papieros/fot. Fotolia

Zakaz palenia w miejscach publicznych – kontekst polityczny

Jakie akty prawne obowiązują wobec zakazu palenia tytoniu w Polsce? Gdzie nie wolno palić papierosów? Jak powinni postępować właściciele lokali gastronomiczno-rozrywkowych wobec przestrzegania aktów prawnych dotyczących palenia papierosów? Czym zajmuje się Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS)?
/ 27.11.2012 10:24
papieros/fot. Fotolia

Funkcjonujące akty prawne dotyczące zakazu palenia w miejscach publicznych, w tym w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych

Polityka antytytoniowa w Polsce w dużej mierze jest realizowana w oparciu o prawo międzynarodowe. Polskie ustawodawstwo musi być zgodne ze zobowiązaniami narzucanymi na Polskę jako stronę różnego rodzaju międzynarodowych konwencji i traktatów, takich jak m.in. Dyrektywa Komisji Europejskiej czy Ramowa Konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o Ograniczeniu U życia Tytoniu (WHO FCTC ), którą Polska ratyfikowała w 2006 r.

Międzynarodowe traktaty mają na celu sformułowanie strategii i ujednolicenie kierunku polityki antytytoniowej na świecie, w oparciu o szczegółowe analizy i raporty natury ekonomicznej, społecznej czy medycznej, przeprowadzane regularnie na terenie krajów członkowskich. Taka międzynarodowa strategia pozwala sukcesywnie wdrażać w poszczególnych państwach sprawdzone środki i metody ograniczające używanie tytoniu.

Prawo międzynarodowe

Ramowa Konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o Ograniczeniu Użycia Tytoniu, sporządzona w Genewie dnia 21 maja 2003 r. (Dz.U. z 2007 r., Nr 74, poz. 487) - prawo międzynarodowe. Ramowa Konwencja Światowej Organizacji Zdrowia o Ograniczeniu Używania Tytoniu (ang. WHO Framework Convention on Tobacco Control) została uchwalona przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia 21 maja 2003 r., a w życie weszła 27 lutego 2005 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ratyfikował konwencję 15 września 2006 roku. Obecnie konwencję ratyfikowało 176 krajów świata. Artykuł 8. konwencji zaleca sygnatariuszom wprowadzenie całkowitego zakazu palenia w miejscach publicznych i zakładach pracy.

FCTC Art. 8. Ochrona przed narażeniem na dym tytoniowy

1. Strony uznają, że dowody naukowe w jednoznaczny sposób wykazują, że narażenie na dym tytoniowy jest przyczyną śmierci, chorób i niepełnosprawności.

2. Każda Strona przyjmie i wdroży, w obszarach istniejącej krajowej jurysdykcji określonych w prawie krajowym, oraz w aktywny sposób będzie propagować na innych szczeblach jurysdykcyjnych, przyjęcie i wdrażanie skutecznych środków ustawodawczych, wykonawczych, administracyjnych lub innych, przewidujących ochronę przed narażeniem na dym tytoniowy w zamkniętych miejscach pracy, środkach transportu publicznego, zamkniętych obiektach publicznych oraz, w odpowiednich przypadkach, w innych miejscach publicznych.

Zobacz też: Jak w Polsce sprawdza się zakaz palenia w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych?

Prawo polskie

Do 1995 roku w Polsce nie istniały żadne regulacje dotyczące palenia tytoniu w miejscach publicznych, w tym w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych. Dopiero wprowadzona treść Ustawy z 9 listopada 1995 roku o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych12 zdefiniowała obowiązujące prawo w tym zakresie.

Aktualnie w Polsce regulacje dotyczące palenia tytoniu w miejscach publicznych reguluje Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, z dnia 9 listopada 1995 r. (Dz.U. z 1996 r., Nr 10, poz. 55, z późn. zm.), której nowelizacja nastąpiła 8 kwietnia 2010r., Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263) oraz Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 października 2002 r. w sprawie nadania funkcjonariuszom Państwowej Inspekcji Sanitarnej uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz.U.z 2002 r., Nr 174, poz. 1426, z późn. zm.).

Ustawa o ochronie zdrowia

Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz.U. z 1996 r., Nr 10, poz. 55, z późn. zm.)- prawo krajowe. W ustawie tej kluczowe znaczenie mają artykuły:

Art. 5 ust.1

Zabrania się palenia wyrobów tytoniowych:

  • na terenie zakładów opieki zdrowotnej i w pomieszczeniach innych obiektów, w których są udzielane świadczenia zdrowotne,
  • na terenie jednostek organizacyjnych systemu oświaty, których mowa w przepisach o systemie oświaty,
  • oraz jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, o których mowa w przepisach o pomocy społecznej,
  • na terenie uczelni,

 (Dz.U. z 1996 r., Nr 10, poz. 55, z późn.zm.), nowelizacja 8 kwietnia 2010 r. w pomieszczeniach zakładów pracy innych niż wymienione w pkt. 1 i 2,

  • w pomieszczeniach obiektów kultury i wypoczynku do użytku publicznego,
  • w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych,
  • w środkach pasażerskiego transportu publicznego oraz w obiektach służących obsłudze podróżnych,
  • na przystankach komunikacji publicznej,
  • w pomieszczeniach obiektów sportowych,
  • w ogólnodostępnych miejscach przeznaczonych do zabaw dzieci,
  • w innych pomieszczeniach dostępnych do użytku publicznego”.

Dodatkowo, zgodnie z art. 5 ust. 4, rada gminy może ustalić, w drodze uchwały, inne niż wymienione miejsca użytku publicznego jako strefy wolne od dymu tytoniowego.

