czerniak fot. Adobe Stock

Czerniak objawy – zdjęcia i infografika do wstępnej diagnozy

Nie wiesz, jak rozpoznać czerniaka? Nasze materiały ci to ułatwią. Zobacz, które znamię na skórze może okazać się nowotworem!
Marta Wilczkowska / 28.06.2019 09:00
czerniak fot. Adobe Stock

Wprawdzie objawy czerniaka łatwo zauważyć, jednak często bywają bagatelizowane. A przecież diagnostyka czerniaka nie jest trudna – każdy z nas powinien wiedzieć, jak go u siebie rozpoznać. Wystarczy zapamiętać algorytm „ABCDE”. Brzmi jak dziecięca wyliczanka, ale może uratować życie!

Spis treści:

Jakie są objawy czerniaka?

Czerniak może rozwinąć się z nowego znamienia lub z takiego, które mamy na skórze od wielu lat.

Tak naprawdę każde znamię na skórze może okazać się czerniakiem, ale nie dajmy się zwariować, tylko regularnie przyglądajmy się swoim pieprzykom. Podczas takich oględzin sprawdzajmy, czy znamię znacząco się nie powiększa i czy nie wygląda podejrzanie.

Co to znaczy w tym przypadku „podejrzanie”? Do oceny objawów raka skóry służy popularny algorytm zwany „ABCDE”:

  • A – asymetria (podejrzana zmiana barwnikowa jest asymetryczna, może wylewać się w jakąś stronę),
  • B – brzegi (czerniak jest pieprzykiem o nieregularnych, niewyraźnych brzegach, zbudowane ze zgrubień),
  • C – colour, czyli kolor (naszą uwagę powinny zwrócić znamiona: niebieskie, czarne, czerwone, ciemnobrązowe, szczególnie te o czarno zabarwionym punktowym ognisku oraz takie, które utraciły barwnik),
  • D – diameter, czyli średnica (nowotworem najczęściej okazują się pieprzyki szybko rosnące, przekraczające 6 mm),
  • E – ewolucja (uważajmy na znamiona, które ulegają jakimś zmianom).

objawy czerniaka

fot. Polki.pl

Niestety, zdarza się, że znamię nie spełnia powyższych kryteriów, a mimo to jest czerniakiem. Statystyki podają, że nawet ponad 50% znamion o charakterze nowotworowych nie odpowiada „klasycznemu" wyglądowi czerniaka. Aby wykluczyć nowotwór, powinniśmy poddać się badaniu dermatoskopem u lekarza.

Całkowitą pewność, czy pieprzyk jest czerniakiem czy nie, daje tylko badanie histopatologiczne wykonywane po wycięciu fragmentu lub całości znamienia.

Mimo wszystko warto zapamiętać, że najważniejsze objawy czerniaka to:

  • zaczerwienienie,
  • szybkie rośnięcie,
  • asymetria,
  • niewyraźne, poszarpane brzegi znamienia,
  • krwawienie,
  • niejednolity kolor,
  • średnica powyżej 6 mm,
  • owrzodzenie,
  • świąd,
  • obwódka wokół znamienia.

czerniak objawy

fot. Polki.pl

Warto dodać, że czerniakowi, chociaż rzadko, mogą towarzyszyć zespoły paraneoplastyczne. Co to znaczy?

Zespół paraneoplastyczny do grupa stanów klinicznych związanych z nowotworem, ale niebędących bezpośrednim skutkiem miejscowego naciekania przez guz lub przerzuty. Występuje u 5-10% pacjentów chorujących na nowotwór. W przypadku czerniaka manifestacją choroby mogą być: retinopatia, hiperkalcemia i zaburzenia funkcji nerek. Może pojawić się też gorączka niezwiązana z infekcją wskutek syntezy pirogennych cytokin. Udowodniono związek dermatomyositis, czyli zapalenia skórno-mięśniowego, z tym nowotworem
– wyjaśnia nam lek. med. Anna Bachleda-Curuś, specjalista dermatolog-wenerolog, lekarz medycyny estetycznej z krakowskiego SCM estetic.

Jak wygląda czerniak?

