próby wątrobowe fot. Adobe Stock

Próby wątrobowe – kiedy wykonać, normy i cena badania

Próby wątrobowe to badanie biochemiczne krwi, którego celem jest sprawdzenie sposobu, w jaki funkcjonuje wątroba.
Ewa Cwil / 29.11.2019 13:57
próby wątrobowe fot. Adobe Stock

Próby wątrobowe wykonuje się, aby potwierdzić lub wykluczyć problemy z wątrobą. Do badania pobiera się krew, w której oznacza się poziom enzymów wydzielanych do krwi w przypadku nieprawidłowego działania tego narządu.

Próby wątrobowe:

Próby wątrobowe – najczęściej oznaczane enzymy

Najczęściej razem z oznaczeniem poziomu enzymów wątrobowych oznacza się też poziom bilirubiny. Wykonanie prób wątrobowych polega też na określeniu poziomów następujących enzymów:

  • aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT),
  • aminotransferaza asparaginowa (AspAT, AST),
  • γ-glutamylotransferaza (GGTP),
  • fosfataza zasadowa (ALP),
  • dehydrogenaza mleczanowa (LDH).


Próby wątrobowe – normy i możliwe przyczyny nieprawidłowości

Poniżej podajemy, w jakim przedziale powinna mieścić się ilość każdego z wyżej wymienionych enzymów we krwi.

Aminotransferaza alaninowa (ALAT, ALT)

Norma wynosi – 5-40 U/l. Podwyższone ALT we krwi może wskazywać na:

  • kamicę przewodu żółciowego,
  • marskość wątroby,
  • nowotwory wątroby,
  • torbiel wątroby,
  • ostre wirusowe zapalenie wątroby,
  • mononukleozę zakaźną,
  • sepsę,
  • zapalenie trzustki,
  • niewydolność krążenia,
  • uszkodzenia mięśni szkieletowych.


Wysokie ALT może być także skutkiem stosowania: leków psychotropowych, leków obniżających cholesterol, po intensywnym treningu sportowym. ALT podwyższone bywa u kobiet ciężarnych i u noworodków (u dzieci może się wahać od 40 do 200 U/l.).

Aminotransferaza asparaginowa (AspAT, AST)

Norma dla kobiet wynosi mniej niż 35 U/l (według niektórych poniżej 50 U/l). Dla mężczyzn wynosi natomiast mniej niż 31 U/l (według niektórych poniżej 19 U/l). U dzieci między pierwszym a 15. rokiem życia norma to stężenie poniżej 50 U/l.

Podwyższone AST występuje w wielu chorobach i może być oznaką schorzeń wątroby, takich jak:

  • wirusowe lub autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
  • nowotwory i przerzuty nowotworów do wątroby,
  • marskość wątroby.

Podwyższone AST pojawia się także m.in. przy: zapaleniu dróg żółciowych, ostrym zawale serca, zabiegach operacyjnych na sercu, uszkodzeniach mięśni szkieletowych, mononukleozie zakaźnej, hipoksji (niedotlenieniu), niewydolności nerek, w zapaleniu trzustki, zatorowości płucnej czy niewydolności krążenia.

γ-glutamylotransferaza (GGTP)

Normy wynoszą: 5-40 U/l dla mężczyzny i 5-35 U/l u kobiety,
Wysokie wartości GGTP występują w wielu ostrych i przewlekłych chorobach wątroby:

  • kamicy pęcherzyka i dróg żółciowych,
  • zwężeniu dróg żółciowych,
  • ucisku z zewnątrz na przewody żółciowe (guz wnęki wątroby, trzustki, dwunastnicy).
  • stłuszczeniu wątroby,
  • toksycznym uszkodzeniu wątroby,
  • wirusowym zapaleniu wątroby.

Jednak podwyższone GGTP może też wskazywać na: ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, choroby układu pokarmowego, choroby genetyczne, niektóre choroby intymne.

Fosfataza zasadowa (ALP)

Normy: całkowita aktywność – 580-1400 nmol/l/s,

  • frakcja kostna – 50-60% całkowitej aktywności enzymu,
  • frakcja wątrobowa – 10-20% całkowitej aktywności enzymu,
  • frakcja jelitowa stanowiąca 30 % całkowitej aktywności enzymu.

Wartości fosfatazy zasadowej odczytuje się, biorąc pod uwagę wiek:

  • dzieci do lat 9:

1-3 lata – 145-320 U/l,
4-6 lat – 150-380 U/l,
7-9 lat – 175-420 U/l,

  • chłopcy 9-19 rok życia:

10-11 lat – 135-530 U/l,
12-13 lat – 200-495 U/l,
14-15 lat – 130-525 U/l,
16-19 lat – 48-261 U/l,

  • dziewczynki 9-19 rok życia:

10-11 lat – 130-560 U/l,
12-13 lat – 105-420 U/l,
14-15 lat – 70-230 U/l,
16-19 lat – 40-136 U/l,

  • dorośli: 30-120 U/l.

Uwagi: Wartość prawidłowa fosfatazy alkalicznej jest wyższa u dzieci w okresie dojrzewania oraz u kobiet w ciąży (łożysko wydziela ten enzym).

Dehydrogenaza mleczanowa (LDH)

U zdrowej osoby poziom dehydrogenazy mleczanowej nie powinien przekraczać 120 - 230 U/l (w niektórych laboratoriach norma to 230 - 480 U/). Podwyższone stężenie LDH naturalnie występuje u dzieci między 2. a 3. rokiem życia. Dla poszczególnych grup wiekowych dzieci i młodzieży normy wyglądają następująco:

  • 1–30 dni: 135–750 U/l
  • 31 dni–11 miesięcy: 180–435 U/l
  • 1–3 lat: 160–370 U/l
  • 4–6 lat: 145–345 U/l
  • 7–9 lat: 143–290 U/l
  • 10–12 lat: 120–293 U/l
  • 13–15 lat: 110–283 U/l
  • 16–17 lat: 105–233 U/l

Wyższy poziom enzymu LDH występuje po zażyciu niektórych leków (znieczulających, aspiryny, prokainamidu), a także po narkotykach i alkoholu. Również intensywny wysiłek fizyczny może podnieść poziom enzymu LDH.

Uwaga! Wyników badań nie należy interpretować samodzielnie. Powinien robić to lekarza, znając stan ogólny pacjenta, towarzyszące mu dolegliwości i choroby przewlekłe oraz biorąc pod uwagę tryb życia i objawy, z jakimi pacjent się zgłasza.

Koszt wykonania prób wątrobowych

Zrobienie wszystkich wymienionych wyżej prób wątrobowych to koszt 30-60 zł  – w zależności od laboratorium, w jakim badanie zostanie wykonane.

Zobacz także:
Morfologia krwi – normy i interpretacja wyników
Jak się przygotować do badania krwi
 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)