Art. 5 ust. 1a

Właściciel lub zarządzający obiektem lub środkiem transportu, w którym obowiązuje zakaz palenia wyrobów tytoniowych, umieści w widocznych miejscach odpowiednie oznaczenia słowne i graficzne informujące o zakazie palenia wyrobów tytoniowych na danym terenie lub środku transportu, zwane dalej „informacją o zakazie palenia tytoniu”.

Art. 5a ust. 3

Właściciel lub zarządzający może wyznaczyć palarnię:

  • w domach pomocy społecznej lub domach spokojnej starości,
  • w hotelach,
  • w obiektach służących obsłudze podróżnych,
  • na terenie uczelni,
  • w pomieszczeniach zakładów pracy,
  • w lokalach gastronomiczno-rozrywkowych.

Palarnia zdefiniowana jest w ustawie jako wyodrębnione konstrukcyjnie od innych pomieszczeń i ciągów komunikacyjnych, odpowiednio oznakowane pomieszczenie, zaopatrzone w wywiewną wentylację mechaniczną lub system filtracyjny w taki sposób, aby dym tytoniowy nie przenikał do innych pomieszczeń.

Art. 5 ust. 4

Właściciel lub zarządzający lokalem gastronomiczno-rozrywkowym z co najmniej dwoma pomieszczeniami przeznaczonymi do konsumpcji może wyłączyć spod zakazu określonego w art. 5 zamknięte pomieszczenie konsumpcyjne, wyposażone w wentylację zapewniającą, aby dym tytoniowy nie przenikał do innych pomieszczeń.

Art. 13. 1

Kto:

1. będąc właścicielem lub zarządzającym obiektem lub środkiem transportu, wbrew przepisom art. 5 ust. 1a, nie umieszcza informacji o zakazie palenia tytoniu, podlega karze grzywny do 2000 zł.

2. Kto pali wyroby tytoniowe w miejscach objętych zakazami określonymi w art. 5. podlega karze grzywny do 500 zł.

3. W przypadkach określonych w ust. 1 i 2 orzekanie następuje w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Zobacz też: Czy Polacy respektują zakaz palenia w miejscach publicznych?

Ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263)

Państwowa Inspekcja Sanitarna została powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, mających na celu ochronę zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobieganie powstawaniu chorób – w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny środowiska i higieny pracy w zakładach pracy. W zakresie tym PIS sprawuje nadzór bieżący, prowadzi działalność zapobiegawczą i oświatowo-zdrowotną (art. 2). Do działań PIS w dziedzinie

bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów dotyczących m.in.:

  • higieny środowiska (art. 4 ust. 1 pkt 1);
  • obrotu wyrobami mogącymi mieć wpływ na zdrowie
  • ludzi (art. 4 ust. 1 pkt 4);
  • warunków zdrowotnych środowiska pracy (art. 4 ust. 1 pkt 5);
  • wymagań określonych w przepisach o zawartości niektórych substancji w dymie papierosowym (art. 4 ust.1 pkt 10 wszedł w życie 15.11.2010 r.).

Ustawa określa także uprawnienia PIS . Zgodnie z art. 25 ust. 1, Państwowy Inspektor Sanitarny lub Główny Inspektor Sanitarny w związku z wykonywaną kontrolą ma prawo wstępu m.in. do:

  • zakładów pracy, obiektów użyteczności publicznej, obiektów handlowych, nieruchomości, środków transportu,
  • żądania pisemnych lub ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób, żądania okazania dokumentów i udostępniania wszelkich danych2.

Zobacz też: Dlaczego nie umiem rzucić palenia?

Uprawnienia funkcjonariuszy Państwowej Inspekcji Sanitarnej

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 października 2002 r. w sprawie nadania funkcjonariuszom organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej uprawnień do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz.U. z 2002 r., Nr 174, poz. 1426, z późn. zm.)

W 2010 roku, po wprowadzeniu zmian w rozporządzeniu (dodano pkt. 8 w § 2), funkcjonariuszom PIS nadano uprawnienia do nakładania grzywien w postaci mandatu karnego za wykroczenia określone w art. 13 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Oznacza to, że funkcjonariusze PIS mogą nakładać mandaty karne na:

  • właścicieli lub zarządzających obiektem lub środkiem transportu, którzy nie umieszczą w widocznym miejscu informacji o zakazie palenia tytoniu w formie oznaczenia słownego i graficznego – kara grzywny do 2000 zł;
  • osoby palące wyroby tytoniowe w miejscach objętych zakazem – kara grzywny do 500 zł3.

Wysokość grzywien

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 stycznia 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wysokości grzywien nakładanych na drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń (Dz.U. z 2011 r., Nr 14, poz.68) oraz Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 lutego 2011 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykroczeń, za które strażnicy straży gminnych są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (Dz.U. z 2011 r., Nr 36, poz. 190)

W wyniku powyższych rozporządzeń strażnicy miejscy mają możliwość nakładania grzywien w drodze mandatów za naruszenie art. 13 ust.1 pkt. 2 (nieumieszczenie przez właściciela lub zarządzającego obiektem lub środkiem transportu informacji o zakazie palenia tytoniu) oraz art. 13 ust. 2 (palenie w miejscach objętych zakazem). Funkcjonariusze policji mają natomiast prawo do karania wszystkich przestępstw wynikających z nieprzestrzegania przepisów ustawy4.

1 U stawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych.

2 Główny Inspektorat Sanitarny, Odświeżamy nasze miasta TOB3CIT (Tobacco Free Cities). Podręcznik dla funkcjonariuszy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie stosowania ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, Warszawa 2012.

3 Ibidem.

4Ibidem.

Zobacz też: 12 kroków do rzucenia palenia

Źródło: materiały prasowe Stowarzyszenia Manko/jp

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)