prawidłowy puls fot. Paulina Ciok

Jaki powinien być prawidłowy puls? Sprawdzamy, jak go mierzyć!

Prawidłowy puls i ciśnienie są kluczowe dla twojego zdrowia. Im wolniej bije twoje serce, tym większe masz szanse na długie życie. Zbyt szybkie tętno to niedoceniany dotąd czynnik ryzyka zawału i udaru.
Marta Wilczkowska / 06.05.2009 10:47 / aktualizacja: 16.04.2019 13:58
prawidłowy puls fot. Paulina Ciok

Puls (tętno) i ciśnienie tętnicze krwi to dwa parametry, dzięki którym wiemy, czy nasze serce ma się dobrze. Ich zbadanie nie jest skomplikowane, spokojnie możesz wykonać je w domu. Jedyne co musisz znać, to prawidłowe wartości.

Spis treści:

Czym jest puls?

Jest to częstotliwość pracy serca, inaczej tętno. Bada się go na tętnicy promieniowej, ramiennej lub szyjnej zewnętrznej za pomocą opuszków dwóch palców (ale nie kciuków).

Puls, czyli inaczej tętno, to częstość pracy serca oraz również puls mierzony na tętnicy obwodowej. Możemy ocenić go pod kątem wypełnienia oraz jego twardości. Ocenić palpacyjnie możemy również to, jak wypełnione są tętnice i czy mają one cechy stwardnienia czy nie. Czyli podsumowując: oceniamy częstość pracy serca, ewentualne zaburzenia rytmu serca oraz wypełnienie i twardość naczyń
– wyjaśnia prof. dr. hab. n. med. Paweł Buszman.

Normy prawidłowego pulsu

Wiek Norma
Niemowlęta 130/min
Dzieci 100/min
Młodzież 85/min
Dorośli 70/min
Osoby starsze

60/min

Prawidłowy puls powinien wynosić nie więcej niż 70-75 uderzeń serca na minutę. Wolniejszy rytm serca to dłuższe życie, nie należy jednak przesadzać również w drugą stronę. Pojawia się coraz więcej badań naukowych, które udowadniają, że szybkie bicie serca zwiększa ryzyko wielu chorób. Jest na przykład (obok podwyższonego poziomu cholesterolu i nadciśnienia) ważnym czynnikiem ryzyka wystąpienia zawału i udaru.

Organizm ostrzega nas miesiąc przed zawałem serca! Zwróć uwagę na te objawy

Skąd wiadomo, że tętno jest prawidłowe?

W jego badaniu bierze się pod uwagę 6 czynników:

  1. Częstotliwość (puls szybki lub wolny),
  2. Miarowość (siła uderzeń serca i odstępy między nimi),
  3. Napięcie (siła oporu tętnicy),
  4. Wypełnienie (tętnicy krwią),
  5. Chybkość (szybkość, z jaką tętnica wypełnia się i opróżnia),
  6. Symetria (po obu stronach ciała tętno powinno być takie samo).

RTV, AGD, smartfony i wiele więcej w atrakcyjnych cenach. Sprawdź całą ofertę na stronie Avans wyprzedaże

Jak zmierzyć tętno?

Trzeba je policzyć po krótkim odpoczynku lub rano, wkrótce po przebudzeniu.

  1. Przyciśnij dwa palce prawej dłoni do lewego nadgarstka lub połóż je na szyi, nieco z boku.
  2. Gdy wyczujesz tętno, włącz stoper (możesz użyć także zegarka z sekundnikiem) i licz uderzenia przez 15 sekund.
  3. Wynik pomnóż przez 4. W ten sposób wyliczysz, ile wynosi twoje tętno na minutę. Warto wiedzieć, że prawidłowy puls jest różny w zależności od wieku.

mierzenie tętna

Tętno można mierzyć też za pomocą ciśnieniomierza lub pulsometru.

