szkarlatyna fot. Adobe Stock

Szkarlatyna u dzieci - zarażanie, objawy, leczenie

Szkarlatyna w początkowej fazie bywa mylona z anginą. Najczęściej chorują na nią dzieci, ale może pojawić się też u dorosłych. Jej leczenie opiera się na podawaniu antybiotyków.
Marta Słupska / 15.01.2020 15:19
szkarlatyna fot. Adobe Stock

Szkarlatyna (płonica) to choroba zakaźna, zwykle rozwija się u dzieci, ale w sprzyjających warunkach może dotknąć również dorosłych. Leczenie wymaga zastosowania antybiotyków.

Spis treści:

Czy szkarlatyna jest zaraźliwa?

Tak, szkarlatyna to choroba zaraźliwa i do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Wywołują ją paciorkowce beta-hemolizujący grupy A (Streptococcus pyogenes – paciorkowiec ropny zaliczany do ziarniaków). Choroba występuje najczęściej wiosną i w okresie jesienno-zimowym. Okres wylęgania szkarlatyny trwa do 5 dni.

Do zakażenia paciorkowcem może dojść drogą kropelkową, przez używanie wspólnych sztućców, kubków lub zabawek, z którymi miała kontakt osoba zakażona lub osoba będąca zdrowym nosicielem (10-20% populacji). Osoba chora przestaje być zaraźliwa po dobie od włączenia skutecznej antybiotykoterapii
– mówi laryngolog dr n.med. Karolina Hydzik-Sobocińska.

Szkarlatyna u dzieci

Szkarlatyna rzadko pojawia się u niemowląt (karmione piersią do 6. miesiąca życia mają odporność od matki), najczęściej dotyczy dzieci w wieku przedszkolnym. Na szczęście ryzyko powikłań u dzieci po szkarlatynie jest minimalne.

Szkarlatyną można zarazić się również od osoby chorej na anginę. To dlatego, że obie choroby wywoływane są przez ten sam gatunek bakterii (z tego samego powodu objawy szkarlatyny są podobne do tych towarzyszących anginie).

Szkarlatyna u dorosłych

Dorośli rzadziej chorują na szkarlatynę, ale zdarza się to.

Objawy szkarlatyny u dorosłych są podobne, ale z reguły bardziej nasilone niż u dzieci, choć nie zawsze występują w typowej dla tej choroby chronologii. To z kolei może być mylące dla lekarza diagnozującego
– mówi dr n.med. Karolina Hydzik-Sobocińska.

Gdy szkarlatyna zaatakuje osobę dorosłą, często może mieć ostry przebieg i dawać szereg objawów:

  • temperatura nawet do 40 st.
  • nudności, wymioty
  • ból głowy i brzucha
  • powiększone węzły chłonne na szyi
  • wysypka
  • powiększone migdałki

Szkarlatyna u dzieci: objawy

Szkarlatyna atakuje nagle – zwykle zaczyna się wspomnianymi powyżej: wysoką gorączką, bólem gardła, powiększeniem węzłów chłonnych szyi. Charakterystyczny dla tej choroby jest specyficzny wygląd języka.

Początkowo obserwujemy biały nalot na języku, który stopniowo ustępuje, a po kilku dniach język przyjmuje intensywnie czerwone zabarwienie i potocznie nazywany jest malinowym językiem. Tego objawu nie obserwujemy w anginie– tłumaczy laryngolog dr n.med. Karolina Hydzik-Sobocińska.

Typowe objawy szkarlatyny u dzieci:

  • mocno zaczerwieniona błona śluzowa gardła,
  • punktowe wybroczyny na podniebieniu,
  • rozpulchnione i zaczerwienione migdałki,
  • wysypka drobnoplamista (jak po ukłuciach igłą) pojawiająca się w 2-3 dniu choroby, początkowo w dołach pachowych, pachwinach, zgięciach łokci, obejmując stopniowo klatkę piersiową, brzuch, twarz z wolnym od wysypki tzw. trójkątem Fiłatowa (od nosa do kącików ust).

Wysypka ustępuje po kilku dniach i rozpoczyna się łuszczenie skóry na twarzy, później na brzuchu i typowo po ok. 2-3 tyg. na podeszwach stóp i dłoni.

