mamą? Dlaczego teraz? Czy dziecko będzie zdrowe? Czy poradzimy sobie finansowo?, a razem z nimi emocje i reakcja organizmu.

W kolejnych tygodniach lista może się wydłużać. Wraz z rozwojem dziecka , kolejnymi badaniami, gdy tylko zobaczymy jakieś odchylenie od normy, nasz lęk wzrasta. Biegniemy do lekarza, robimy cotygodniowe USG (przynajmniej niejedna z nas by pewnie tak chciała, dobrze że lekarze nad tym czuwają). Nasze samopoczucie bywa totalnie skrajne, od ogromnej radości do rozpaczy, otoczenie widzimy raz w różowych okularach, a innym razem jako czarną dziurę.

Jakie mogą być skutki stresu w ciąży? Czy może on prowadzić do poronienia lub uszkodzenia płodu?

Liczne badania przeprowadzone zarówno na zwierzętach, jak i na ludziach, potwierdzają, że stres może negatywnie wpłynąć na potomstwo. W zależności od tego, czy był on o charakterze traumatycznego nagłego wydarzenia, czy też trwał długo i nieprzerwanie, jego wpływ może być jednak różny. Znaczenie ma także w jakim okresie ciąży go doświadczamy i jakiej płci będzie nasze potomstwo.

Wykazano, że stres doświadczany przez matki w czasie ciąży może wpłynąć  zarówno na zdrowie psychiczne (opóźniony rozwój, trudności w zapamiętywaniu, trudności w zawieraniu przyjaźni,  dziwny sposób mówienia, predyspozycję do schizofrenii czy ADHD),  jak i fizyczne u dziecka (przedwczesny poród, niska masa urodzeniowa, bycie niezdarnym, choroby układu sercowo-naczyniowego, a nawet rozwój astmy).

Naukowcy z uniwersytetów w Brystolu i Nowej Anglii  badali dzieci kobiet cierpiących na depresje w okresie ciąży. Wyniki badań mówią, że dzieci takich matek są o połowę bardziej narażone na opóźnienie w rozwoju umysłowym niż inne dzieci urodzone w tym samym czasie. Zespół naukowców z Douglas Mental University Health Institute i McGill University prowadził badania nad kobietami, które zaszły w ciążę od stycznia do kwietnia 1998 w Quebecku podczas burzy lodowej, obserwując efekty stresu na rozwój ich dzieci, zaobserwowano występowanie cech autystycznych oraz astmy.

Jak mu przeciwdziałać? Co powinna zrobić przyszła mama, by zminimalizować stres i jak reagować, gdy się pojawi?

Najbardziej znane i skuteczne sposoby radzenia sobie oraz unikania stresu to:

  • sport – nie musisz rezygnować z aktywności fizycznej w tym czasie, a jeśli jest  ci obca, to warto spróbować, rytmiczne kołysanie dziecka pozytywnie wpływa na jego dobrostan,
  • medytacja oraz relaksacja – można poszukać warsztatów w tej materii,
  • muzykoterapia – prowadzona przez specjalistę,
  • wszelkie metody domowe, np.: relaksujący prysznic, słuchanie ulubionej muzyki, rozmowa z przyjaciółką,
  • wsparcie psychologiczne czy też grupy wsparcia dla przyszłych mam.

Jeżeli u kobiety w trakcie lub po ciąży pojawiły się objawy depresyjne czy też zaburzenia lękowe. Prawdopodobnie wskazane jest nie tylko działanie wsparciowe oraz interwencyjne, ale również wejście w proces psychoterapii. Jest to rozpatrywane jednak bardzo indywidualnie i zależy od gotowości każdej z nas.

Zobacz też:
3 niezawodne sposoby radzenia sobie ze stresem
Skuteczne techniki walki ze stresem 

Joanna PińciurekJoanna Pińciurek – psycholog, psychoterapeuta, współpracuje z Fundacją Pomocy Psychologicznej i Edukacji Społecznej RAZEM. Pomagam osobom doświadczającym trudności w codziennym życiu, cierpiącym z powodu depresji, borykającym się z lękiem, zmagającym się z zaburzeniami osobowości, zaburzeniami obsesyjno-kumpulsywnymi i zaburzeniami nastroju, doświadczającym trudności w związku z niskim poczuciem własnej wartości, chcącym poprawić swoje relacje z innymi, przeżywającym silny stres w życiu osobistym lub zawodowym.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)