Problemy ze snem są częstym zmartwieniem osób cierpiących na chorobę Parkinsona /fot.Fotolia fot. Fotolia

Zaburzenia snu u osób z chorobą Parkinsona

Wraz z postępem Parkinsona u chorych mogą pojawiać się zaburzenia snu powodowane tak przez samą chorobę, jak towarzyszące jej objawy (depresja, stany lękowe).Z deficytami snu można jednak skutecznie walczyć.
/ 27.09.2016 13:45
Problemy ze snem są częstym zmartwieniem osób cierpiących na chorobę Parkinsona /fot.Fotolia fot. Fotolia

Skazani na bezsenność?

Zaburzenia rytmu snu oraz czuwania są powszechną skargą u chorych z chorobą Parkinsona oraz innymi postaciami parkinsonizmu. Najczęstsze są wybudzanie się w nocy i zaburzenia zasypiania. Ocenia się, że mogą one dotyczyć 40–90% wszystkich chorych. Mogą pojawiać się w każdym stadium choroby, ale typowo obserwuje się nasilenie patologii snu wraz z progresją objawów ruchowych [Kumar i wsp., 2002]. W badaniach polisomnograficznych wykazano w tej grupie chorych szereg patologii, takich jak: spłycenie oraz fragmentacja snu (wybudzanie się), zmniejszoną ilość snu REM czy zwiększoną latencję snu REM. Wybudzanie się w nocy jest niewątpliwie najczęstszą patologią, która może dotyczyć nawet blisko 100% chorych w bardziej zaawansowanych stadiach PD. Zaburzenia zasypiania są rzadsze i występują z podobną częstością, jak w dobranych pod względem wieku grupach kontrolnych; wskazuje to na możliwy brak związku etiologicznego z PD. Marzenia senne o przykrych lub bardzo realistycznych, żywych treściach (ang. vivid dreams) mogą poprzedzać wystąpienie zaburzeń psychotycznych i pozwalają zatem na wczesną interwencję (np. unikanie leków mogących je sprowokować, jak antycholinergiki lub zbyt wysokie dawki leków dopaminergicznych).

Zobacz też: Choroba Alzheimera - przewodnik

Skąd się biorą zaburzenia?

Zaburzenia snu nocnego są przynajmniej częściowo związane bezpośrednio z chorobą. Typowym przykładem mogą być wybudzanie się i zaburzenia zasypiania będące behawioralnym wykładnikiem zjawiska wyczerpywania się efektu lewodopy (ang. wearing-off phenomenon), co prowadzi do nawrotu drżenia i innych objawów parkinsonizmu, i w konsekwencji – do wydłużenia latencji snu oraz jego spłycenia i fragmentacji. Innym częstym problemem, niezależnie wpływającym na ciągłość snu, jest nykturia. Przyczyną zaburzeń ciągłości snu mogą być też towarzyszące zaburzenia psychiczne (zwłaszcza depresja i zaburzenia lękowe), RBD, a także zespół niespokojnych nóg.

Wpływ leków na jakość snu

Praktycznie wszystkie leki przeciwparkinsonowskie wykazują pewien wpływ na fizjologię snu. Lewodopa zmniejsza ilość snu REM oraz wydłuża latencję snu REM; może to tłumaczyć jej czasami korzystny efekt w przypadkach RBD. Zaobserwowano, że czas leczenia preparatem lewodopy korelował z ryzykiem wystąpienia zaburzeń snu, nie jest jasne jednak, czy nie miały tu wpływu takie czynniki, jak starzenie się chorych i naturalna progresja choroby; zaburzenia snu mogą być również wczesnym objawem rozwijającej się psychozy. Pergolid, bromokryptyna oraz apomorfina wykazują wpływ na sen zależnie od dawki: w dawkach niskich zmniejszają wybudzanie się i zwiększają ilość snu NREM, w wyższych działają odwrotnie. Podobny wpływ zaobserwowano także w przypadku nowszych agonistów dopaminowych (ropinirolu i pramipeksolu). Niemal całkowitą supresję snu REM może spowodować selegilina, co zresztą wykorzystano w próbach jej stosowania w leczeniu narkolepsji [Mayer i wsp., 1995]. Najczęściej jednak „sprawcami” zaburzeń snu są leki o działaniu antycholinergicznym, szczególnie stosowane u pacjentów po 70 roku życia.