Szkarlatyna u dziecka - zdjęcie

fot. Adobe Stock

Kosmetyki do pielęgnacji twarzy, ciała i włosów, produkty do makijażu, perfumy. Wszystko to znajdziesz w okazyjnych cenach na stronie Notino kody promocyjne

Leczenie szkarlatyny

Leczenie to przede wszystkim stosowanie antybiotykoterapii. Dodatkowo przyjmowane są leki obniżające gorączkę (np. zawierające ibuprofen lub paracetamol) oraz niwelujące ból gardła. Leczenie szkarlatyny antybiotykami jest bezwzględnie koniecznie, aby nie doszło do powikłań.

Antybiotykiem z wyboru są penicyliny ewentualnie cefalosporyny, u osób uczulonych na penicyliny podaje się antybiotyki z grupy makrolidów. Bardzo istotne jest również leczenie objawowe, czyli nawadnianie pacjenta, stosowanie leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych
– mówi dr n.med. Karolina Hydzik-Sobocińska.

Ważne, by antybiotyk brać tak długo, jak zaleci lekarz (minimum przez 10 dni). Przedwczesne przerwanie przyjmowania leków, nawet jeśli pacjent wydaje się być już zdrowy, może skutkować pojawieniem się powikłań lub nawrotem choroby.

W przypadku wyjątkowo uciążliwego, silnego bólu gardła, można wspomóc się dodatkowo lekkostrawną, półpłynną dietą. Sprawdzą się np. zupy kremy (warto zadbać, by nie były gorące), koktajle czy zdrowe szejki.

Warto pamiętać, by chory nie wychodził z domu i przebywał w wietrzonych pomieszczeniach. Jeśli silnie gorączkuje, warto wymieniać mu pidżamę i pościel.

Szkarlatyna: powikłania

Wyróżnia się powikłania ropne i nieropne. Wczesnym powikłaniem ropnym zakażenia paciorkowcowego może być ostre zapalenie ucha środkowego, ropień okołomigdałkowy, ropne zapalenie węzłów chłonnych szyi lub ostre zapalnie zatok przynosowych
– wymienia dr n.med. Karolina Hydzik-Sobocińska.

Do innych poważnych ropnych powikłań występujących sporadycznie należą:

  • bakteriemia,
  • zapalenie wsierdzia,
  • zapalenie powięzi,
  • opon mózgowo-rdzeniowych,
  • zespół wstrząsu septycznego.

Z kolei do powikłań nieropnych, czyli związanych z modulacją układu odpornościowego należy popaciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek, reaktywne zapalenie stawów, gorączka reumatyczna i autoimmunologiczne zaburzenia ruchowe

Na szczęście powikłania szkarlatyny są rzadkie. Dotyczy to również kobiet, które zachorowały na szkarlatynę podczas ciąży. Ryzyko, że infekcja zaszkodzi płodowi, jest nieduże. Nie oznacza to oczywiście, że chorobę można lekceważyć. Tak jak w przypadku wszystkich niepokojących dolegliwości, objawy wskazujące na szkarlatynę należy pilnie skonsultować z lekarzem.

Szczepienie na szkarlatynę

Niestety, nie istnieje szczepionka na szkarlatynę. Co gorsze, jeśli raz na nią zachorujemy, nie daje nam to gwarancji, że szkarlatyna nie dopadnie nas ponownie, ponieważ można chorować na nią wielokrotnie.

Aby zminimalizować ryzyko zachorowania, pamiętajmy o częstym myciu rąk i niekorzystaniu z przedmiotów codziennego użytku należących do innych osób.

W temacie zdrowia:
Dowiedz się więcej o wysypkach. Oto 8 ich rodzajów i przyczyn 
Dlaczego na anginę chorujemy latem? 

Karolina Hydzik-Sobocińska
dr n.med.
Karolina Hydzik-Sobocińska
laryngolog z krakowskiego SCM clinic

Absolwentka studiów medycznych Wydziału Lekarskiego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Po szkoleniu specjalizacyjnym w Oddziale Otolaryngologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie w 2007 roku uzyskała tytuł specjalisty z zakresu otolaryngologii i kontynuuje w nim pracę do dnia dzisiejszego.
Prowadzi zajęcia praktyczne i wykłady dla studentów UJ CM oraz Szkoły Medycznej dla Obcokrajowców. W 2013 roku obroniła doktorat z zakresu leczenia operacyjnego przewlekłego zapalenia zatok przynosowych. Uczestniczyła w wielu krajowych i międzynarodowych kursach, szkoleniach i sympozjach. Jest autorem wielu publikacji z zakresu leczenia schorzeń zatok przynosowych.

 

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

SKOMENTUJ
KOMENTARZE (0)