Im bardziej wytrenowany organizm, tym niższe tętno spoczynkowe. Sportowcy osiągają wyniki około 40–50 uderzeń na minutę, choć znany jest przypadek, gdy u jednego z nich podczas snu było ich tylko 20!


Rodzaje tętna

Możemy wyróżnić następujące rodzaje pulsu:

  • wysokie (u osób z niedomykalnością zastawki aortalnej),
  • nitkowate (może się pojawić podczas gorączki lub wstrząsu),
  • dykrotyczne (pojawia się w tamponadzie serca lub ciężkiej niewydolności serca),
  • twarde (zwykle u osób ze zwężoną zastawką aortalną),
  • dziwaczne (pojawia się w astmie, tamponadzie, zatorowości płucnej),
  • naprzemienne (przy niewydolności lewokomorowej),
  • bliźniacze (przy zaburzeniach rytmu serca).

Dlaczego serce bije za szybko?

Jest wiele czynników, które sprawiają, że nasze serce musi pracować szybciej. Najważniejsze z nich to:

  • nadmiar cholesterolu – osadza się on na ściankach naczyń krwionośnych, zwężając je i utrudniając krążenie. To zmusza serce do bardziej wytężonej pracy;
  • zbyt wysoki poziom cukru – słodka krew jest gęsta, trudniej krąży, serce musi pompować ją szybciej. Udowodniono, że nawet niewielki, ale stale utrzymujący się nadmiar cukru we krwi przyspiesza tętno o 3–4 uderzenia na minutę;
  • nadciśnienie – krew uderzająca z dużą siłą na ścianki naczyń uszkadza je i sprawia, że stają się mniej elastyczne, a to utrudnia krążenie;
  • palenie papierosów i picie nadmiernych ilości alkoholu – między innymi sprzyjają nadciśnieniu, a to, jak wiemy, prowadzi do podwyższania tętna.

Stan przyspieszonego bicia serca to tachykardia. Jego odwrotnością jest bradykardia, czyli spowolnione bicie serca.

Czy przyspieszony puls w ciąży jest groźny?

Jak można spowolnić puls?

Najlepszym sposobem jest regularna, umiarkowana aktywność fizyczna. Te dwa określenia są bardzo ważne, bowiem jednorazowe wyczyny, np. urządzane raz na jakiś czas biegi wokół osiedla aż do granicy zmęczenia zwykle przynoszą sercu więcej szkody niż pożytku.

Aby rzeczywiście aktywność była korzystna dla zdrowia, powinna być dostosowana do naszej kondycji. Jeśli ktoś zatem od dawna nie ruszał się sprzed telewizora, raczej powinien zacząć od kilkunastominutowych marszów, stopniowo zwiększając ich tempo i czas. Najlepiej uprawiać sport co najmniej 3–4 razy w tygodniu po minimum pół godziny. Trzeba przy tym kontrolować puls, by nie forsować nadmiernie swojego układu krążenia.       

Te ćwiczenia uzdrowią twoje serce!

Co oznacza za niski puls?

Bradykardia to poniżej 60 uderzeń serca na minutę u dorosłego człowieka. Jeśli przyczyna takiego stanu rzeczy jest nieznana, wymaga jedynie obserwacji. Najczęściej jednak zbyt niskie tętno wiąże się z:

  • niedoczynnością tarczycy,
  • zatruciem organizmu,
  • zaburzeniami skurczu serca,
  • zaburzenia elektrolitowe,
  • zaburzenia hormonalne,
  • bardzo dobrą kondycją fizyczną.

Zbyt niski puls bywa też efektem przyjmowania niektórych leków.

Bradykardia, czyli zbyt rzadkie bicie serca, to stan zagrażający zdrowiu i życiu. Może dawać takie objawy jak: omdlenia, zasłabnięcia, drgawki, mroczki przed oczami, zawroty głowy i osłabienie.