Jak walczyć z bezsennością?

W każdym przypadku powinno się wdrożyć klasyczne zalecenia dotyczące higieny snu, obejmujące, między innymi, zwiększenie aktywności fizycznej w ciągu dnia, unikanie drzemek, redukcję ilości spożywanej kofeiny, alkoholu oraz posiłków na dwie godziny przed snem oraz wstawanie rano o stałej porze. Zwykle konieczna jest korekta leczenia przeciwparkinsonowskiego. Leki antycholinergiczne należy odstawić przynajmniej z dawki wieczornej; podobnie należy odnieść się do stosowania selegiliny i amantadyny. Dawka wieczorna lewodopy może wymagać zarówno redukcji (gdy zaburzenia snu pojawiły się wraz z jej podwyższeniem) lub podwyższenia (gdy jest niewystarczająca kontrola objawów ruchowych w nocy); do rozważenia jest zmiana formy podawanej lewodopy z krótko działającej na postać o przedłużonym uwalnianiu.

Zobacz też: Otępienie w przebiegu choroby Parkinsona

Jeśli zaburzenia snu wynikają z towarzyszącej patologii psychiatrycznej, należy rozważyć włączenie leków przeciwdepresyjnych; w zakresie wyboru brak konkretnych rekomendacji, wydaje się jednak celowe unikanie leków o wyraźnym efekcie antycholinergicznych (trójcykliczne leki przeciwdepresyjne), prawdopodobnie najlepszym wyborem jest mirtazapina lub mianseryna.

Objawowo działające leki nasenne wybieramy w zależności od profilu zaburzeń. W przypadku zaburzeń zasypiania preferowane są leki krótko działające, zwłaszcza niebenzodwuazepinowe, takie jak: zolpidem, zopiklon czy zaleplon. Stosowanie leków długo działających jest ograniczone ich niekorzystnym wpływem na aktywność w ciągu dnia. Alternatywnie, można próbować stosowania melatoniny.

Fragment pochodzi z książki " Zaburzenia poznawcze i psychiczne w chorobie Parkinsona i w innych zespołach parkinsonowskich”, T. Sobów (wydawnictwo Continuo, 2006) Publikacja za zgodą wydawcy.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (1)
/08.04.2012 15:42
Człowiek około 30% swojego życia spędza w sypialni. Sen jest dla każdego organizmu jest bardzo ważnym czynnikiem służącym regeneracji. Cedrowa poduszka pozwoli w czasie snu zaczerpnąć cudownej energii i poprzez aromaterapię doprowadzić nas do harmonii i równowagi. Kojące nerwy fitocydy pomagają wprowadzić nas w stan rozluźnienia i pomagają uzyskać regularny oddech. Ten z kolei jest kluczem do uzyskania harmonii i równowagi w organizmie. Spać na niej mogą zarówno zdrowi jak i cierpiący na różnego rodzaju dolegliwości. Aromat cedru działa uspokajająco na układ nerwowy człowieka. Po kilku nocach ustępują kłopoty x drogami oddechowymi. Poduszka jest doskonała dla astmatyków. Przechodzą bóle głowy, normalizuje się sen. Cedr wydziela przyjemny zapach uspokajający i pomagający zasnąć. Nasycając powietrze biologicznie aktywnymi substancjami (fitoncydami), zabijają szkodliwe zarazki, pomagając tym samym systemowi odpornościowemu. Latem zapach Cedru Syberyjskiego skutecznie odstrasza komary http://www.zdrowysencedrowy.pl