psychopata fot. Adobe Stock

Może nim być twój szef, chłopak, siostra czy koleżanka… Jak rozpoznać psychopatę?

Wbrew powszechnej opinii psychopata nie musi być przestępcą ani mordercą – osoby o takim rodzaju osobowości często zajmują wysokie stanowiska, mają dużo uroku osobistego i świetnie manipulują innymi.
Marta Słupska / 15.11.2018 11:16
psychopata fot. Adobe Stock

Zwykle brakuje mu empatii, jest impulsywny, lubi manipulować i brakuje mu odpowiedzialności. Jakie jeszcze cechy przejawia psychopata i czy… da się z nim żyć w związku? Pytamy Joannę Pińciurek – psycholog, psychoterapeutkę z Fundacji Pomocy Psychologicznej i Edukacji Społecznej RAZEM (www.razem-fundacja.org).

Czym dokładnie jest osobowość psychopatyczna?

Joanna Pińciurek: Nie istnieje obecnie w przyjętych klasyfikacjach psychiatrycznych termin osobowość psychopatyczna jako odrębna kategoria diagnostyczna. Zawiera się ona bowiem w ramach osobowości antyspołecznej czy dyssocjalnej. Jej diagnoza jest jednak możliwa dzięki narzędziom psychologicznym, jak chociażby Skala Skłonności Psychopatycznych R. Hare’a, Inwentarz Osobowości Psychopatycznej oraz skala Kompleksowej Oceny Osobowości Psychopatycznej.

Właśnie koncepcja Roberta D. Hare’a wydaje się w pełny sposób opisywać czym charakteryzuje się psychopatia. Wyróżnił on dwa czynniki opisujące osobę psychopatyczną.

Pierwszy z nich dotyczy egoistycznego, wrogiego i pozbawionego wyrzutów sumienia wykorzystywania innych, czarującego, lecz powierzchownego uroku osobistego, tendencji do patologicznego kłamstwa, przesadnie zawyżonego poczucia własnej wartości, powierzchownej i płytkiej uczuciowości, chłodu emocjonalnego oraz nieodpowiedzialności.

Drugi czynnik z kolei wiąże się z chronicznie niestabilnym, antyspołecznym i nieakceptowanym stylem życia, dużym zapotrzebowaniem na stymulację i dużą podatnością na znudzenie, pasożytniczym trybem życia, niewielką samokontrolą zachowania, brakiem realizmu i planowania dalekosiężnych celów, impulsywnością, nieodpowiedzialnością oraz lekkomyślnością.

Lektura powyższych cech nasunąć może pytanie: czy i ja nie znam takich osób? Często taki styl funkcjonowania prezentują osoby ze świata polityki czy biznesu. Spełniają się zawodowo i cieszą się uznaniem. Ich brak emocji pomaga zachować spokój w obiektywnie trudnych sytuacjach.

To osoby, które często zajmują wysokie stanowiska. Trudno odmówić im uroku, a zdecydowane wręcz bezwzględne zachowanie pozwala im podejmować wysokie ryzyko i osiągać zamierzone cele. Psychopatia nie musi oznaczać, że ktoś jest przestępcą i mordercą. Można mieć np. psychopatyczny rys osobowości, pewien styl, ale funkcjonować w miarę normalnie.

Jakie są objawy osobowości psychopatycznej?

Najczęstsze cechy obawiające się u psychopaty to:

  • łatwość wypowiedzi, powierzchowny urok,
  • zawyżona, nieadekwatna samoocena,
  • brak wyrzutów sumienia,
  • brak empatii,
  • manipulowanie i skłonność do oszustwa,
  • wczesne zaburzenia zachowania,
  • zachowania antyspołeczne w dorosłości,
  • impulsywność,
  • słaba kontrola zachowania,
  • brak odpowiedzialności.

Czy można zdiagnozować taką osobowość u dziecka?

U dzieci diagnozujemy zaburzenia zachowania lub pewien rys psychopatyczny. Mimo tego to właśnie obserwacja dzieci, a szczególnie nastolatków, jest wyjątkowo ważna, ponieważ daje duże szanse na modyfikacje zachowania mogące nie dopuścić do rozwoju psychopatii.

Nie znamy przyczyn psychopatii, jednak dotychczasowe badania mówią o czynnikach genetycznych na poziomie struktury mózgu, wychowaniu bez jasno określonych granic oraz trudnych, traumatycznych doświadczeniach życiowych.

Czy z taką osobą da się żyć w związku?

Życie z psychopatą w związku… wybaczcie, ale nasuwa mi się porównanie do modliszki. Jeśli wasz partner lub partnerka przejawia większość cech psychopatycznych, a wy nie, to warto pomyśleć o rozstaniu. Relacja taka pełna będzie bowiem cierpienia, manipulacji i wykorzystania. Nie liczcie na bezinteresowność, osoba taka liczy tylko i wyłącznie na własne korzyści.

Czy osobowość psychopatyczną można wyleczyć?

Jak już wcześniej wspominałam im wcześniejsza interwencja, tym lepsze efekty leczenia. Jednak ze względu na ciągły brak pełnych danych dotyczących powstania tego zaburzenia, skuteczność terapii nawet połączonych jest nadal bardzo niska. Obecnie możemy zaoferować psychoterapię poznawczo-bechawioralną czy systemową oraz inne oddziaływania terapeutyczne, jak i farmakoterapię.

Niestety psychopaci sami rzadko zgłaszają się do psychoterapeuty, bo i po co mieliby to robić, im jest przecież dobrze, tylko nam z nimi nie...

Zobacz też:
Jak rozgryźć rogatą duszę psychopaty?
Kiedy kobieta kocha psychopatę 

Ekspert: Joanna Pińciurek – psycholog, psychoterapeutka z Fundacji Pomocy Psychologicznej i Edukacji Społecznej RAZEM (www.razem-fundacja.org).

 

 

 

 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)