stopa cukrzycowa fot. Adobe Stock

Stopa cukrzycowa: powikłanie cukrzycy. Przyczyny, objawy, leczenie

Na Zespół Stopy Cukrzycowej narażeni są wszyscy diabetycy. To poważne powikłanie cukrzycy charakteryzuje się owrzodzeniami na stopie oraz zaburzeniami czucia. Nieleczone może prowadzić do amputacji.
Małgorzata Germak / 29.11.2019 12:38
stopa cukrzycowa fot. Adobe Stock

Spis treści:

Co to jest stopa cukrzycowa?

Stopa cukrzycowa (Zespół Stopy Cukrzycowej - ZSC) jest jednym w częstszych i poważniejszych powikłań, które mogą wystąpić u chorych na cukrzycę. Szacuje się, że dolegliwość dotyczy kilkunastu procent pacjentów w kraju, zwykle to osoby z cukrzycą typu 2. W Polsce może być nawet 150 tysięcy osób z ZSC, w tym nawet co piąty chory może być w grupie ryzyka amputacji kończyny.

Stopa cukrzycowa to cały zespół nieprzyjemnych objawów dotyczących stóp. Choroba spowodowana jest niedostatecznym ukrwieniem stóp, a co za tym idzie trudność w gojeniu się ran i postępujący proces martwiczy. Z czasem może dojść do deformacji stopy. Nieleczony zespół stopy cukrzycowej grozi amputacją kończyny.

Podczas diagnostyki stopy cukrzycowej używa się klasyfikacji:

  • stopień 0 - stopa wysokiego ryzyka,
  • stopień 1 - powierzchowne owrzodzenia,
  • stopień 2 - owrzodzenia + stan zapalny,
  • stopień 3 - owrzodzenia ze stanem zapalnym skóry i kości, ropowica,
  • stopień 4 - martwica ograniczona,
  • stopień 5 - martwica rozległa.

Stopa cukrzycowa - przyczyny

Długotrwale zwiększony poziom glukozy we krwi oraz niewłaściwe lub zaniedbane leczenie cukrzycy powoduje uszkodzenie naczyń krwionośnych oraz włókien nerwowych. W związku z tym mówi się o 2 zasadniczych przyczynach stopy cukrzycowej:

  • niedokrwienny ZSC - słabsze ukrwienie stóp i zmniejszenie przepływu krwi utrudnia gojenie się ran, niedokrwienie tkanek powoduje ich obumieranie, pojawiają się opuchnięcia, wrzody, pęknięcia;
  • neuropatyczny ZSC - wywołany neuropatią (uszkodzenie włókien nerwowych) - chory ma zaburzenia czucia w stopach, co łatwo prowadzi do zranień i uszkodzeń (chory nie czuje ucisku na stopę, zranienia czy owrzodzenia). Neuropatia powoduje także zanik mięśni i osłabienie kończyn dolnych.

Objawy stopy cukrzycowej

To schorzenie dosyć łatwo zdiagnozować, daje symptomy trudne do przeoczenia. Najczęstsze objawy stopy cukrzycowej:

  • sucha skóra i łuszczenie się jej,
  • zaczerwienienie lub sinienie stóp,
  • pęknięcia skóry na stopach,
  • owrzodzenia i martwica,
  • trudno gojące się rany,
  • bolesne skurcze mięśni, mrowienie w nogach,
  • zaburzenia w czuciu bólu, dotyku czy temperatury,
  • deformacja stopy i palców.

Gdy tylko chory na cukrzycę zauważy któreś z tych objawów, powinien reagować i to szybko. Owrzodzenie łatwo przechodzi w stan zapalny. Ważne, żeby nie dopuścić do martwicy rozległej, bo wtedy jedynym ratunkiem będzie amputowanie stopy.

Jak wygląda stopa cukrzycowa?

Charakterystyczne są owrzodzenia, które zwykle występują na wierzchniej części stopy przy jej zewnętrznej krawędzi, a także na podeszwie pod dużym palcem.

owrzodzenia przy stopie cukrzycowej
fot. Adobe Stock

Tak mogą wyglądać rany i owrzodzenia występujące przy stopie cukrzycowej:

stopa cukrzycowa objawystopa cukrzycowa jak wygląda
fot. Adobe Stock

Stopa cukrzycowa - leczenie

Skuteczność leczenia zależy od stopnia zaawansowania choroby, jednak leczenie stopy cukrzycowej jest trudne i długotrwałe. Na początek najważniejsze to wyrównać cukrzycę - lekarz może zlecić tabletki doustne lub leki w formie zastrzyków. Niezbędne może być też podanie antybiotyków w zależności od intensywności zakażenia.

Często potrzebny jest zabieg chirurgiczny - lekarz wykonuje nacinanie i drenaż tkanek oraz usuwa martwe tkanki, robi opatrunek. Znane są też terapie światłem, które unieszkodliwia bakterie. Ważne jest odciążenie stóp - używa się specjalnego obuwia ortopedycznego, czasem potrzebne są kule lub wręcz wózek inwalidzki.  

Stopa cukrzycowa - metody zapobiegania

Chorujący na cukrzycę powinni regularnie i wnikliwie kontrolować stan stóp, dbać o leczenie i właściwy poziom cukru we krwi. A jeśli pacjent zauważy jakiekolwiek niepokojące zmiany w obrębie stóp, natychmiast powinien zgłosić się do lekarza.

Mycie stóp w gorącej wodzie, intensywne ścieranie naskórka tarką, zbyt krótkie obcinanie paznokci i lekceważenie zadrapań i urazów to najczęstsze błędy popełniane przez diabetyków w pielęgnacji stóp
– przestrzega Polskie Stowarzyszenie Diabetyków.

Jak zapobiegać stopie cukrzycowej?

  • kontrolować ogólny stan zdrowia - stężenie glukozy we krwi, ciśnienie tętnicze, poziom cholesterolu,
  • oglądać stopy - wierzch, podeszwy i palce oraz przestrzeń między nimi. Zaniepokoić powinny pęknięcia, zrogowacenia naskórka, zmiany zabarwienia skory, owrzodzenia,
  • dbać o higienę stóp - myć je w letniej wodzie, dokładnie osuszać i natłuszczać,
  • nosić wygodne buty - obuwie osób chorujących na cukrzycę nie może uciskać stóp, do butów można dobrać specjalne wkładki odciążające stopy,
  • spacerować, maszerować - umiarkowany wysiłek fizyczny poprawi ukrwienie stóp,
  • rzucić palenie papierosów,
  • unikać chodzenia boso,
  • unikać przegrzewania stóp.

Jeśli chory zauważy np. wrastający paznokieć, najlepiej udać się do specjalisty, aby nie nabawić się rany czy stanu zapalnego. W wielu gabinetach wykonywany jest pedicure leczniczy.

Więcej na temat cukrzycy:Czy cukrzyca typu 1 jest uleczalna? (Objawy, leczenie i powikłania)Leczenie cukrzycy - jak się leczy cukrzycę typu 1 i typu 2?Powikłania cukrzycy - 9 groźnych konsekwencji chorobyCukrzyca: objawy wczesne i nietypowe [LISTA SYMPTOMÓW]

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)