Wydawać by się mogło, że czerniak jest nowotworem wyjątkowo łaskawym – w końcu możemy go zobaczyć gołym okiem na skórze. Objawy czerniaka łatwo rozpoznać. Tymczasem choroba ta zabija co roku aż 30% chorych. Wszystko przez to, że – jak przyznają sami pacjenci – 85% osób, które zauważyły u siebie niepokojącą zmianę, nie decyduje się pokazać jej lekarzowi. Późna wykrywalność czerniaka przekłada się zaś na jego złe rokowanie – w Polsce umiera prawie ⅓ chorujących na ten nowotwór osób.

Poniżej znajdziesz zdjęcia znamion, które powinny zwrócić szczególną uwagę. Pamiętaj, że nawet znamię, które nie spełnia kryteriów reguły ABCD(E), może być czerniakiem! Warto bacznie obserwować wszystkie pieprzyki i znamiona, by jak najszybciej zauważyć niepokojące zmiany i usunąć potencjalnie niebezpieczną zmianę.

Poniższe zdjęcia to jedynie przykłady znamion, które prezentują pewne cechy charakterystyczne dla czerniaka. Nie oznacza to, że zostały zdiagnozowane pod tym kątem. Pamiętaj, że ostateczna diagnoza jest możliwa tylko i wyłącznie po przeprowadzeniu badania histopatologicznego (badanie pod mikroskopem) całej usuniętej chirurgicznie zmiany.

4 wczesne sygnały, że powinnaś usunąć znamię skórne

Koniecznie wybierz się na konsultację dermatologiczną, jeżeli twoje znamię:

  • jest asymetryczne, jego połowy różnią się od siebie:

Czerniak zdjęcia

  • brzegi znamienia nie są równe, są poszarpane lub "rozlane":

Czerniak na zdjęciach

  • znamię ma różne odcienie lub barwy:

Czerniak obrazy

  • średnica znamienia przekroczyła 5 mm:

Czerniak zdjęcia

  • znamię wyraźnie wystaje ponad powierzchnię skóry:

Czerniak wypukły

Jeśli któreś z twoich znamion przypomina te ze zdjęć, koniecznie wybierz się do lekarza. Być może okaże się, że twoje znamię to zwykły pieprzyk, jednak, jak zawsze w przypadku zdrowia, lepiej zachować ostrożność i dmuchać na zimne!

Znamiona płaskie czy wypukłe – które są groźniejsze?

To pytanie zadaje sobie wiele osób obawiających się nowotworu skóry. Jakie znamiona (z punktu widzenia ryzyka zachorowania na czerniaka) częściej mogą okazać się złośliwe:te, które odstają, czy całkiem płaskie? Czy to, że z pieprzyka wyrastają włosy, to zły znak? Zapytałyśmy o to ekspertkę.

Czerniak najczęściej rozwija się jako znamię płaskie, pozbawione owłosienia. Spośród wielu typów około 70% przypadków stanowi czerniak szerzący się powierzchownie, natomiast czerniak guzkowy to dla porównania 10-15%
– wyjaśnia nam lek. med. Anna Bachleda-Curuś.

Zmiany wypukłe najczęściej są więc zmianami łagodnymi. Aby się jednak o tym upewnić, konieczne jest badanie u dermatologa.

W codziennej praktyce dermatologicznej obserwuję zjawisko częstszego zgłaszania się pacjentów zaniepokojonych wyglądem znamion wypukłych. Zmiany te są zwykle są nieestetyczne i mogą wyglądać dość groźnie, jak na przykład brodawka łojotokowa, która w istocie jest zmianą łagodną. Ważne jest zatem poddanie badaniu całej skóry pacjenta oraz edukacja, aby zwracać uwagę na pozornie niewinne znamiona płaskie. Wczesne wykrycie czerniaka to ocalone życie, dlatego zachęcam swoich pacjentów do regularnej kontroli dermatoskopowej co rok, a w indywidualnych przypadkach nawet częściej 
– dodaje lek. med. Anna Bachleda-Curuś.

Jak diagnozuje się czerniaka?

Każde znamię na skórze, które szybko rośnie, ma nieregularny kształt, krwawi, swędzi, jest zaczerwienione, ma niewyraźne brzegi i/lub średnicę powyżej 6 mm powinno jak najszybciej zostać zdiagnozowane przez lekarza dermatologa lub chirurga onkologa. Specjalista podczas badania obejrzy zmianę dermatoskopem w dużym powiększeniu.

Przypomina to oglądanie znamienia pod lupą, ale jest dużo dokładniejsze. Badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne, trwa kilkanaście sekund.

