Jakie stopnie upośledzenia umysłowego można wyróżnić?

Głębokie upośledzenie umysłowe można podzielić na stopnie zaawansowania. Wyróżnić można stopień wegetatywny upośledzenia, stopień średni oraz lekki stopień upośledzenia umysłowego. Można zastosować także podział pod względem wieku metrykalnego. Są pewne cechy, które występują we wszystkich stopniach upośledzenia.
Jakie stopnie upośledzenia umysłowego można wyróżnić? fot. fot. Fotolia

W obrębie głębokiego upośledzenia można wyróżnić trzy podgrupy: stopień wegetatywny, średni i lżejszy (łagodny).

  1. Stopień wegetatywny charakteryzuje się zachowaniem tylko funkcji wegetatywnych. Nie sygnalizują one potrzeb fizjologicznych. W zakresie rozwoju motoryki dużej obserwuje się brak utrzymywania równowagi w pozycji stojącej. Zdarza się również brak umiejętności siedzenia i unoszenia głowy. Nie próbują nawiązać jakiegokolwiek kontaktu z otoczeniem. Odbiór wrażeń zmysłowych jest nieprawidłowy (mogą występować hiperstenie).
  2. Kolejny stopień głębokiego upośledzenia – średni – w dziedzinie motoryki charakteryzuje się posiadaniem umiejętności chodzenia, ruchy są jednak niezręczne i niecelowe. Obserwuje się różnego rodzaju stereotypie ruchowe (od kiwania się do bicia głową o ścianę). Porozumiewanie z otoczeniem odbywa się za pomocą prostych, pojedynczych, nieartykułowanych, bełkotliwych dźwięków.
  3. W najlżejszym stopniu upośledzenia głębokiego można zauważyć przejawy uwagi mimowolnej i początki kontaktów społecznych. Osoby te przywiązują się do ludzi z najbliższego otoczenia. Można nauczyć ich prostych czynności, tj.: zamiatania, podawania. Przez systematyczne ćwiczenia bardzo często uzyskuje się pewną samodzielność w spożywaniu posiłków, sygnalizowaniu potrzeb fizjologicznych. Czasami występuje u nich dobry słuch muzyczny, mogą dość dokładnie powtórzyć usłyszaną melodię.

Roman Garlicki scharakteryzował osoby upośledzone według wieku metrykalnego. U dzieci w wieku przedszkolnym z głębokim upośledzeniem obserwuje się bardzo ograniczoną zdolność funkcjonowania sfery zmysłowo-ruchowej. W wieku szkolnym (od 6 do 21 lat) istnieje pewien rozwój sfery ruchowej, lecz nie udaje się osiągnąć osobistej samodzielności. Wiek dojrzały charakteryzuje się u osób z głębokim upośledzeniem brakiem mowy czynnej, czasami ogranicza się ona do prostych, dwuwyrazowych wypowiedzi. Na każdym etapie rozwoju osoby te wymagają stałej opieki i pomocy, choć zdarzają się przypadki minimalnej zaradności społecznej w wieku dojrzałym.

Zobacz też: Jak przebiega rozwój dziecka głęboko upośledzonego?

We wszystkich omówionych wyżej stopniach występuje duże upośledzenie procesów orientacyjno-poznawczych oraz niczym nieumotywowane wahania nastrojów. Jedna grupa to osoby nadpobudliwe, druga – o zachowaniach typu zahamowanego (typy torpidalne i apatyczne). Często wpadają w złość, która przybiera różnego rodzaju formy: krzyk, bicie, drapanie, rzucanie się na ziemię, przewracanie przedmiotów. Wybuchy mogą mieć krótkotrwały charakter lub trwać całymi dniami. W takich sytuacjach czasami bezradni rodzice, opiekunowie stosują farmakologiczne środki uspokajające.

Często u źródeł tych ataków leży niemożność zrozumienia świata i ludzi otaczających taką osobę. Emocje charakteryzują się „sztywnością” i brakiem zróżnicowania. Osoba głęboko upośledzona zdolna jest do wyrażania jedynie prostych, elementarnych emocji. Jednocześnie występuje u niej brak przejawiania życia uczuciowego. Grunja E. Suchariewa wyróżniła u tych jednostek następujące emocje: zagrożenia, ograniczenia, pozbawienia, zaspokojenia. Poszczególne przypadki różnią się jednak stopniem intensywności manifestowanych emocji.

Zobacz także: Nie przerywaj terapii ADHD na czas wakacji!

Fragment pochodzi z książki "Osoba głęboko upośledzona umysłowo w systemie edukacji" Sylwii Wrony (wydawnictwo Impuls, Kraków 2012). Publikacja za zgodą wydawcy. Bibliografia dostępna u redakcji.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)