Bezpieczne tętno podczas wysiłku

Podczas ćwiczeń puls wprawdzie rośnie, ale wytrenowany organizm ma lepszą wydolność całego układu krążenia. By jednak wysiłek był bezpieczny, trzeba przestrzegać pewnych zasad:

  • nie powinno się przekraczać wartości maksymalnego tętna wysiłkowego. Jak obliczyć tętno maksymalne? Odejmując swój wiek od 220 (np. dla osoby czterdziestoletniej maksymalne tętno wynosi 180)
  • pamiętaj, że najlepsze dla serca są ćwiczenia przy pulsie wynoszącym 50–70% tętna maksymalnego. Zatem optymalne tętno podczas wysiłku dla naszej przykładowej czterdziestolatki to 90–126 uderzeń na minutę.

Jak obliczyć idealny puls do ćwiczeń?

Czym jest ciśnienie krwi?

Podczas rozważań na temat pulsu nie można też zapomnieć o innym ważnym parametrze: ciśnieniu tętniczym krwi. Jest to siła związana z napieraniem przez krew na ściany największych tętnic w czasie skurczu i rozkurczu serca.

Tak naprawdę więc podczas pomiaru ciśnienia ujawniają się trzy wartości:

  1. Ciśnienie skurczowe,
  2. ciśnienie rozkurczowe,
  3. puls.

Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) optymalne ciśnienie krwi nie przekracza wartości 120/80 mmHg.

lekarz mierzy ciśnienie pacjentowi

Dowiedz się więcej o prawidłowym pulsie z naszego forum medycznego.

Zobacz też:
Kiedy kłucie w sercu oznacza nerwoból?
Jakie badania przeprowadza się w chorobach serca?

Paweł Buszman Paweł Buszman - profesor doktor habilitowany nauk medycznych, kardiolog, prezes zarządu i współzałożyciel American Heart of Poland SA, ekspert Polsko-Amerykańskich Klinik Serca, a także konsultant w Śląskim Centrum Chorób Serca w Zabrzu. Członek Polskiego i Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego oraz współtwórca Asocjacji Interwencji Sercowo-Naczyniowych PTK. Zrzeszony w American College of Cardiology (FACC) i The Society of Cardiac Angiography and Interventions. Absolwent Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, staże odbywał m.in. w Herzzentrum w Bad Krozingen (Niemcy), Royal Brompton Hospital w Londynie (Wielka Brytania) czy Deborah Heart and Lung Center w Teksasie (USA). W 2015 ukończył także studia Executive MBA. Polski pionier w dziedzinie inwazyjnego leczenia choroby wieńcowej u pacjentów ze zwężeniem pnia lewej tętnicy wieńcowej przy użyciu stentów. Buszman współtworzył także pierwszy polski program interwencyjny leczenia zawałów w Polsce. Doceniany również za osiągnięcia biznesowe - m.in. w 2015 otrzymał nagrodę Przedsiębiorcy Roku w konkursie EY “Entrepreneur of the Year”, tytuł Menedżera Roku zdaniem Bloomberg Business Review (również 2015) czy nagrodę w kategorii “Sukces” Polskiej Rady Biznesu im. Jana Wejcherta (2016).

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (191)
/05.08.2019 22:42
Mam 20 lat i nerwice cisnienie ma dobre ale puls skacze mi az do ponad 90 co robic czy taki puls zagraża mojemu zdrowiu
/06.02.2019 01:42
W sumie ja mam 50-65 i tak oscyluje, co ciekawe. Miałem 3 miesiące temu nadwagę, ważyłem 114kg przy niski wzroście. Po przejściu na dietę 15kg mniej, treningi intensywne siłowe 3x w tygodniu, ciało się bardzo mocno zmieniło, w sumie sam nie wierze, że aż do tego stopnia. Natomiast przed dietą miałem aż 96.
/17.12.2018 13:54
U mnie szukali przyczynę wysokiego pulsu ok,90 do 100 w spoczynku i znależli ,po prostu miałem za mało żelaza,(hemoglobina w normie) po przepisaniu mi dawek żelaza puls mam teraz od 58 do 70.
POKAŻ KOMENTARZE (188)