Osoby z dużą ilością zmian na skórze powinny regularnie poddawać się mapowaniu skóry – podczas takiego badania lekarz ogląda wszystkie pieprzyki i porównuje je z wcześniejszym zapisem (monitoruje). Dzięki temu wie, która zmiana rośnie i się zmienia.

czerniak

Jeśli specjalista uzna, że jakaś zmiana jest podejrzana, skieruje nas na jej wycięcie. Usunięcie znamienia trwa kilka minut i odbywa się w znieczuleniu miejscowym. Po wycięciu pieprzyka zakładane są szwy, które zdejmuje się po kilkunastu dniach. Samo znamię zaś jest odsyłane do badania histopatologicznego, w którym sprawdza się, czy nie miało cech nowotworu.

Tutaj ważna kwestia: jeśli znamię w badaniu histopatologicznym okazało się być znamieniem atypowym (o podwyższonym ryzyku rozwoju czerniaka), jest to wyraźny sygnał dla pacjenta, by zwiększyć swoją czujność i pozostać pod stałą kontrolą lekarską (badanie dermatoskopem/mapowanie przynajmniej raz do roku!).

Pamiętajmy, że rokowanie w czerniaku zależy w głównej mierze od tego, jak szybko go zdiagnozujemy. Wcześnie wykryty nowotwór skóry jest w pełni wyleczalny.

W profilaktyce tego nowotworu najważniejsza jest natomiast ochrona skóry. Pomogą w tym kremy z wysokim filtrem

Zobacz też:
Jak rozpoznać czerniaka na oku?

Uważaj na czerniaka paznokcia!

Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego.
Anna Bachleda-Curuś
lek. med.
Anna Bachleda-Curuś
dermatolog-wenerolog, lekarz medycyny estetycznej
Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego.

Absolwentka Wydziału Lekarskiego na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi. W latach 2011/2012 odbyła staż podyplomowy w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym im. Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi. W roku 2012 rozpoczęła specjalizację z dermatologii i wenerologii w Klinice Dermatologii w USK im. WAM w Łodzi, zdała egzamin specjalizacyjny i tym samym uzyskała tytuł specjalisty dermatologa i wenerologa jesienią 2017 roku. W latach 2014-2017 pracowała jako asystent na Uniwersytecie Medycznym w Łodzi i prowadziła zajęcia dla studentów Wydziału Lekarskiego dla grup polskich i anglojęzycznych. Regularnie uczestniczy w konferencjach i sympozjach naukowych z zakresu dermatologii oraz medycyny estetycznej w charakterze słuchacza i wykładowcy. Jest cenioną autorką publikacji naukowych. Pracuje w krakowskim SCM estetic.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (4)
/25.01.2019 12:29
Pani Jola.ike Pani z tym chodziła bo ja pół roku jakoś i sie boję iść.mam jakby strupek taka narosl i w środku brązowe też wcześniej tego nie miałam do tego możliwe że od 2017 b ylam źle diagnozowania (Ale to nie potwierdzone)z innym przyczyn guzkow twierdzili ze gruczoły potem przez rok nie chodziłam na kolejne usg bo wcześniejsze nic nie wykazały a to dalej bolało pod pachą i czułam w 2 piersiach albo to torbiele duże ze już bolą albo ostatni stopień taka boję się że mogę mieć przezuty ze czuje w 2 piersiach i do tego od pół roku mam to znamię i dopiero idę wszystko JeszcE raz riqgnozowac co robic
/25.05.2017 21:10
Identycznie wyglądają i zmieniają rozmiar w 100% nieszkodliwe brodawki łojotokowe i mają wszystki (!) ww cechy. Więc pewnie czegoś tu brakuje w opisie.
/29.09.2016 10:05
Też nie miałam pojęcia jak dokładnie wygląda rak skóry... Zwlekałam przez wiele miesięcy. Moją znamię stało się swędzące, ciemne, miało taki jakby strupek na wierzchu... Zaczęłam to ruszać, zdrapywać ten strupek, kiedyś zaczęło to krwawić. Próbka wysłana do laboratorium była szokującą...Okazało się, że są tam komórki rakowe. Szybka operacja, usunięcie głębszych warst skóry, wycięcie kilku wiązadeł lymfatycznych do badania - ULGA! Wynik negatywny... Rak nie zdążył jeszcze się rozprzestrzenić ! Było to w 2011 roku.
POKAŻ KOMENTARZE (1)