Sprawca poniża, osacza, kontroluje i zastrasza… Jak rozpoznać objawy znęcania psychicznego?

Taka przemoc może mieć miejsce wszędzie: w domu, szkole, pracy… Stopniowe zastraszanie powoduje, że ofiara nie wie, jak się bronić, nie widzi wyjścia z takiej sytuacji. Co wtedy robić?
Marta Słupska / tydzień temu
znęcanie psychiczne fot. Adobe Stock

Psychiczne znęcanie, wbrew powszechnej opinii, nie jest wyłącznie domeną mężczyzn. Taką przemoc stosują też nieraz kobiety wobec swoich partnerów czy dzieci. Bywa, że dochodzi do niej też w miejscu pracy czy w szkole, pomiędzy nastolatkami. Jak reagować? Pytamy Dorotę Wojciechowską – psychologa, psychoterapeutę, psychodietetyka z Fundacji Pomocy Psychologicznej i Edukacji Społecznej RAZEM (www.razem-fundacja.org).

Na czym polega znęcanie psychiczne?

Dorota Wojciechowska: Znęcanie psychiczne jest jedną z form przemocy. Polega ono na stopniowym zastraszaniu, manipulowaniu, kontrolowaniu, wywieraniu coraz silniejszego wpływu na osobę słabszą, podporządkowaną, często zależną w jakiś sposób od sprawcy. Znęcanie psychiczne może, ale nie musi, współwystępować z przemocą fizyczną, choć zdarza się, że sprawcy znęcający się psychicznie nad rodziną również ją stosują (przemoc domowa).

Jakie są objawy znęcania się psychicznego? Czy możemy je rozpoznać u ofiary, np. maltretowanej żony, męża, dziecka?

Znęcanie psychiczne to proces. Sprawca sukcesywnie i w sposób przemyślany osacza swoją ofiarę. Grożąc, poniżając, strasząc, oczerniając przed innymi, kłamiąc, wywiera silny wpływ na jej stan psychiczny. Należy pamiętać, że osoba znęcająca się psychicznie może zachowywać się w sposób bardzo opanowany, racjonalny. Ta forma przemocy nie pozostawia śladów na ciele ofiary tak, jak dzieje się w przypadku znęcania fizycznego, ale uraz psychiczny.

U żony, nad którą mąż znęca się psychicznie, mogą rozwinąć się zaburzenia lękowe, depresyjne, problemy ze snem, apetytem. Kobieta, aby nie drażnić sprawcy, często wycofuje się z kontaktów społecznych. Jeżeli pracuje, wyjścia ogranicza tylko do pracy.

Znęcacie psychiczne wywiera wpływ na samopoczucie kobiety i jakość jej pracy. To z kolei może powodować coraz większa zależność materialną od partnera, który wykorzystuje tę sytuację, aby jeszcze bardziej poniżać i kontrolować swoja ofiarę.

Dziecko, które doświadcza przemocy psychicznej ze strony opiekunów, może unikać kontaktów z rówieśnikami, zamykać się w sobie, izolować, moczyć się w nocy, jąkać, kompulsywnie objadać albo w ogóle odmawiać jedzenia.

Zjawiskiem, o którym należy pamiętać, jest także znęcanie się psychiczne nad osobami starszymi.

Jak rozpoznać syndrom maltretowanego męża?

Przemoc kojarzymy głównie z zachowaniami mężczyzn, choć kobiety także ją stosują. A jak jest ze znęcaniem się psychicznym? Kim najczęściej są osoby, które znęcają się psychicznie nad innymi?

Stereotypem jest myślenie, że kobiety są zawsze ofiarami, a mężczyźni dopuszczają się przemocy. Statystyki pokazują, że kobiety także stosują przemoc psychiczną, znęcając się nad dziećmi i partnerem.

Zdarza się, że w rodzinach, w których jeden z partnerów jest uzależniony, dochodzi do przemocy. Oszukujący partner, okradający rodzinę, wykorzystujący zaufanie, znęca się psychicznie. Brak poczucia bezpieczeństwa, zaniedbania, narażanie członków rodziny na różnego rodzaju szkody wynikające z używania alkoholu to także przemoc psychiczna.

Jak uwolnić się od takiej przemocy?

Przede wszystkim należy szukać pomocy. Istnieją instytucje wyspecjalizowane w udzielaniu wsparcia ofiarom przemocy. Po pomoc i wsparcie warto się zgłosić do psychologa. Nazwanie tego, co się dzieje, pozwala powziąć odpowiednie kroki, postawić granice i egzekwować swoje prawo do godności i szacunku.  Nierzadko jedynym rozwiązaniem jest odejście od partnera stosującego przemoc.

Jak pomóc osobie, na której ktoś znęca się w taki sposób?

Przede wszystkim nie osądzać, nie komentować, nie mówić, jak samemu by się postąpiło na jej miejscu, nie udzielać tzw. dobrych rad, nie tłumaczyć sprawcy. Spokojna, życzliwa rozmowa z osobą doświadczającą znęcania się psychicznego może przyczynić się do tego, ze zacznie ona szukać pomocy prawnej i psychologicznej.

Jakie mogą być skutki znęcania się?

Skutkiem znęcania się psychicznego może być poczucie lęku, osamotnienia, bezradności, depresja, a nawet chęć odebrania sobie życia. Często ofierze towarzyszy poczucie winy i wstydu, które partner umacnia. Prowadzi to do izolowania się od otoczenia.

Nierzadko zdarza się, że właśnie taki jest cel sprawcy, aby podporządkować sobie ofiarę, coraz bardziej ją kontrolując, wymuszając określony sposób zachowania.

Zobacz jak sobie pomóc:
Jesteś ofiarą przemocy domowej? Poznaj 5 rad, jak się uwolnić od prześladowcy
Gdy mężczyzna jest ofiarą przemocy domowej…

 

Dorota WojciechowskaEkspert: Dorota Wojciechowska – psycholog, psychoterapeuta systemowy, psychodietetyk, absolwentka Uniwersytetu Humanistyczno-społecznego SWPS o specjalizacji psychologii klinicznej. Posiada wieloletnią praktykę psychologiczną z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. Zajmuje się psychologią zdrowia, psychologią jedzenia, związkiem pomiędzy żywieniem a psychiką, zaburzeniami odżywiania.

 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (1)
/6 dni temu
Ogólnopolskie Pogotowie dla Ofiar Przemocy w Rodzinie "Niebieska Linia" prowadzi całodobowy i bezpłatny telefon 800 120 002. Pod tym numerem można uzyskać wsparcie psychologiczne, informacje prawne i dowiedzieć się, gdzie w miejscu zamieszkania można uzyskać pomoc.